VI SA/Wa 511/25

WyrokWSA w Warszawie2025-08-29

Skład orzekający: Honorata Łopianowska, Magdalena Maliszewska, Justyna Żurawska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o świadczenie usług, której przedmiotem jest skręcanie szaf i biurek, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a w konsekwencji, czy osoba wykonująca taką umowę podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa, której przedmiotem jest skręcanie szaf i biurek, nie stanowi umowy o dzieło, lecz umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Kluczowe dla tej oceny jest to, że umowa ta nie prowadzi do powstania samoistnego, indywidualnie określonego rezultatu, lecz polega na wykonaniu prostych, powtarzalnych czynności wymagających starannego działania. Osoby wykonujące pracę na podstawie takiej umowy podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi wspólników spółki cywilnej na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która stwierdzała, że osoba wykonująca umowę nazwaną "umową o dzieło" podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w określonym okresie. Organ uznał, że przedmiotowa umowa, dotycząca skręcania szaf i biurek, w rzeczywistości stanowiła umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umowę o dzieło. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że umowa była umową o dzieło, a organ nie zebrał i nie ocenił wyczerpująco materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Honorata Łopianowska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) Protokolant st. spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. B. i J. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Przedmiotem skargi M. B. i J. G. (dalej: "Strona", "Skarżący", "Płatnik składek") – wspólników spółki cywilnej "W." jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] listopada 2024 r., stwierdzająca że T. S. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 21 listopada 2022 r. do 26 listopada 2022 r. z tytułu realizacji umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 109 ust. 1 w związku z art. 102 ust. 7 oraz art. 65 pkt 1, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 146, ze zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach". Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował wniosek do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ", "organ") o rozpatrzenie sprawy w zakresie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego T. S. (dalej: "Zainteresowany") z tytułu wykonania umowy cywilnoprawnej nazwanej "umowa o dzieło" w okresie od 21 do 26 listopada 2022 r., a zrealizowanej na rzecz Płatnika składek. Do wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych załączył posiadane dokumenty w postaci: kopii protokołu kontroli z dnia 28 marca 2024 r., kopii zastrzeżeń do protokołu kontroli, kopii informacji o rozpatrzeniu ww. zastrzeżeń, kopii aneksu do protokołu, kopii umowy łączącej Płatnika składek z Zainteresowanym oraz kopii dokumentów dotyczących wspólników spółki cywilnej. Płatnik składek oraz Zainteresowany zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania pismem z dnia 21 sierpnia 2024 r. Po przeprowadzeniu postępowania, Prezes NFZ wydał wskazaną na wstępie decyzję. W toku postępowania organ ustalił, że Płatnik składek i Zainteresowany zawarli w dniu 3 listopada 2022 r. umowę nazwaną umową o dzieło zrealizowaną w okresie od 21 do 26 listopada 2022 r. Przedmiot umowy stanowiło: "skręcanie szaf i biurek w budynku przy ul. [...]". Zdaniem organu analizowana umowa nie wskazuje konkretnego, w przyszłości indywidualnie oznaczonego rezultatu, jak również nie określa kryteriów, w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. Natomiast oznaczenie dzieła powinno nastąpić w sposób niebudzący wątpliwości, o jaki rodzaj dzieła chodzi. Dalej organ wskazał, że do wykonania były czynności określone jako: "skręcanie szaf i biurek w budynku przy ul. [...]", a nie jednorazowe z określonym dziełem. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy. Zdaniem organu nie można się zgodzić z Płatnikiem składek, że w przedmiotowej sprawie wykonywane przez wykonawcę czynności stanowią dzieło. Charakter realizowanych prac nakazuje przyjąć, że przedmiotową umowę należy zakwalifikować jako umowę o świadczenie usług. Dziełem nie może być czynność. Dalej organ wskazał, że bezspornym jest, iż prace wykonywane w ramach ww. umowy prowadziły do powstania określonego skutku, co jest związane ze specyfiką usługi, jednak osiągnięcie tego skutku uzależnione było wyłącznie od staranności wykonania, opartego na ciągu prostych, zestandaryzowanych czynności pozbawionych indywidualności o charakterze rutyny, który nie spełniał kodeksowej definicji dzieła i nie sposób się w nim doszukać indywidualnie wyodrębnionych rezultatów w myśl Kodeksu cywilnego, które uzyskać by mogły samodzielną wartość w obrocie. Zdaniem organu w treści badanej umowy nie sposób odnaleźć konkretnie określonego rezultatu, który charakteryzowałby się indywidualnym, twórczym