VI SA/Wa 541/16
WyrokWSA w Warszawie2016-07-05
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Sławomir Kozik, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłatę za zajęcie pasa drogowego należy obliczać jako sumę powierzchni zajętych przez poszczególne rury ułożone warstwowo, czy jako powierzchnię rzutu poziomego całego urządzenia?Ratio decidendi
Opłata za zajęcie pasa drogowego powinna być obliczana na podstawie powierzchni rzutu poziomego całego urządzenia, a nie jako suma powierzchni poszczególnych rur ułożonych warstwowo. Ustawa o drogach publicznych nie przewiduje naliczania opłat odrębnie dla każdej rury, a jedynie dla powierzchni zajętej przez rzut poziomy urządzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi O. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta zezwalającą na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń kanalizacji teletechnicznej. Strona skarżąca kwestionowała sposób obliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, argumentując, że rury zostały ułożone warstwowo, a organy błędnie naliczyły opłatę od każdej rury z osobna, zamiast od powierzchni rzutu poziomego całego urządzenia. Skarżąca podnosiła również zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej O. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 15 462 zł (słownie: piętnaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając w oparciu o art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej jako k.p.a.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 594), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez O. S.A. (skarżąca) od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...].05.2015 r. nr [...] zezwalającej na umieszczenie w jezdni, chodniku i trawniku urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi tj. 48 i 24 rurociągów kablowych przyłącza kanalizacji teletechnicznej zbudowanych z rur [...][...] mm każdy + studnie o powierzchni całkowitej 831,88 m2 rzutu poziomego w ul. [...] przy ul. [...] w terminie od [...].02.2015 r. do [...].12.2030 r. na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia [...].01.2015 r., uzupełnionym w dniu [...].04.2015 r.,
O. S.A. wystąpiła do Zarządu Dróg Miejskich w [...] o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi ul. [...] w rejonie [...] ([...]), w celu umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej tj. kanalizacja techniczna składająca się z rur [...][...] mm wraz ze studniami kablowymi w okresie od [...].10.2015 r. do [...].12.2030 r. o powierzchni całkowitej 831,88 m2 rzutu poziomego:
w jezdni: kanalizacja teletechniczna
dł. 9,0 m szer. 2,64 + 0,0110 m = 24 otwory, pow. 23,76 m2
kanalizacja teletechniczna
dł. 22,0 m szer. 5,28 - 0,0110 m = 48 otworów, pow. 116,16 m2
kanalizacja teletechniczna
dł. 9,0 m szer. 5,28 - 0,0110 m = 48 otworów, pow. 47,50 m2
w chodniku: kanalizacja teletechniczna
dł. 35,0 m szer. 2,64 - 0,0110 m = 24 otwory, pow. 92,40 m2
kanalizacja teletechniczna
dł. 5,0 m szer. 5,28 - 0,0110 m = 48 otworów, pow. 26,40 m2
kanalizacja teletechniczna
dł. 44,0 m szer. 5,28 - 0,0110 m = 48 otworów, pow. 232,32 m2
studnia kablowa
dł. 5,0 m szer. 2,10 m, pow. 31,50 m2 (studnia x 3 szt.)
studnia kablowa
dł. 5,0 m szer. 2,10 m, pow. 20,10 m2 (studnia x 2 szt.)
studnia kablowa
dł. 2,8 m szer. 1,50 m, pow. 4,20 m2 (studnia x 1 szt.)
w trawniku: kanalizacja teletechniczna
dł. 43,0 m szer. 5,28 - 0,0110 m = 48 otworów, pow. 227,04 m2
studnia kablowa
dł. 5 m szer. 2,10 m pow. 10,50 m2 (studnia x 1 szt.).
Prezydent [...] decyzją z dnia [...].05.2015 r. nr [...] orzekł o zezwoleniu na umieszczenie w jezdni, chodniku i trawniku urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi tj. 48 i 24 rurociągów kablowych przyłącza kanalizacji teletechnicznej zbudowanych z rur [...][...] mm każdy + studnie o powierzchni całkowitej 831,88 m2 rzutu poziomego w ul. [...] przy ul. [...] w terminie od [...].02.2015 r. do [...].12.2030 r. oraz odmówił wyrażenia zgody w pozostałym okresie.
Decyzja została doręczona stronie w dniu [...].05.2015 r.
