VI SA/Wa 48/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także: Prezes UOKiK) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], którą zobowiązał B. Sp. z o.o. (skarżącą w niniejszej sprawie) do uiszczenia kwoty 1813,95 zł stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbek oleju napędowego, niespełniającego wymagań jakościowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] marca 2012 r. upoważnieni inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę na należącej do skarżącej S. w T., ul. [...]. W trakcie kontroli pobrano do badań z partii liczącej 7400 litrów próbki oleju napędowego, tj. próbkę podstawową numer [...] i próbkę kontrolną numer [...] w ilości 4 litrów każda, na podstawie protokołu pobrania próbek paliw nr [...]. Następnie w dniu [...] marca 2012 r. inspektorzy przekazali próbkę oleju napędowego do akredytowanego, niezależnego laboratorium Ośrodek Badawczo - Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego S. A. w P. (protokół przyjęcia do badania numer [...]). Badania laboratoryjne przeprowadzone przez Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego S. A. w P. (protokół z badań nr [...]) wykazały, że oferowany w dniu kontroli olej napędowy (o numerze próbki podstawowej [...]) nie spełniał wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r. Nr 221, poz. 1441), zwanego dalej: "rozporządzeniem", z uwagi na : - zaniżoną temperaturę zapłonu, wynoszącą <40°C przy wymaganiach powyżej 55ºC - zawyżoną zawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) wynoszących 7,9% (V/V) przy wymaganiach max. 7% (V/V). W dniu [...] marca 2012 r., z uwagi na nową dostawę oleju napędowego na stację paliw w miejscowości T., inspektorzy ponownie przeprowadzili kontrolę tej stacji i pobrali do badań z partii liczącej 9100 litrów próbki oleju napędowego, tj. próbkę podstawową numer [...] i próbkę kontrolną numer [...] w ilości 4 litrów każda, na podstawie protokołu pobrania próbek paliw nr [...]. W toku tej kontroli inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, zapoznali pracownika stacji z wynikami badań próbki oleju napędowego pobranego w dniu [...] marca 2012 r. oraz przekazali protokół z badań numer [...]. Ponadto przedmiotowy protokół został przesłany faxem do siedziby firmy w O., a o wynikach badań został telefonicznie poinformowany prokurent firmy. Próbka oleju napędowego numer [...] została przekazana przez inspektorów w dniu [...] marca 2012 r. do akredytowanego, niezależnego Specjalistycznego Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. (protokół przyjęcia do badania numer [...]). Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezależne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. (protokół z badań nr [...] z dnia [...] marca 2012 r.) wykazały, że oferowany w dniu kontroli ([...] marca 2012 r.) olej napędowy (o numerze próbki podstawowej [...]) nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zaniżoną temperaturę zapłonu wynoszącą 43,5°C przy wymaganiach powyżej 55°C. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o zbadanie próbki kontrolnej numer [...] pobranej w dniu [...] marca 2012 r. Badania laboratoryjne próbki kontrolnej przeprowadzone przez akredytowane, niezależne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. (protokół z badań nr [...]) wykazały, że oferowany w dniu kontroli olej napędowy (o numerze próbki kontrolnej [...]) nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na: - zaniżoną temperaturę zapłonu, wynoszącą <40°C przy wymaganiach powyżej 55°C, - zawyżoną zawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) wynoszących 8,3% (V/V) przy wymaganiach max. 7% (V/V). Pismem z dnia [...] marca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej poinformował skarżącą o wynikach badań próbki podstawowej oleju napędowego pobranego w dniu [...] marca 2012 r. i przekazał protokół z badań numer [...] z dnia [...] marca 2012 r., oraz o możliwości złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej. Skarżąca pismem z dnia [...] marca 2012 r. złożyła wniosek o zbadanie próbki kontrolnej nr [...] pobranej w dniu [...] marca 2012 r. Badania laboratoryjne próbki kontrolnej o numerze [...] przeprowadzone przez akredytowane, niezależne laboratorium - Przemysłowy Instytut Motoryzacji w W. (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.) wykazały, że oferowany w dniu kontroli tj. [...] marca 2012 r. olej napędowy o numerze próbki kontrolnej [...], nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zaniżoną temperaturę zapłonu, wynoszącą 44°C przy wymaganiach powyżej 55°C. Pismem z dnia [...] maja 2012 r., Prezes UOKiK powiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości należności pieniężnej stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbek oleju napędowego oraz zobowiązania do jej uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Skarżąca została pouczona także o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na podstawie art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 12 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200 z póżn. zm.) zobowiązał B. Sp. z o. o. z siedzibą w O., do uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów łącznej kwoty 1813,95 zł, obejmującej: 1) Kwotę 970 zł - stanowiącą równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki podstawowej oleju napędowego o numerze [...] oraz 2) Kwotę 843,95 zł, stanowiącą równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki podstawowej oleju napędowego o numerze [...]