charakterem. Trudno wskazać na weryfikowalny, samoistny wynik tej umowy, którego oczekiwał Płatnik składek w momencie zawierania przedmiotowej umowy. Dalej organ przeanalizował różnice między umową o dzieło, a umową zlecenie (świadczenia usług), a następnie wskazał, że w jego ocenie umowy, której przedmiotem są usługi w szerokim tego słowa znaczeniu nie można uznać za umowę o dzieło, lecz za umowę o świadczenie usług. Zdaniem organu praca Zainteresowanego nie miała cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagała posiadania specyficznych cech, czy umiejętności. Prace tego rodzaju mogły zostać wykonane przez każdą skrupulatną osobę. Zdaniem organu, dla oceny charakteru umowy i przeprowadzenia linii demarkacyjnej między umową o dzieło a umową zleceniem (świadczenia usług) jest zakres zobowiązania i odpowiedzialność. Odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy zlecenia oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm., dalej: "k.c."), podczas gdy odpowiedzialność w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialności za rezultat. Aby prawidłowo ustalić, z jaką umową strony mają w danym przypadku do czynienia należy kierować się nie tylko jej treścią, ale i zadaniem jakie osoba ma do wykonania, czyli istotą obowiązków umownych. Odnosząc powyższe do badanej umowy wskazać należy, że wykonawca w rzeczywistości nie podlegał jakiejkolwiek odpowiedzialności za wady dzieła (art. 637 k.c. i nast.), albowiem rezultatu, za który mógłby odpowiadać na zasadzie ryzyka nie można sobie nawet wyobrazić. Ponadto istotą umowy o dzieło jest wykonanie dzieła, które przybiera postać wytworzenia rzeczy, bądź dokonania zmian w rzeczy, a niejednokrotnie też przeniesienia praw do tej rzeczy na zamawiającego, np. praw własności, bądź praw autorskich. Odnosząc powyższe do treści analizowanej umowy Prezes NFZ wskazał, że żadne postanowienia badanej umowy nie przewidują, jakie prawa autorskie i w jakiej zmaterializowanej postaci przechodzą na Płatnika składek oraz jakie są formy ich eksploatacji oraz odpowiedzialności wykonawcy. Organ wyjaśnił także, że w przypadku przedmiotowej umowy nie można mówić o możliwości przeprowadzenia badania na istnienie wad fizycznych dzieła, gdyż strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Z tych też względów, ewentualną ocenę stwierdzonych nieprawidłowości w przedmiotowej sprawie należałoby, zdaniem Prezesa NFZ, rozpatrywać według kryteriów miernika staranności przy wykonywaniu zobowiązania. Podsumowując organ wskazał, że wykonawca był zobowiązany do starannego działania objętego treścią umowy. W przypadku spornej umowy żadne konkretne dzieło w myśl przepisów regulujących umowę o dzieło nie zostało oznaczone. Umowa zawarta z wykonawcą nie miała charakteru umowy o dzieło, albowiem dziełem w myśl przepisów Kodeksu cywilnego nie może być świadczenie usług, a do tego zastosowanie mają przepisy normujące staranne działanie. Z materiału dowodowego wynika, że w analizowanej umowie wskazany był ściśle określony czas, przy czym umowa nie wymagała od wykonawcy specyficznych cech, czy umiejętności. Wymienione wyżej cechy oraz charakter czynności w ramach świadczenia pracy, wykracza poza granice swobody kontraktowej wyznaczonej w art. 3531 k.c. w związku z art. 83 k.c., m.in. przez kryterium właściwości natury stosunku prawnego wynikającego z umowy o dzieło. Dalej organ wskazał, że osoby wykonujące pracę na podstawie umowy, co do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zleceniu, są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym, co wynika w tej konkretnej sprawie z treści przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Skargę na powyższą decyzję wnieśli wskazani na wstępie Skarżący, zaskarżając ją w całości. Decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2024 r. zarzucono naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 750, art. 627, art. 3531 k.c., poprzez błędne i autorytatywne ustalenie, że umowa łącząca Płatnika składek z Zainteresowanym, wbrew zasadzie swobody umów stanowiła nie umowę o dzieło - co było zgodnym zamiarem stron, ale umowę o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 k.c., co w przypadku przedmiotowej umowy nie miało miejsca, gdyż z mocy tej umowy Zainteresowany miał na rzecz Strony wykonać dzieła i dzieła takie wykonał; 2) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez niepodjęcie - wbrew zasadzie wynikającej z tego przepisu - wszelkich, niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i orzekanie w oparciu o nieprawidłowe i niedostateczne ustalenia, sprowadzające się w znacznej mierze do wywodów wynikających z kompilacji cytatów tez rozlicznych wyroków, które nie odnoszą się do sprawy Płatnika składek i zapadły w stanach faktycznych odmiennych niż w rozpoznawanej sprawie; 3) art. 77 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego w sprawie i mającego znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz brak dokonania oceny w stanie faktycznym i prawnym dotyczącym Płatnika składek, a co za