W przepisanym terminie O. S.A. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...].05.2015 r. m [...], podnosząc, że doszło do naruszenia:
- art. 7 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i interesu obywateli,
- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych tekst. jedn.: Dz. U. 2015 r., poz. 460 z późn. zm.) poprzez błędne jego zastosowanie przy obliczaniu wysokości opłaty i nie uwzględnienie przy tych obliczeniach powierzchni rzutu poziomego obiektu budowlanego oraz naruszenie przepisów uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze [...] z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, poprzez błędne jej zastosowanie przy obliczeniu wysokości opłaty i nie uwzględnienie przy tych obliczeniach powierzchni rzutu poziomego obiektu budowlanego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zważyło, co następuje:
Odnosząc się do stanu prawnego sprawy organ wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej jako "u.d.p.") zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Stosownie do przepisu art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:
1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c - zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6."
Strona odwołująca się nie kwestionowała zajęcia przedmiotowego pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, podnosiła jedynie zawyżenie wysokości opłaty za to zajęcie.
Stosownie do art. 40 ust. 3 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Zgodnie z art. 40 ust. 5 u.d.p. opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 tj. umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim. Oplata za jeden dzień zajęcia pasa drogowego drogi wojewódzkiej naliczana jest na podstawie uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze [...] z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2004 r. Nr 148, poz. 3717, z 2005 r. Nr 77, poz. 2036, z 2006 r. Nr 199, poz. 7564, z 2008 r. Nr 141, poz. 4985, Nr 218, poz. 9282, z 2010 r. Nr 138, poz. 3249, oraz z 2011 r. Nr 54, poz. 1774, z 2013 r., poz. 7291). W załączniku do decyzji Prezydenta [...] z dnia [...].05.2015 r. nr [...] wskazano szczegółowy sposób wyliczenia opłaty w kwocie 58.255,49 zł za 2015 r. oraz za każdy kolejny rok do 2030 r. włącznie opłata wynosi 67.076,50 zł.
Niemniej jednak strona w odwołaniu kwestionuje konieczność nałożenia opłaty podnosząc, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do budowy nowej infrastruktury telekomunikacyjnej, ale do przebudowy infrastruktury już istniejącej. Ponadto do tej przebudowy doszło nie w wyniku inicjatywy strony, ale w związku z realizacją inwestycji celu publicznego, jakim była budowa centralnego odcinka [...]. Znaczna część infrastruktury, która została przebudowana została wybudowana w drugiej połowie ubiegłego wieku. Na poparcie swojego stanowiska strona powołuje się na pismo Ministerstwa Infrastruktury z dnia [...].05.2009 r. nr [...] wskazujące, że "przepis art. 40 ust. 5 u.d.p. dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej, które są umieszczone po dniu wejścia w życie zmienionych przepisów. Jeżeli zatem urządzenia infrastruktury ... są już umieszczone w pasie drogi to nie ma potrzeby wydawania decyzji o zajęciu pasa drogowego w celu umieszczenia tych urządzeń. A tym samym nie ma również możliwości naliczania opłat, o których mowa w art. 40 ust. 5 u.d.p. Jednakże w przypadku wymiany urządzeń starych na nowe, czy przełożenia tych urządzeń, o ile nowe urządzenia zajmują większą powierzchnię pasa drogowego, należy przyjąć, iż jest to umieszczenie nowych urządzeń infrastruktury... i policzyć opłatę za nową część pasa drogowego, która wcześniej nie była zajęta przez to urządzenie. Natomiast wymiana czy przełożenie urządzeń infrastruktury technicznej, które faktycznie nie powoduje zwiększenia zajętości powierzchni pasa drogowego nie podlega opłacie."
