VI SA/Wa 499/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. J., A. J. i P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2009 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2009 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1920 zł na przedsiębiorców P. J., A. J., A. J., wspólników spółki cywilnej, działających pod firmą "B. s.c." z siedzibą w P. (skarżący) za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.- dalej jako u.d.p.), oraz lp. 7 pkt 7 lit. d) i e) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm. - dalej jako p.r.d.). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia poczynione w dniu [...] maja 2008 r. podczas kontroli drogowej w B. na drodze krajowej nr [...]. Zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki V. o nr rejestracyjnym [...] z naczepą marki S. o nr rejestracyjnym [...] kierowane przez M. A. oraz G. M., którzy wykonywali przewóz w imieniu oraz na rzecz skarżących. Na polecenie przełożonych kierowcy odmówili podpisania protokołu ważenia oraz nie podpisali protokołu zatrzymania i kontroli. W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm: - nacisk 11,97 t na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 1,97 t; - przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Stwierdzone przekroczenia miały miejsce na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. W toku postępowania skarżący podnosili, że przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie było wynikiem winy załadowcy, który błędnie wydał ładunek większy niż umówiony. Na tę okoliczność zostały przedstawione listy przewozowe oraz nota księgowa na kwotę 350 zł wystawiona przez skarżących i zapłacona przez załadowcę jako należność za przeciążenie osi na skutek nieprawidłowego rozłożenia towaru. Organ I instancji dnia [...] sierpnia 2008 r. wydał decyzję, mocą której nałożył na skarżących karę pieniężną w wysokości 1920 zł. Jednakże w wyniku rozpatrzenia odwołania organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2008 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem uchylenia decyzji był uchybienia natury formalnej związane z błędnym doręczeniem korespondencji stronom postępowania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1920 złotych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podnosili, iż nie zostali prawidłowo powiadomieni o wszczęciu postępowania. Ponadto skarżący powołując się na art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym zarzucali, iż należycie wywiązali się ze swoich obowiązków przewoźnika i nie powinni ponosić odpowiedzialności za powstałe naruszenia. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentów strony. Analizując stan faktyczny sprawy organ wskazał, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] lipca 2007 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu [...] o numerze fabrycznym [...]. Waga legitymowała się w chwili kontroli świadectwem legalizacji ponownej, wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar nr w B. ważnym do [...] lipca 2009 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli, którego kierowcy nie podpisali na polecenie przełożonego, nie wnieśli jednocześnie do niego żadnych uwag. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 41 ust. 4 i 5 u.d.p. ustawy wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861). Droga krajowa nr [...] jest wymieniona w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. Nr 219, poz. 1861). Rozważając argumenty skarżących organ odwoławczy, cytując treść przepisów stanowiącą podstawę prawną decyzji oraz powołując się na orzecznictwo sądowe (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2273/06), wyjaśnił, że przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie były przekraczane normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie profesjonalnego przewoźnika bowiem jest on odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji. Ponadto ustawa - Prawo o ruchu drogowym w art. 61 wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku. Odnosząc się do zarzutów strony Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał je za niezasadnie stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie bez znaczenia dla odpowiedzialności administracyjno-prawnej osób wykonujących przewóz drogowy jest pojęcie winy. Powoływany przez skarżących art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania do decyzji wydawanych na podstawie ustawy o drogach publicznych. Celem przeprowadzonej kontroli wagowej było sprawdzenie przewozu pod kątem jego zgodności z zapisami ustawy o drogach publicznych i prawa o ruchu drogowym. Nałożenie sankcji karnej na podstawie art. 13g ustawy o drogach publicznych było więc konsekwencją wykrycia naruszenia norm tej ustawy. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Dlatego też powoływane przez stronę okoliczności dotyczące przekazania przez załadowcę niewłaściwego ładunku nie mogą być podstawą do uchylenia decyzji organu I instancji. Również pozostałe zarzuty strony dotyczące nieprawidłowości związanych z ustalaniem adresu strony zostały oddalone. Organ wyjaśnił, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w sposób jednoznaczny ustalono adres strony, którą następnie poinformowano o toczącym się postępowaniu oraz pouczono ją o prawie wglądu w akta oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych ( zawiadomienie doręczone w dniu [...] stycznia 2009 r.). Strona skorzystała ze swoich uprawnień biorąc czynny udział w toczącym się postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący; P. J., A. J., A. J. wnieśli o uchylenie ww. decyzji i anulowanie kary. W uzasadnieniu skarżący wskazali szereg uchybień "natury techniczno -prawnej, intepretacyjno-prawnej" oraz nieterminowość załatwienia sprawy i brak staranności organu. Zdaniem skarżących pojazd najeżdżał na wagę bez tarczki w tachografie, zaś organ nie uzasadnił braku tej tarczki, która mogłaby potwierdzić przekroczenie maksymalnej dopuszczalnej prędkości przy najeździe i przejeździe przez wagi. Skarżący uważają, że w sprawie powinien znaleźć przepis art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym bowiem przewoźnik nie może ponosić odpowiedzialności za błędy załadowcy towaru. W rozpoznawanej sprawie kierowca dochował należytej staranności w miejscu załadunku, zaś załadowca zapłacił tylko za dodatkowe usługi transportowe. Skarżący podnoszą także, że nie zostali prawidłowo powiadomieni o wszczęciu postępowania, co wywodzą z decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2008 r. zarzucając jednocześnie, że pisma organu kierowane były do drugiej spółki, w której skarżący są wspólnikami. Zwracają taż uwagę, iż w praktyce zbadanie czy pojazd odpowiada normom załadunku jest nierealne bowiem nie sposób ustalić wagę pojazdu i naciski jeśli załadowca podaje błędne dane. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli drogowej w dniu [...] maja 2008 r. W trakcie tej kontroli dokonano ważenia pojazdu, który okazał się nienormatywny. Oceniając legalność działania organów transportu drogowego należy przede wszystkim podkreślić, iż odpowiedzialność, o której mowa w art. 13g ust. 1 u.d.p. ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez użytkownika pojazdu. Kara ta, w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku, tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Stosownie do art. 13g ust. 1 u.d.p. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 40c ust. 1 tej ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2 stanowiącym, że wysokość kar pieniężnych określa załącznik nr 2 do ustawy. W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wyników kontroli, jak i sposobu jej przeprowadzenia, gdy kontrolę prowadziły wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowców kontrolowanego pojazdu. Co prawda kierowcy nie podpisali żadnego ze sporządzonych protokołów, jednakże nie zgłosił jednocześnie żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów, ani ustawienia pojazdu w czasie ich dokonywania a także konfiguracji placu. Z akt sprawy wynika też, że przyrządy pomiarowe użyte w czasie kontroli posiadały legalizację, co wyklucza możliwość wystąpienia błędu. Ponadto miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] lipca 2007 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Z tych tez względów zarzuty strony skarżącej dotyczące uchybień o charakterze technicznym należy ocenić jako bezzasadne. Skarga w niniejszej sprawie koncentruje się w dużej mierze na zarzucie braku winy przewoźnika w sytuacji, gdy załadowca będący jednocześnie nadawcą towaru dopuścili się uchybień przy załadunku. Skarżący domagają się zastosowania dobrodziejstwa wynikającego z art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. W odniesieniu do tego zarzutu należy podzielić stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o drogach publicznych i przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym i w oparciu o nie zostały wydane zaskarżone decyzje. Konsekwencją powyższego jest więc brak możliwości zastosowania wskazanego przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym w rozpatrywanej sprawie dotyczącej przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie (por. wyrok NSA z 19.05.2009 r., II GSK 941/08). Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, zasadnie przyjął organ odwoławczy, że skarżący nie mogą uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez wykazanie, że to załadowca ponosi odpowiedzialność za niewłaściwe rozmieszczenie towaru przy założeniu, że kierowca pojazdu dochował należytej staranności w miejscu załadunku. Zdaniem Sądu każdy przedsiębiorca, zajmujący się profesjonalnie przewozem ładunku po drogach publicznych powinien z należytą starannością, dokładnie i szczegółowo nie tylko przygotowywać towar do przewozu, ale również wybierać drogę swego przejazdu, w taki sposób, aby nie naruszyć jakichkolwiek norm prawa drogowego oraz przepisów dotyczących warunków technicznych użytkowanego przez siebie pojazdu. W konsekwencji podnoszona w skardze okoliczność zapłaty przez załadowcę na rzecz skarżących stosownej kary nie może mieć decydującego znaczenia dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwie z przepisu art. 13 ust. 1b pkt 2) u.d.p. wynika, że kara może być również nałożona na załadowcę towaru, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Jednakże wskazać należy, że nie zwalnia to wykonującego przewóz z odpowiedzialności administracyjnej za przekroczenia nacisków i w żaden sposób nie pozbawia organów inspekcji drogowej możliwości nałożenia kary pieniężnej tylko na przedsiębiorcę transportowego. Mając powyższe fakty i rozważania na względzie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji ustaliły stan faktyczny sprawy w sposób prawidłowy i dokonały jego prawidłowej subsumcji pod stosowne normy prawne. Działały przy tym w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, zaś całe postępowanie prowadzone było w sposób zgodny z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymaganiom określonym w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu uchybienia co do nieterminowego załatwienia sprawy wskazane w skardze nie miały istotnego wpływu na jej wynik. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się sygnalizowanych uchybień dotyczących braku prawidłowego powiadomienia o wszczęciu postępowania. Ustosunkowując się do tego zarzutu Sąd podziela stanowisko organu, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w sposób jednoznaczny ustalono adres strony, która następnie poinformowano o toczącym się postępowaniu oraz pouczono ją o prawie wglądu w akta oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych (zawiadomienie doręczone w dniu [...] stycznia 2009 r.). Strona skorzystała ze swoich uprawnień biorąc czynny udział w toczącym się postępowaniu. W tej sytuacji zarzuty skarżących nie mogły mieć istotnego wpływu na końcową ocenę legalności decyzji organów obu instancji. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.