tym idzie dokonanie oceny zebranych w sprawie materiałów dowodowych z przekroczeniem wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów. W oparciu o powyższe zarzuty Płatnik składek wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego i orzeczenie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że kwestią sporną jest charakter umowy zawartej z Zainteresowanym. W jej ocenie praca wykonana w ramach umowy polegająca na skręcaniu szaf i biurek stanowiła dzieło. Powstałe dzieło miało od twórcy odrębny byt. Wykonanie dzieła nie było niczym ograniczone – Zainteresowany miał niczym nieograniczoną swobodę w realizacji dzieła. Zdaniem Płatnika składek celem umowy nie była czynność (samo działanie), ale chodziło o osiągnięcie rezultatu określonego w umowie. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób który zobowiązywałby sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja, stwierdzająca, że Zainteresowany w okresie od 21 do 26 listopada 2022 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, została oparta o przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie m.in. umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego przywołanych powyżej osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi natomiast, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Stosownie do art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający, z zastrzeżeniem art. 86 ust. 1 pkt 13a, który w sprawie nie ma zastosowania. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 497) obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę m.in. na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Przepis ten wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Wedle art. 13 pkt 2 ww. ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że osoba zatrudniona na postawie umowy zlecenia bądź umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, z mocy prawa podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Obowiązek obliczenia, pobrania z dochodu ubezpieczonego i odprowadzenia do organu rentowego ciąży przy tym na dającym zlecenie, na płatniku. Podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu, związane z obowiązkiem opłacania składki, wynika zatem ze spełniania warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi (art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach). W sprawie organ stwierdził, że Zainteresowany jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Spór w sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym w rozstrzygnięciu decyzji okresie. Płatnik składek nie zgodził się bowiem z organem, że praca wykonywana w ramach umowy zawartej w dniu 3 listopada 2022 r. to praca wykonywana w ramach umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Zdaniem Płatnika składek w ramach wykonywanej pracy obejmującej skręcanie szaf i biurek w budynku przy ul. [...] Zainteresowany wykonywał dzieła. Zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony musi być określony na etapie zawierania umowy, obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego z góry rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c., jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (zob. wyrok WSA w Warszawie z 5.08.2025 r. VI SA/Wa 501/25 i wskazane tam poglądy doktryny). Stosunek prawny wynikający z umowy o dzieło nie ma charakteru zobowiązania trwałego (ciągłego), albowiem stanowi zobowiązanie do świadczenia jednorazowego i to po obu stronach tego stosunku zobowiązaniowego. Zarówno świadczenie zamawiającego jak i wykonawcy dzieła uznawane są za świadczenia jednorazowe, a jego ramy czasowe wyznacza powierzenie wykonania i wykonanie dzieła, co prowadzi do wniosku, że czas ten jest zatem z zasady warunkowany właściwościami samego dzieła i determinowany przez jego wykonawcę, nie zaś przez zamawiającego. Przedmiotem umowy o dzieło jest bowiem doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy (zob. wyrok SN z 28.08.2014 r. II UK 12/14). Z kolei, jak stanowi art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa/stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zleceniem, w rozumieniu art. 734 k.c. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej trafnie organ ocenił charakter umowy łączącej Płatnika składek z Zainteresowanym. Dokonując kwalifikacji tego konkretnego stosunku zobowiązaniowego stwierdzić należy, że świadczenie polegające na skręcaniu szaf i biurek w budynku przy ul. [...] nie ma cech dzieła, a więc nie polega na osiągnięciu w przyszłości z góry określonego, samoistnego, obiektywnie osiągalnego i subiektywnie pewnego rezultatu ludzkiej pracy. Celem umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego rezultatu, a nie czynność która przy dochowaniu należytej staranności ma do niego doprowadzić (por. wyrok SA w P. z [...].10.2022 r. [...], LEX nr 3480525). W tym miejscu podkreślić należy, że każda umowa o dzieło jest umową rezultatu, lecz nie każda umowa rezultatu jest umową o dzieło. W przypadku umowy o dzieło kładzie się nacisk na