VI SA/Wa 494/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą M. M. od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w kwocie powyżej 200 złotych (dwustu złotych), 2. odmówić przyznania skarżącej M. M. prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. M. (dalej jako skarżąca) złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Z informacji podanych przez skarżącą w formularzu oraz z nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, iż skarżąca przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym razem z mężem i pełnoletnią córką. Skarżąca, będąc poinformowana o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, podniosła, iż uzyskuje bardzo niskie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, wskazując, iż dochód ten za rok 2011 wyniósł 6 629 złotych. Skarżąca wyjaśniła, iż większość dochodów rodziny przeznaczona jest na leczenie jej choroby [...], wyliczając, iż lekarstwa, wizyty i rehabilitacja sięgają kwoty 1 500 złotych miesięcznie. Z informacji podanych przez skarżącą wynika, iż jej mąż nie pracuje i nie uzyskuje dochodów, przede wszystkim ze względu na konieczność pomocy skarżącej. Skarżąca załączyła także orzeczenie uznające, iż kwalifikuje się do znacznego stopnia niepełnosprawności. Córka skarżącej z tytułu umowy zlecenia otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1 300 złotych miesięcznie. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż dokonywane są na nim jedynie drobne operacje na kwoty sięgające kilkunastu złotych a saldo oscyluje od kilkunastozłotowego debetu do kilku złotych. Z kolei z przedłożonego zeznania podatkowego za ubiegły rok wynika, iż skarżąca przy przychodzie z działalności gospodarczej sięgającym kwoty 334 443 złotych i kosztach jego uzyskania na poziomie 327 803 złotych osiągnęła dochód sięgający kwoty 6 629 złotych. W bieżącym roku przychód skarżącej z działalności do końca marca sięgnął kwoty 73 887 złotych przy wydatkach wynoszących 75 130 złotych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Podkreślenia wymaga zarazem, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Na gruncie niniejszej sprawy, na aktualnym etapie postępowania, koszty sądowe sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 900 złotych. Mając na uwadze powołane powyżej regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu wysokości wpisu od skargi, jak i stanu faktycznego sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy do zwolnienia skarżącej od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł. Jednocześnie, zdaniem rozpoznającego wniosek, nie naruszy chronionej przez przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zdolności majątkowej gospodarstwa domowego pokrycie w chwili obecnej 200 zł wpisu sądowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (p. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżąca wykazała, że nie jest obecnie w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi w całości. Skarżąca rzetelnie przedstawiła swoją sytuację majątkową i jej twierdzenia zasługują na wiarę. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że w chwili obecnej przede wszystkim obciążają jej rodzinę znaczne koszty związane z leczeniem choroby [...]. Natomiast odmowa zwolnienia od wpisu sądowego w części zobowiązującej skarżącą do uiszczenia 200 zł jest spowodowana tym, że skarżąca, biorąc pod uwagę przede wszystkim skalę prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, jest w stanie wygospodarować wskazaną kwotę. Zauważyć należy, iż uzyskuje ona wpływy z tytułu świadczonych usług (w ubiegłym roku przychód przekroczył 300 tysięcy, a w pierwszym kwartale tego roku 70 tysięcy) jak też na bieżąco dokonuje opłat i zakupów niezbędnych dla funkcjonowania działalności gospodarczej. Brak jest zatem podstaw dla uznania, iż nie jest możliwe przeznaczenie przez nią kwoty 200 złotych na pokrycie wpisu sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.