VI SA/Wa 466/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – zwana dalej ustawą o świadczeniach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej G. B., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2010 r. stwierdzającą objęcie skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 1 marca 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 18 sierpnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. – Inspektorat w K. zwrócił się Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu G. B. z tytułu prowadzenia przez nią działalności pozarolniczej. Po zgromadzeniu dokumentacji w sprawie, pismem z dnia 20 września 2010 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. oraz wezwał o nadesłanie dowodów świadczących o prowadzeniu/nieprowadzeniu działalności gospodarczej. Skarżąca pismem z dnia 22 października 2010 r. poinformowała organ, iż z dniem 1 marca 2010 r. nie rozpoczęła prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie dokonała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wskazała ponadto, iż zawieszenie działalności gospodarczej złożyła dla jasności postępowania. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] listopada 2010 r., powołując się na art. 107 ust. 5 pkt 16, art. 109 ust. 1 i 4 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 69 ust. 1 i art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585), dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń oraz art. 7b ust. 2 pkt 4 i art. 7d ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) w zw. z art. 66 pkt 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808 z późn. zm.) oraz art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), dalej jako ustawa o swobodzie gospodarczej, wydał decyzję ustalającą istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego G. B. od dnia 1 marca 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. art. 66 ust. 1 pkt 1 it c) ustawy o świadczeniach (w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r.) - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Od powyższej decyzji G. B. wniosła odwołanie podkreślając, iż w dniu 1 marca 2010 r. dokonała jedynie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej a nie rozpoczęła prowadzenia działalności gospodarczej. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] grudnia 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] listopada 2010 r. Wskazał, iż definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. Podkreślił, iż przedsiębiorca jest obowiązany zgłosić organowi ewidencyjnemu zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, w zakresie danych zawartych w zgłoszeniu do ewidencji, powstałe po dniu dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian, a także informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Skarżąca zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej na okres 12 miesięcy od dnia 1 listopada 2010 r. Zaznaczył, iż Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest jedynie do oceny, czy dana osoba podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, natomiast orzekanie w kwestii obowiązku płacenia składki na ubezpieczenia zdrowotne należy do innego organu (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Na powyższą decyzję G. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, że skarżąca nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. W skardze powtórzyła argument z postępowania administracyjnego, iż pomimo wpisu do ewidencji nie rozpoczęła działalności gospodarczej. Odnosząc się do zarzutu uchybienia obowiązkowi zgłaszania wszelkich zmian stanu faktycznego i prawnego uznała go za bezpodstawny podnosząc, iż skoro działalności nie rozpoczęła to nie mogła zgłosić informacji o zaprzestaniu jej wykonywania. Dodatkowo podniosła, iż w jej ocenie, obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zmiany daty rozpoczęcia działalności gospodarczej. Wskazała, iż po ostatecznym upewnieniu się, że nie przystąpi do spółki cywilnej, w ramach której miała zamiar prowadzić działalność gospodarczą, złożyła niezgodne z faktycznym stanem rzeczy zgłoszenie zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż na druku EDG-1 nie było opcji przesunięcia w czasie terminu rozpoczęcia działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Organy orzekające w sprawie uznały, iż sam fakt wpisania do ewidencji działalności gospodarczej jest tożsamy z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej. Definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., "osoby prowadzące pozarolniczą działalność – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej." Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r. II GSK 22/10 w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą lecz wyłącznie to, czy prowadzi faktycznie działalność gospodarczą. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej a nie jej faktyczne rozpoczęcie. W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż skarżąca prowadziła faktycznie działalność gospodarczą od dnia wskazanego w ewidencji, pomimo, iż skarżąca zaprzeczała temu podnosząc, iż pomimo wpisu nie rozpoczęła prowadzenia tej działalności. Sam wpis do ewidencji jest okolicznością o istotnym znaczeniu ale w sytuacji, gdy strona podnosi, iż pomimo wpisu nie rozpoczęła tej działalności a zgłoszenie zawieszenia działalności dokonała niezgodnie z faktycznym stanem rzeczy, z racji braku innej możliwości wskazania, iż nie rozpoczęła prowadzenia działalności gospodarczej organy winny odnieść się do tych twierdzeń skarżącej. Sąd zauważa, iż wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 20 września 2010 r. skierowane do strony z prośbą (zachętą) do złożenia wyjaśnień i dokumentów na które skarżąca złożyła jedynie oświadczenie o nie rozpoczęciu działalności gospodarczej nie nadsyłając żadnych innych wyjaśnień, w tym odpowiedzi na pytanie, z jakiej działalności gospodarczej dokonała wpłat podatku za okres 3-8/2009 ale organ winien wyraźnie wskazać stronie, iż brak odpowiedzi, czy też nienadesłanie sugerowanych dokumentów zostanie uznane za potwierdzenie, iż działalność prowadziła. Oświadczenie skarżącej o nierozpoczęciu działalności gospodarczej przy równoczesnej uzyskanej informacji organu skarbowego, iż skarżąca dokonała wpłat podatku za okres 3-8/2009 wymagało od organu zweryfikowania twierdzeń strony i ustalenia, z jakiego tytułu skarżąca dokonywała wpłat podatku. Organy nie ustaliły zatem stanu faktycznego w sprawie poprzestając na uznaniu, iż skoro wpis do ewidencji został dokonany i skarżąca zawiesiła działalność z określoną datą oznacza to, iż działalność od wskazanej w ewidencji daty prowadziła, a zatem podlega w tym okresie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Pominęły twierdzenia skarżącej, iż nie rozpoczęła działalności gospodarczej akcentując jedynie oświadczenie skarżącej, iż w tym okresie nie uzyskiwała żadnych przychodów. Sam fakt nie uzyskiwania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej, jak słusznie zauważył organ, nie stanowi okoliczności zwalniającej z podlegania obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, ale skarżąca podnosiła fakt braku przychodów w kontekście nie prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd nie podziela stanowiska organów, że skoro instytucja zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej została wprowadzona od dnia 20 września 2008 r. przedsiębiorca prowadził działalność od daty wpisu (wskazanej daty w ewidencji) do dnia jej zawieszenia. Brak ustalenia stanu faktycznego pozwala na postawienie organom zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej, organy ustalą okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, uwzględniając już zebrany materiał i ew. uzupełni go poprzez wezwanie skarżącej o nadesłanie dowodów na potwierdzenie złożonych oświadczeń, np. kopii zeznania rocznego za 2010 r. W tym stanie rzeczy z uwagi na naruszenie przepisów wskazanych postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy Sad działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.