osiągnięcie zindywidualizowanego działa, zgodnie z pierwotnie określonymi przez zamawiającego parametrami, w sposób umożliwiający poddanie wyniku sprawdzianowi na wady fizyczne (por. wyrok SA w S. z [...].12.2018 r. [...], LEX nr 2706921). Tymczasem w sprawie przedmiotem umowy było skręcanie mebli (szaf i biurek), bez określenia ich zindywidualizowanych cech. Przy czym w sprawie nie budzi wątpliwości, że w ramach prac Zainteresowanego nie powstało dzieło składające się z bliżej nieokreślonej w umowie ilości skręconych szaf i biurek. Skręcanie, inaczej montaż określonego typu mebli to jeden z etapów ich produkcji. Polega na łączeniu oddzielnych, już gotowych części w całość (por. znaczenie słowa "skręcić" w Słowniku języka polskiego dostępnym na stronie sjp.pwn.pl; "skręcić - złączyć w całość elementy czegoś przez wkręcenie śrub"). W ramach umowy Zainteresowany podjął się wykonania prostych, powtarzalnych czynności polegających na skręcaniu, a więc łączeniu gotowych części szaf i biurek w całość. Celem umowy, wbrew stanowisku Strony, nie było osiągnięcie konkretnego rezultatu charakterystycznego dla umowy o dzieło, ale wykonywanie określonych czynności (tutaj: w postaci skręcania, montowania) i dołożenie należytej staranności przy ich wykonywaniu, a nie sam efekt końcowy, co trafnie zauważył organ. A zatem przy realizacji umowy istotne było staranne działanie Zainteresowanego (wykonawcy) w postaci wykonywania czynności – łączenia gotowych elementów mebli (szaf i biurek), a nie wyłącznie sam fakt końcowy, który – zdaniem Sądu – tylko w nieznacznej części był zależny od Zainteresowanego (wykonawcy), a zasadniczo wyłącznie od jego starannego działania polegającego na prawidłowym połączeniu poszczególnych elementów mebli. Zainteresowany nie decydował bowiem o kształcie poszczególnych elementów składujących się na określony mebel. W sytuacji gdy Płatnik składek powierza Zainteresowanemu jako wykonawcy gotowe elementy danego rodzaju mebli, a zadanie wykonawcy sprowadza się jedynie do ich zmontowania (skręcenia), to zdaniem Sądu nie może być mowy o stworzeniu przez niego dzieła. Zainteresowany wykonywał bowiem jedynie określone stosunkowe proste, powtarzalne czynności, stanowiące etap produkcji mebli (w sprawie: szaf, biurek), zmierzający do finalnej ich realizacji w gotowy produkt. Zasada swobody umów nie ma charakteru bezwzględnego, albowiem nie może ona prowadzić do zaprzeczenia istoty stosunku prawnego łączącego strony. Strony mogą ułożyć swój stosunek prawny wedle swego uznania byle tylko jego treść lub cel nie sprzeciwiały się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 k.c.). O treści stosunku prawnego nie decyduje bowiem wyłącznie jej nazwa, ale rzeczywisty jej przedmiot, w tym okoliczności realizacji umowy. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że stanowisko Skarżącego jakoby w ramach zawartej z Zainteresowanym umowy doszło do powstania dzieła (dzieł) nie zasługiwało na podzielenie. Organ nie naruszył zatem przepisów art. 750, art. 627 oraz art. 3531 k.c. W ocenie Sądu, organ nie naruszył także przepisów postępowania zarzuconych przez Stronę. W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14.02.2013 r. II GSK 2173/11). Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony z poszanowaniem przepisów art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalając stan faktyczny sprawy organ oparł się na zebranym materiale dowodowym, tj. protokole kontroli przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wraz z aneksem, zastrzeżeń Płatnika składek do protokołu, Informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń oraz treści umowy o dzieło, a także wyjaśnieniach Płatnika składek (pismo z 11.09.2024 r.). Treść tych wyjaśnień, wspólna dla kilku postępowań, znajduje się w aktach administracyjnych sprawy załączonych do skargi Płatnika składek zarejestrowanej pod sygn. VI SA/Wa 510/25 i znana jest Sądowi z urzędu. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza również przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera ona bowiem uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prezes NFZ wyjaśnił także podstawę prawną rozstrzygnięcia, przytaczając właściwe – z punktu widzenia rozstrzygnięcia – przepisy prawa. Jak już wyżej wskazano, wszelkie istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo. Organ prawidłowo ocenił charakter umowy łączącej Płatnika składek z Zainteresowanym. Trafnie uznał, że strony łączyła umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. W konsekwencji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a to art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, stwierdzając, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Przy czym zaznaczyć należy, że okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samej umowy łączącej Płatnika składek i Zainteresowanego. Podsumowując, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym przepisów podniesionych przez Stronę. Dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło