VI SA/Wa 504/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania O. M. (dalej: skarżąca, strona, zdająca) od uchwały [...] z dnia [...] września 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 73k § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 z późn. zm., dalej: P.not.) utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (dalej: Komisja Egzaminacyjna, Komisja Kwalifikacyjna) stwierdziła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację notarialną zdającej. Z uzasadnienia uchwały wynika, że zdająca uzyskała z testu 98 punktów. Komisja Kwalifikacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 71j § 3 P.not. pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Pismem z dnia [...] października 2014 r. zdająca złożyła odwołanie od powyższej uchwały, wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną oraz zakwestionowała prawidłowość pytań nr 39 i 62 testu. Przywołaną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę, uznając, że odwołanie zdającej nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 15 k.p.a., ponownie merytorycznie rozpatrzył i ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, w tym prawidłowość przygotowania egzaminu, jak i jego przebiegu. Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Test egzaminacyjny odpowiadał kryteriom z art. 71j § 1 P.not., albowiem pytania testowe były sformułowane jednoznacznie, wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu, a przy tym pytania nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Odnosząc się do zarzutów zdającej dotyczących pytań testowych, Minister Sprawiedliwości wskazał, że pytanie nie musi stanowić literalnego powtórzenia przepisu ustawowego ani pokrywać się z pełnym zakresem przepisu ustawowego, a jedynie tworzyć wraz z poprawną odpowiedzią zdanie prawdziwe. Odpowiedź prawidłowa, zgodnie ze stanowiskiem organu, nie musiała także zawierać wszystkich możliwych sytuacji dotyczących zakresu pytania, ale mogła ograniczyć się do niektórych z nich, tworząc wraz z pytaniem zdanie niewątpliwie prawdziwe. W zakresie pytania nr 39 dotyczącego rodzaju czynności prawnej, w drodze której może dojść do powstania odrębnej własności lokalu, Minister Sprawiedliwości wskazał, że prawidłową odpowiedzią była oznaczona "C". Podkreślił, że odpowiedź ta podobnie jak pytanie nie zawierała kwantyfikatorów takich jak "wyłącznie" czy "jedynie" i nie wyłączało ewentualnej konieczności zaistnienia innych zdarzeń prawnych lub przesłanek. Organ poinformował, że odpowiedzi A i B były oczywiście błędne, albowiem wykluczały wymogi ustawowe w sytuacjach przewidzianych bezwzględnymi przepisami prawa bądź zawierały przesłanki ex lege wykluczające możliwość doprowadzenia do powstania odrębnej własności lokalu. Minister Sprawiedliwości podniósł jednocześnie, że z argumentów przytaczanych przez zdającą wynikało, iż czyniła ona dodatkowe założenia, co było niedopuszczalne z punktu widzenia konstrukcji egzaminu testowego. Odpowiedź na to pytanie znajdowała oparcie w treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.). Odnosząc się do zagadnienia pytania nr 62 dotyczącego sytuacji, w której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101, z późn. zm., dalej: k.p.c.), przysługuje zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji, organ poinformował, że prawidłową odpowiedzią była odpowiedź A oparta na treści art. 394 § 1 pkt 1 k.p.c. Minister Sprawiedliwości wskazał, że zgodnie z treścią art. 71b § 4 P.not. w zakres egzaminu wstępnego nie wchodzą zagadnienia procedury cywilnej inne niż problematyka procesowego prawa cywilnego, w związku z czym powołanie się przez zdającą na treść art. 828 k.p.c. nie uzasadniało uznania udzielonej przez nią odpowiedzi za prawidłową. Skarżąca w ten sposób poczyniła dodatkowe założenia, nie objęte treścią pytania. Z uwagi na powyższe Minister Sprawiedliwości stwierdził brak podstaw do zmiany uchwały Komisji Kwalifikacyjnej i uznania wyniku uzyskanego przez stronę za pozytywny. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. O. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omawianą decyzję Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 71j § 1 P.not. poprzez uznanie, że pytania egzaminacyjne i odpowiedzi spełniają wymogi ustawowe, 2) prawa procesowego, tj. art. 7, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz nieustosunkowanie się do wszystkich przedstawionych zarzutów, czy wręcz ustosunkowanie się do kwestii nieobjętych zarzutami odwołania. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca podtrzymała wnioski i argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały Komisji Kwalifikacyjnej oraz wskazała, że fakt wadliwego sformułowania pytania w teście egzaminacyjnym nie może działać na niekorzyść strony. Odnosząc się do pytania dotyczącego sposobów powstania odrębnej własności lokalu, skarżąca zauważyła, że pytanie odmiennie niż przepis art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali posługuje się wyrażeniem "powstanie" i, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazała, że w myśl art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali do powstania odrębnej własności lokalu niezbędny jest konstytutywny wpis w księdze wieczystej. Skarżąca wskazała również na konieczność posługiwania się prawidłowymi wyrażeniami celowo rozróżnionymi przez ustawodawcę. Jednocześnie wnioskodawczyni zarzuciła błędnie przypisanie jej przez organ odwoławczy tworzenie dodatkowych założeń do pytania testowego. Zdaniem zdającej, Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie, nie odniósł się do różnicy pomiędzy zwrotami "ustanowienie" i "powstanie". W związku z powyższymi zarzutami skarżąca uznała, że pytanie testowe nr 39 zostało sformułowane w sposób wadliwy. W zakresie pytania testowego nr 62 skarżąca podniosła, że prawidłowymi odpowiedziami były odpowiedzi A oraz C i zauważyła, iż pytanie odwoływało się do k.p.c., przez co należało przyjąć, że jego treścią objęty został cały akt normatywny. Powyższe zdaniem skarżącej wskazuje, że przepis art. 828 k.p.c. jest również objęty treścią pytania i umożliwia udzielenie prawidłowej odpowiedzi, co wskazuje na błędne sformułowanie pytania. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu błędne uznanie, że postępowanie egzekucyjne pozostaje poza procedurą cywilną oraz zwróciła uwagę, że rozporządzenie określające wykaz aktów prawnych, z którymi zapoznać powinien się przystępujący do egzaminu, nie ogranicza zakresu przepisów k.p.c. Zdaniem skarżącej oznacza to, że zdający powinien znać całe akty normatywne wchodzące w zakres egzaminu, a teza, w której myśl pytanie nr 62 należy rozpatrywać tylko o ograniczoną w bliżej nieskonkretyzowany sposób treść k.p.c., jest błędna. Zdająca ponadto wskazała, że niezasadne jest twierdzenie organu co do czynienia przez nią dodatkowych założeń do pytań testowych i podnosiła, że posłużyła się w toku egzaminu materiałem przyswojonym w całości do egzaminu. Skarżąca zarzuciła również Ministrowi Sprawiedliwości wypowiadanie niedookreślonych sformułowań wyłącznie na potrzeby rozpatrzenia złożonego odwołania i wyrażanie poglądów nieznajdujących umocowania w przepisach, a także rażąco niezgodnych z obowiązującymi przepisami regulującymi materię przygotowania pytań, oceny pytań i odpowiedzi na pytania. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca nie podzieliła poglądu Ministra Sprawiedliwości, że tylko w księdze pierwszej części pierwszej k.p.c. uregulowane są zagadnienia procedury cywilnej mieszczące się w pojęciu procesowego prawa cywilnego i zwróciła uwagę, iż organ nie zdefiniował pojęcia procesowego prawa cywilnego, a definicji tej nie sformułowano również w obowiązujących przepisach regulujących materię przygotowania pytań, oceny pytań i odpowiedzi na pytania. Z uwagi na powyższe skarżąca podniosła, że zgodnie z utrwalonym poglądem w piśmiennictwie, prawidłowym i obowiązującym pojęciem w odniesieniu do k.p.c. jest pojęcie "postępowania cywilnego" rozumianego jako postępowanie, którego celem jest realizowanie norm prawa cywilnego w drodze ich przymusowego urzeczywistnienia. Skarżąca powołując się na dorobek doktryny, zwróciła uwagę, że w nauce, orzecznictwie i w potocznym języku prawniczym operuje się pojęciem "prawo procesowe cywilne", w którym wyrażenie "procesowe" odnosi się do postępowania cywilnego w ogóle, co jest reminiscencją stanu, kiedy termin "proces cywilny" używany był w znaczeniu szerszym niż w k.p.c. Zdaniem skarżącej oznacza to, że zdający na aplikację notarialną zobligowany i uprawniony był przyjąć, że obowiązującą materia do opanowania są wszystkie przepisy k.p.c. dotyczące postępowania sądowego rozumiane jako przepisy objęte pojęciem procesowego prawa cywilnego i w związku z tym także udzielić odpowiedzi na pytania mając na uwadze wszystkie przepisy k.p.c. Skarżąca zauważyła także, że egzamin wstępny na aplikację notarialną odznacza się najniższą zdawalnością spośród egzaminów na aplikację prawniczą, ustępując jedynie egzaminowi wstępnemu na aplikację ogólną będącym egzaminem o odmiennej i nieporównywalnej formule. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że zdający nie mogą zakładać, iż w toku egzaminu obowiązuje jedynie część aktu, w tym przypadku k.p.c., czy też, że pytanie jest ogólne, a odpowiedź oczywista. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Rozpoznając skargę O. M. w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem decyzja odpowiada prawu, choć nie wszystkie elementy jej uzasadnienia należało uznać za prawidłowe. Jednakże uchybienia organu nie miały charakteru naruszeń, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) czy c) p.p.s.a., skutkujących koniecznością uchylenia tego rozstrzygnięcia. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że skarżąca uzyskała z testu 98 punktów. O. M. nie kwestionowała także przebiegu samego egzaminu. Należy podzielić ocenę organu odwoławczego, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy – Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 września 2013 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego i notarialnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1135 z późn. zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej. Przechodząc do oceny pytań i odpowiedzi testowych, wzorzec kontroli prawidłowości konstrukcji pytań zawiera art. 71j P.not., który w § 1 stanowi, że egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C) według § 1a tego art. Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, zgodnie z art. 71j § 3 P.not. Wprowadzając w przepisach ustawowych regułę testu jednokrotnego wyboru ustawodawca wykluczył tym samym sytuację, w których test egzaminacyjny, sprawdzający wiedzę w zakresie niezbędnym do skutecznego ubiegania się o przyjęcie na aplikację notarialną będzie zawierać pytania obejmujące kwestie sporne w doktrynie i orzecznictwie, jak też pytania, na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania, czy też pytania obejmujące zagadnienia prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową (por. wyroki NSA: z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1635/12; z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1955/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając sprawę i kierując się powyższymi zasadami, podziela Sąd stanowisko Ministra, że kwestionowane pytania nr 39 i 62 zostały sformułowane zgodnie z wymogami art. 71j § 1 P.not. Nie można zgodzić się z argumentami skarżącej, że pytanie nr 39 nie zostało prawidłowo sformułowane, gdyż żadna z odpowiedzi nie była prawidłowa. Prawidłową i jedyną odpowiedzią była odpowiedź C. Prawidłowa odpowiedź wynikała ze znajomości i zrozumienia art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.). Przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowi, że odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy, a także jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. Natomiast w myśl ust. 2 tego samego art. umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu powinna być dokonana w formie aktu notarialnego; do powstania tej własności niezbędny jest wpis do księgi wieczystej. Na podstawie art. 10 ustawy o własności lokali właściciel nieruchomości może ustanawiać odrębną własność lokali dla siebie, na mocy jednostronnej czynności prawnej. W takim wypadku stosuje się odpowiednio przepisy o ustanowieniu odrębnej własności w drodze umowy. Z kolei w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o własności lokali przepisy o ustanowieniu odrębnej własności lokali w drodze umowy stosuje się również odpowiednio do wyodrębnienia własności lokalu z mocy orzeczenia sądu znoszącego współwłasność nieruchomości. Skoro w pytaniu nr 39 zawarto: "Zgodnie z ustawą o własności lokali, do powstania odrębnej własności lokalu może dojść w drodze:", to do udzielenia prawidłowej odpowiedzi nie była wystarczająca znajomość samego art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali, jak podnosił Minister i jak zostało to ujęte w wykazie prawidłowych odpowiedzi przygotowanych wraz z zestawem 150 pytań testowych przez zespół do przygotowania pytań testowych, zgodnie z art. 71c § 7 P.not. Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali mówi o zdarzeniach skutkujących ustanowieniem odrębnej własności lokali. Natomiast o powstaniu odrębnej własności lokalu traktuje art. 7 ust. 2 zd. drugie tego aktu, dotyczący jednakże jedynie umowy. Zatem znajomość art. 7 ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 10 ustawy o własności lokali pozwalała na wyeliminowanie jako błędnych odpowiedzi: A (czynności miały być dokonane w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast w wymaganej formie aktu notarialnego) i B (zawężała kwestię konieczności wpisu do księgi wieczystej jedynie do sytuacji, gdy prawem związanym z odrębną własnością lokalu ma być udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej wraz z prawem własności budynku, w którym wyodrębniono lokal, podczas gdy z art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokalu wynika, że wpis do księgi wieczystej jest niezbędny w przypadku każdej umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu, a w powiązaniu z art. 10 tego aktu także przy jednostronnej czynności, bez względu, jakie prawo do gruntu jest związane z odrębną własnością lokalu). Znajomość art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali była wystarczająca także do udzielenia odpowiedzi na pytanie C (prawidłowe), skoro w pytaniu była mowa o możliwości powstania odrębnej własności lokalu. Jednym ze zdarzeń powodujących ustanowienie, a w konsekwencji powstanie odrębnej własności lokalu jest orzeczenie sądu znoszące współwłasność. Przy tej odpowiedzi nie dokonano żadnych dodatkowych założeń. Uczyniła to skarżąca i dlatego w jej ocenie także odpowiedź ta była nieprawidłowa. Powołanie przez Ministra jako podstawy materialnoprawnej prawidłowej odpowiedzi jedynie art. 7 ust. 1 ustawy o własności lokali nie stanowiło istotnego naruszenia prawa materialnego, gdyż nie powodowało, że pytanie nr 39 przez to należało uznać za nieprawidłowo sformułowane. Co do kolejnego zakwestionowanego przez stronę pytania testowego – pytania nr 62, Sąd także nie znalazł podstaw do podzielenia argumentacji skarżącej. Według tego pytania: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest odmowa: A. odrzucenia pozwu, B. cofnięcia zwolnienia od kosztów sądowych, C. zawieszenia postępowania.". Organ prawidłowo przyjął, że pytanie powyższe wraz z odpowiedziami zostało oparte na treści art. 394 § 1 k.p.c., a prawidłowa odpowiedź – czyli A - znajdowała oparcie w pkt 1 tego przepisu. Co do odpowiedzi B, przepis art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. mówi, że zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji, których przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia. Zatem wskazana w odpowiedzi B odmowa cofnięcia zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega zaskarżeniu. Podobnie jest z odpowiedzią C, gdyż w myśl art. 394 § 1 pkt 6 k.p.c. zażaleniu podlega postanowienie, którego przedmiotem jest zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania. Zatem na postanowienie, którego przedmiotem jest odmowa zawieszenia postępowania (odpowiedź C) zażalenie nie przysługuje. Zdająca nie kwestionowała wykładni art. 394 § 1 k.p.c. w omawianym zakresie dokonanej przez organ. Uważała jedynie, że odpowiedź C jest także prawidłowa, jako znajdująca oparcie w art. 828 k.p.c. Ten ostatni przepis stanowi, że na postanowienie sądu co do zawieszenia lub umorzenia postępowania przysługuje zażalenie. Przyjmując argumentację skarżącej co do odpowiedzi C musiałaby zdająca dokonać wykładni i to porównawczej z art. 394 § 1 pkt 6 k.p.c., co wykraczałoby poza granice przeprowadzonego egzaminu. Natomiast z art. 394 § 1 pkt 6 k.p.c. jednoznacznie wynika, że zażalenie nie przysługuje na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania. Ponadto sformułowanie pytania nr 39 i odpowiedź A wskazują, że prawidłowej odpowiedzi należało szukać w treści art. 394 § 1 k.p.c. Nie może Sąd podzielić stanowiska Ministra, że egzamin wstępny na aplikację notarialną obejmuje jedynie zakres wiedzy z Części pierwszej Księgi pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego czyli Proces. Nie znajduje on oparcia w art. 71b § 4 P.not., który stanowi, że egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej. Należy zauważyć, że przed zmianą wprowadzoną przez ustawę z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r., poz. 829), która w odniesieniu do zawodów notariusza, adwokata, radcy prawnego weszła w życie w dniu 23 sierpnia 2013 r. (art. 50) w zakresie dziedzin prawa objętych egzaminem notarialnym było także materialne i procesowe prawo cywilne (art. 74 § 3 P.not.). Podobnie zakres wiedzy co do materialnego i procesowego prawa cywilnego wymaganej od kandydata na aplikanta adwokackiego i radcowskiego formułuje art. 75a ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635 z późn. zm.) i art. 331 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 507), a w przypadku egzaminu adwokackiego – art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze we wcześniejszym brzmieniu czy w przypadku egzaminu radcowskiego – art. 361 ust. 4 ustawy o radcach prawnych w poprzednim brzmieniu. W przypadkach tych nie było wątpliwości, że rozróżnienie dotyczy prawa cywilnego materialnego i przepisów dotyczących postępowania cywilnego, a nie jedynie procesu. Zresztą od kandydata na aplikanta notarialnego, biorąc pod uwagę specyfikę zawodu notariusza, który dokonuje czynności notarialnych, co ma szczególne znaczenie przy obrocie nieruchomościami, trudno nie wymagać także znajomości przepisów k.p.c. dotyczących postępowania w odniesieniu do nieruchomości, a które przede wszystkim umieszczone są w dalszych księgach i częściach k.p.c. Stąd przyjęcie w niniejszej sprawie przez Ministra, że cywilne prawo procesowe obejmuje wyłącznie proces według k.p.c. jest nieuzasadnione. Jednakże taka zawężająca wykładnia pojęcia "cywilne prawo procesowe" nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż art. 828 k.p.c. do pytania nr 62 nie miał zastosowania. Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Uzasadnienie decyzji, w ocenie Sądu, spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto znalazł w niniejszej sprawie zastosowanie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dlatego należało zaakceptować stanowisko organu, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu wstępnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.