VI SA/Wa 50/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2014 r., znak [...] w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego P. M. od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (słownie dwustu) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, 2. ustanowić dla skarżącego P. M. adwokata. P. M. (dalej też jako skarżący) wniósł w ramach niniejszej sprawy o przyznanie prawa w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku oraz przesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Matka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 złotych brutto. Sam skarżący otrzymuje zasiłek z ośrodka pomocy społecznej w kwocie 530 złotych. Jest też osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Ponadto ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w kwocie 280 złotych na syna i 400 złotych na jego matkę. Skarżący wskazał, że wskutek zaległości w opłacaniu zasądzonych alimentów, obowiązek ich wypłaty przejął fundusz alimentacyjny, a on co miesiąc wpłaca do niego 100 złotych a drugie 100 złotych objęte jest egzekucją komorniczą. Ponadto co miesiąc wydatkuje kwotę 100 złotych na leki. W myśl art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż z przedstawionych przez skarżącego informacji wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką a ich łączny dochód miesięczny wynosi około 2030 złotych miesięcznie. Jest on przy tym pomniejszany o spłatę zaległości alimentacyjnych. Skarżący nie posiada żadnego majątku i nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. W takiej sytuacji, uwzględniając zwykłe potrzeby życiowe skarżącego i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matki oraz związane z nimi wydatki (takie jak żywność, ubranie, opał, leki) w ocenie rozpoznającego wniosek starszego referendarza sądowego, skarżący nie ma możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności w bieżących wydatkach celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, że nie można oczekiwać czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 890/04). Ponadto zgodnie z oświadczeniem skarżącego nie dysponuje on oszczędnościami, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową skarżącego oraz fakt, że w sprawie obowiązany jest do uiszczania kosztów sądowych, a przy wniesieniu skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu I instancji obowiązuje przymus adwokacko – radcowski, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższym, uznać należy za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie dla niego adwokata oraz zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, na etapie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Podkreślenia wymaga bowiem, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.