VI SA/Wa 464/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę Uchwałą z [...] września 2009 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską ustaliła wynik negatywny z egzaminu złożonego przez A. M. (dalej jako skarżąca). Zdająca uzyskała z egzaminu 99 punktów na wymagane minimum 100 punktów. Od uchwały tej skarżąca złożyła odwołanie z wnioskiem o ustalenie, że uzyskała z egzaminu łącznie 101 punktów. Skarżąca zakwestionowała pytania nr: 67 i 83. Stwierdziła, że na pytania te nie można było udzielić odpowiedzi poprawnej, gdyż wszystkie zaproponowane w teście odpowiedzi były błędne. Wskazała, że pytanie nr 67 brzmiało: "Zgodnie z ustawą Prawo wekslowe, protest sporządza: a) trasat; b) notariusz; c) indosant." Prawidłowa - według klucza odpowiedź na to pytanie, była odpowiedź "B", oparta na art. 85 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz. U. nr 37, poz. 282 ze zm.), cytowana dalej jako p.w., natomiast skarżąca wskazała jako prawidłową odpowiedź "C". Jej zdaniem jedyną odpowiedzią zgodną z art. 85 p.w. byłaby odpowiedź "notarjusz" pisane przez "j", a nie "notariusz" pisane przez "i", jak miało to miejsce we wskazanej jako prawidłowa odpowiedź "B". Pytanie nr 83 natomiast brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które: a) w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem; b) zawarły umowę z pełnomocnikiem, który nie ma umocowania lub przekroczył jego zakres; c) zawarły umowę z osobą posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych, bez zgody przedstawiciela ustawowego." Prawidłowa - według klucza odpowiedź na to pytanie, była odpowiedź "A", oparta na art. 38 k.r.io., natomiast skarżąca wskazała jako prawidłową odpowiedź "C". Jej zdaniem także w tym pytaniu nie było prawidłowych odpowiedzi, gdyż udzielenie na to pytanie odpowiedzi wymagało poczynienia dodatkowych założeń, w zależności od tego jakiej czynności prawnej jeden małżonek dokonuje bez zgody drugiego. Skarżąca szeroko odniosła się do poszczególnych przypadków wskazując m.in. na przepisy kodeksu cywilnego i ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W konsekwencji uznała, że pytanie zostało sformułowane w sposób niejasny, sprzeczny z dyspozycją art. 339 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), cytowana dalej jako r.pr. Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Minister Sprawiedliwości, po dokonaniu analizy wszystkich pytań testowych i udzielonych przez skarżącą odpowiedzi stwierdził, że test spełniał kryteria z art. 339 ust. 1 r.pr., wobec czego utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy. W uzasadnieniu organ odniósł się kolejno do zarzutów odwołania, uznając je za bezzasadne. Jego zdaniem pytanie nr 67 sformułowano w sposób jasny, a różnica w pisowni wyrazów "notariusz" i "notarjusz" – wynikająca z historycznych uwarunkowań, nie może stanowić o wadliwości tego pytania. Na potwierdzenie organ podał przykłady, gdzie ustawy w różny sposób określa tą samą kwestę, np.: "stawka najwyższa" i "stawka maksymalna"; "wykonuje zadanie" i "wypełnia zadanie", czy "sprzedaje" i "zbywa w drodze sprzedaży". Wskazał jednocześnie, że dopuszczalnym jest zamienne używanie różnych wyrażeń o tyle, o ile ich treść jest tożsama. W zakresie pytania 83 Minister uznał, że dotyczyło ono wyłącznie tego, jakie przepisy mają zastosowanie dla ochrony nabywcy prawa lub osoby zwolnionej od obowiązku na podstawie umowy zawartej przez jednego małżonka bez zgody drugiego, a nie tego, czy taka osoba trzecia jest chroniona, czy też nie. Zdaniem organu ww. zakres pytania wynikał z niego w sposób jednoznaczny i w związku z tym tylko jedna odpowiedź była prawidłowa – odpowiedź "A". Od powyższej decyzji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciła naruszenie art. 339 ust. 1r.pr. przez uznanie, że kwestionowane pytania nr: 67 i 83 były jasno sformułowane i zawierały prawidłowe odpowiedzi wśród zaproponowanych w teście. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreśliła przy tym, że jej zdaniem pytanie nr 83 w połączeniu z odpowiedzią "A" - wskazaną w kluczu odpowiedzi jako prawidłowa, nie stanowi zdania prawdziwego w świetle obowiązującego prawa. Co do pytania nr 67 wskazała, że zostało ono sformułowane w sposób nieprecyzyjny. Uznała, że autor pytania posługując się ustawą z 1936 r. – tj. jej art. 85 – dotychczas nieznowelizowanym i niezmienionym, winien liczyć się z tym, że zawiera on termin będący reliktem pisowni tj. "notarjusz". Podała, że prawnik zobowiązany jest posługiwać się "kodeksową" terminologią i pisownią poszczególnych instytucji. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o oddalenie skargi, uznając jej zarzuty za nieuzasadnione i podtrzymując argumentacje wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Zgodnie z art. 331 ust. 1 r.pr. egzamin wstępny przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia, zwane dalej "komisjami kwalifikacyjnymi". Właściwość komisji kwalifikacyjnej obejmuje obszar właściwości jednej lub kilku okręgowych izb radców prawnych. W rozpoznawanej sprawie egzamin został przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...]. Z przebiegu tego egzaminu, który odbył się [...] września 2009 r., sporządzono protokół, który podpisany został przez członków komisji kwalifikacyjnej, uczestniczących w nim. Do protokółu załączono listę obecności zdających oraz listę zdających z ilością punktów otrzymanych przez każdego z nich. Wyniki te podano do wiadomości zdających. Egzamin wstępny na aplikacje radcowską polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 331 ust. 3 r.pr.). W ocenie Sądu kwestionowane przez skarżącą w skardze pytania nie wykraczały poza ww. zakres przedmiotowy. Stosownie do art. 339 ust. 1 r.pr. egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt, a pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (art. 339 ust. 3 r.pr.). Zdaniem Sądu - zachowując wymagania z art. 3310 ust. 1 r.pr., komisja egzaminacyjna ustaliła wynik z egzaminu skarżącej w sposób prawidłowy, określając ilość otrzymanych przez nią punktów na 99. Skarżąca zarzuciła testowi wadliwość w zakresie pytania nr: 67 i 83. Jej zdaniem pytania te zostały sformułowane w sposób niejasny i nie tworzyły ze wskazaną w kluczu odpowiedzi odpowiedzią zdania prawdziwego w myśl obowiązującego prawa. Uznała wręcz, że odpowiedzi zaproponowane w teście nie zawierały wariantu prawdziwego, zatem w ogóle nie było możliwości udzielenie odpowiedzi właściwej na te pytania. W jej ocenie by prawidłowo udzielić odpowiedzi na pytanie nr 83 należało poczynić dodatkowe założenia i posiadać wiedzę z zakresu ustawy Kodeks cywilny i ustawy o księgach wieczystych i hipotece, gdyż sama znajomość przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego była niewystarczająca. Odnośnie pytania nr 67 swój zarzut oparła na różnicy w pisowni wyrazów "notariusz" – zawartej w teście i "notarjusz" – zawartej w art. 85 ustawy Prawo wekslowe. Owa rozbieżność spowodowała, że w teście nie znajdowała się prawidłowa odpowiedź, więc nie można było jej udzielić. Powyższe w jej odczuciu powinno skutkować uznaniem odpowiedzi przez nią udzielonych na te pytania za prawidłowe i zaliczeniem jej dodatkowych dwóch punktu. W ocenie Sądu dla udzielenia odpowiedzi prawidłowej na pytanie nr 83 wystarczającą była znajomość przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Pytanie było sprecyzowane jasno i jednoznacznie, a ze wskazanych odpowiedzi tylko jedna była właściwa – wariant "A". Przepis art. 38 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że "Jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nie uprawnioną do rozporządzania prawem." Powyższe w ocenie Sądu bezsprzecznie eliminuje jako prawidłowe odpowiedzi warianty: "B" i "C". Pytanie brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które:". Wobec tego jedyną odpowiedzią tworzącą z tym pytaniem zdanie prawdziwe, w myśl obowiązującego prawa była odpowiedź "A" - "w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem". Odnośnie pytania nr 67 Sąd uznał, że rozbieżność w pisowni wyrazów "notariusz" – zawartej w teście testu i "notarjusz" – zawartej w art. 85 ustawy Prawo wekslowe, wynikająca z historycznej ewolucji języka polskiego, nie może stanowić o niejasności i nieprecyzyjności tego pytania. Taki zarzut miałby może racje bytu w sytuacji, gdyby jako warianty odpowiedzi podać obok siebie oba te wyrazy: "notariusz" i "notarjusz". W myśl art. 85 Prawa wekslowego "Protest sporządza notariusz". W zaproponowanych odpowiedziach znajdowały się: pod "A" - trasat, pod "B" – notariusz, a pod "C" - indosant. Takie zestawienie nie powoduje w ocenie Sądu braku możliwości udzielenia prawidłowej odpowiedzi na to pytanie. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości działał na podstawie wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych i w zgodzie z tymi uregulowaniami. Podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Porównał kartę odpowiedzi przygotowaną przez zespół konkursowy, z kartą odpowiedzi udzielonych przez skarżącą na pytania konkursowe i stwierdzając ewidentną pomyłkę w udzieleniu przez skarżącą odpowiedzi na pytania nr 67 i 83, wydał zaskarżoną decyzję. Minister odniósł się także do wszystkich zarzutów skarżącej wskazanych w odwołaniu, czemu dał wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.