. Organ w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż zarówno próbki podstawowe, jak i kontrolne oleju napędowego pobrane w dniu [...] i [...] marca 2012 r. nie spełniały wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu, z uwagi na zawyżoną temperaturę zapłonu, zaś próbka pobrana w dniu [...] marca 2012 r. także z uwagi na zawyżoną zawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME). Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, Zarządzający (Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów) zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wniosła o uchylenie decyzji [...] z [...] czerwca 2012 r. wskazując na: - obrazę art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie w sprzeczności z przepisami prawa, w szczególności: - art. 7 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; - art. 8 k.p.a., poprzez działanie organu osłabiające zaufanie skarżącej do władzy publicznej; - art. 12 § 1 k.p.a., poprzez powierzchowne i pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności brak wyjaśnienia różnic w wyniku badania próbki podstawowej i próbki kontrolnej oleju napędowego. Skarżąca wniosła również o: - zobowiązanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej do wskazania procedury przyjmowania, przechowywania oraz wydawania pojemników do pobierania próbek paliwa przez kontrolujących; - zwrócenie się do Komendy Powiatowej Policji w K. o przekazanie dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania przygotowawczego wszczętego na skutek złożonego przez Spółkę zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na stacji paliw w miejscowości T., polegającego na ingerencji osób trzecich w zawartość zbiorników znajdujących się na przedmiotowej stacji paliw; - przesłuchanie w charakterze świadka K. W., na okoliczność podania w trakcie rozmowy telefonicznej przez inspektora [...]WIIH w B., który dokonywał czynności kontrolnych, informacji o możliwości zmiany parametrów kontrolowanego oleju napędowego wskutek dolania choćby 5 litrów benzyny. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 1, art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania jakości paliw utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. zobowiązującą skarżącą do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbek oleju napędowego, niespełniającego wymagań jakościowych. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że badania pobranych próbek oleju napędowego przeprowadzone przez laboratorium Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego S. A. w P. oraz Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. wykazały, iż paliwo nie spełniało wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r. Nr 221, poz. 1441 ze zm.), z uwagi na zaniżoną temperaturę zapłonu oraz zawyżoną zawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME). Badania próbek kontrolnych kwestionowanego paliwa również potwierdziły jego niewłaściwą jakość. Organ odnosząc się do zarzutów strony podkreślił, że decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące normy prawne, tj. ustawę o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz ustawę o Inspekcji Handlowej. Podkreślił, że badania zostały wykonane przez akredytowane, niezależne laboratorium Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego S. A. w P. Niewłaściwą jakość paliwa potwierdziły również przeprowadzone na wniosek skarżącej badania próbki kontrolnej (protokół z badań nr [...].), które zostały wykonane przez akredytowane, niezależne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. Badany olej napędowy nie spełniał wymagań jakościowych - w zakresie parametru temperatura zapłonu oraz zawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME). W zakresie parametru temperatura zapłonu, wynik badania wyniósł w przypadku próbki [...]-<40 °C, zaś w przypadku próbki kontrolnej [...]- <40 °C. W zakresie parametru zawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) wynik badania wyniósł w przypadku próbki [...]- 7,9%, zaś w przypadku próbki kontrolnej [...]-8,3%. W ocenie organu rozbieżności pomiędzy wynikami badań, w zakresie zawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) uzyskanymi w różnych laboratoriach są naturalne i wynikają z warunków odtwarzalności, w jakich wykonywane są badania. Powyższe wynika z zapisów pkt 10.3 normy PN-EN 14078 "Ciekłe przetwory naftowe. Oznaczanie estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) w średnich destylatach. Metoda spektrometrii w podczerwieni", zgodnie z którym różnica pomiędzy dwoma pojedynczymi i niezależnymi wynikami oznaczeń, otrzymanymi z zastosowaniem identycznych próbek przez różnych wykonawców w różnych laboratoriach, z zastosowaniem normalnych i poprawnych procedur, może przekroczyć wartość przedstawioną w Tablicy 1 tylko w jednym przypadku na dwadzieścia". Zdaniem organu nie ma zatem podstaw do badania przyczyn różnic pomiędzy wynikami badań próbek ponieważ różnice te mieszczą się w granicy odtwarzalności podanej w pkt 10.3 Tablicy 1 ww. normy, a zarzuty strony dotyczące obrazy art. 12 k.p.a. poprzez powierzchownie i pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i braku wyjaśnienia różnic w wynikach badań próbek należy uznać za bezzasadne. Organ odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych strony zawartych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. dotyczących: -zobowiązania [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej do wskazania procedury przyjmowania, przechowywania oraz wydawania pojemników do pobierania próbek paliwa przez kontrolujących; - zwrócenia się do Komendy Powiatowej Policji w K. o przekazanie dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania przygotowawczego wszczętego na skutek złożonego przez skarżącą zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, na stacji paliw w miejscowości T., polegającego na ingerencji osób trzecich w zawartość zbiorników znajdujących się w przedmiotowej stacji paliw; - przesłuchania w charakterze świadka K. W. - na okoliczność podania telefonicznej informacji przez inspektora o możliwości zmiany parametrów kontrolowanego oleju, poprzez dolanie nawet 5 litrów benzyny, wskazując, że powyższe wnioski dowodowe nie mają znaczenia dla sprawy. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. poprzez działanie w sprzeczności z przepisami prawa; - art. 7 k.p.a. poprzez powierzchowne i pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności przez brak wyjaśnienia różnic w wyniku badania próbki podstawowej i próbki kontrolnej oleju oraz brak wyjaśnienia przyczyn ewentualnej niezgodności wyniku badania próbek z normami pomimo istnienia uzasadnionych podejrzeń ingerencji osób trzecich lub wadliwie przeprowadzonych czynności kontrolnych, które mogły mieć wpływ na wynik badania próbek kontrolnych; - naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez działanie w sposób osłabiający zaufanie skarżącej do organu; - naruszenie art. 12 § 1 k.p.a. poprzez działanie w sposób pozbawiony wymaganej wnikliwości. Skarżąca podkreśliła, że negatywny wynik badania próbki paliwa mógł być spowodowany wadliwością czynności kontrolnych lub ingerencją osób trzecich. W wypadku ustalenia takich zdarzeń skarżąca nie powinna być obciążana kosztami przeprowadzonych czynności, gdyż paliwo jakie wprowadza do obrotu jest dobrej jakości. W ocenie skarżącej, organ zaniechał dokładnego i rzetelnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył powołane wyżej przepisy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Sąd rozstrzyga przy tym, w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej cyt. jako p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie nosi bowiem znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. Zasady związane z obciążeniem kontrolowanego podmiotu kosztami badań paliwa zostały określone w art. 24 ust. 1 powołanej ustawy, stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Przepis stanowi, iż jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Z powołanego przepisu wynika, iż sam fakt stwierdzenia przy pomocy badań, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie stanowi jedyną i wystarczającą przesłankę do obciążenia kontrolowanego kosztami badań. Stosownie do postanowień art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, zarządzającym jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W myśl ust. 4 tego przepisu zarządzający ustala wysokość należności pieniężnej, o której mowa w ust. 1, na podstawie faktury wystawionej przez kierownika akredytowanego laboratorium, w którym wykonano badania próbki, a w przypadku gdy badania próbki wykonano w laboratorium prowadzonym przez Inspekcję Handlową - na podstawie ustaleń kierownika tego laboratorium. Koszty badań wykonanych przez Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego w P., ustalane są na podstawie faktury zbiorczej znajdującej się w aktach administracyjnych. W świetle przepisów ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, jeśli przeprowadzone badania wykazują, iż paliwo spełnia wymagania jakościowe, koszt tych badań ponosi organ jako zarządzający systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw, na podstawie umowy zawartej z akredytowanym laboratorium. Jeśli badania wykażą, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych, co miało miejsce w niniejszej sprawie, koszt badań ponosi kontrolowany przedsiębiorca. W świetle art. 3 ust. 1 ww. ustawy odpowiedzialność za niezachowanie wymogów jakościowych ma charakter odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, a nie winy. Tym samym za niezachowanie wymogów jakościowych ponosi się odpowiedzialność, niezależnie od faktu, czy ma się tego świadomość czy też nie. Bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż oferowany w dniu obu kontroli olej napędowy (nr próbki podstawowej [...] i [...]) nie spełniał wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych. Tak bowiem wykazały badania laboratoryjne wykonane przez wskazane akredytowane jednostki. Dodatkowo podnieść należy, iż badania próbki kontrolnej także wykazały niewłaściwą , w świetle przepisów powołanego rozporządzenia, jakość paliwa. Tym samym zostały spełnione przesłanki do zastosowania w sprawie art. 24 ust. 1 powołanej ustawy. Poczynione przez organ ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach zarzuty skargi nie podważają ustaleń, w jakich podjęta została zaskarżona decyzja, zaś Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowaniu do jego oceny przepisów prawa. Analizując niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, czy też naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie okoliczności mogłyby w świetle art. 145 p.p.s.a. spowodować uchylenie zaskarżonej przez stronę decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd nie wdając się w ocenę prawidłowości badań i podnoszonych przez stronę zarzutów w tym zakresie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.