W ocenie organu nie ma prawnej możliwości wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego bez obciążenia opłatą. Opłata jest bowiem nierozerwalną częścią zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Przepisy ustawy o drogach publicznych mają w tym zakresie charakter bezwzględnie obowiązujący. Zgodnie z art. 40 ust. 14 przepisu ust. 1 nie stosuje się w razie konieczności usunięcia awarii urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, a znajdujących się w pasie drogowym. Po zlokalizowaniu awarii prowadzący roboty niezwłocznie zawiadamia o tym zarządcę drogi i w porozumieniu z nim określa termin i powierzchnię zajętego pasa drogowego. Ustawodawca nie przewidział zwolnienia z opłaty za zajęcie pasa drogowego, wprowadził jedynie możliwość zróżnicowania stawki opłaty, z uwagi na przesłanki wskazane w art. 40 ust. 9 u.d.p. Ponadto ustawodawca, wbrew stanowisku prezentowanemu przez stronę, nie uzależnił wysokości opłaty od przełożenia starych urządzeń infrastruktury technicznej w nowe miejsce. W niniejszym postępowaniu nie dochodzi bowiem do ustalenia, czy urządzenia infrastruktury technicznej zostały przeniesione z dotychczasowego miejsca ich położenia w nowe miejsce, oraz czy są to te same urządzenia, czy też zupełnie nowe.
W odwołaniu strona podnosi, również że organ pierwszej instancji nie uwzględnia struktury ułożenia rur kanalizacyjnych, ponieważ dla niektórych odcinków przebudowana kanalizacja wielootworowa o profilu kilku warstw została policzona jako zajętość pasa drogowego dla wszystkich rur ułożonych w jednej warstwie rzutu poziomego. Organ nie uwzględnił okoliczności, iż przebudowana kanalizacja w postaci rur ułożona jest jedna nad drugą, co zasadniczo wpływa na zmniejszenie zajmowanej powierzchni w rzucie poziomym. Dla odcinka 2-3 wybudowano kanalizację 48 otworową o profilu 6 warstw po 8 rur. Tymczasem w zaskarżonej decyzji policzono zajętość pasa drogowego dla 48 rur ułożonych w jednej warstwie. W ocenie strony powinno być policzone dla 8 rur (rzut poziomy) wg planu sytuacyjnego z podkładu geodezyjnego.
Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w niniejszej sprawie wskazać należy, że kwestią sporną jest uprawnienie organu do pobierania opłaty od poszczególnych rur za zajętość rzutu, poziomego urządzenia w pasie drogowym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zgodnie z art. 40 ust. 5 u.d.p., wymaganym parametrem jest jednie liczba metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy urządzenia (por. wyrok NSA z 9.04.2015 r. sygn. akt II GSK 704/14). Zgodnie zaś z wnioskiem z dnia [...].01.2015 r., uzupełnionym w dniu [...].04.2015 r., kanalizacja teletechniczna została umieszczona w poziomach ułożonych pod sobą w schemacie blokowym. We wniosku strona podała powierzchnię rzutu poziomego urządzeń infrastruktury technicznej dla wszystkich warstw łącznie. Przepisy art. 37-45 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu i rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 106, poz. 675) jednoznacznie potwierdzają, że niezależnymi urządzeniami mogącymi stanowić przedmiot odrębnej własności są kanalizacje kablowe (teletechniczne) zdefiniowane jako "zespół ułożonych jedna za drugą i połączonych ze sobą rur kanalizacyjnych tworzący kanał służący do ułożenia w nim kabli telekomunikacyjnych", a także kable, włókna światłowodowe oraz przewody w kablach telekomunikacyjnych. Przepisy natomiast ustawy o drogach publicznych nie przewidują jakiegokolwiek zmniejszenia opłaty w przypadku układania poszczególnych urządzeń warstwowo. Opłata za zajęcie pasa drogowego odnoszona jest wyłącznie do powierzchni rzutu poziomego urządzeń, a więc odnosi się do jednostek miary powierzchni tj. metrów kwadratowych. Podkreślenia wymaga fakt, że ustawodawca nie zawarł w obowiązujących przepisach żadnych sformułowań nakazujących interpretować powierzchnię urządzenia jako powierzchnię ustaloną w "płaszczyźnie równoległej do powierzchni gruntu''. Przepisy ustawy o drogach publicznych precyzują, że chodzi o "rzut poziomy" danego urządzenia umieszczonego w przestrzeni pasa drogowego, co wskazuje, że sposób umieszczenia takiego urządzenia w powyższej przestrzeni pozostaje bez wpływu na ustalenie jego powierzchni będącej podstawą opłaty. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż organ I instancji prawidłowo ustalił opłatę za 48 i 24 rurociągów kablowych przyłącza kanalizacji teletechnicznej zbudowanych z rur [...][...] mm każdy + studnie o powierzchni całkowitej 831,88 m2 rzutu poziomego, ponieważ każdy rurociąg stanowi oddzielne urządzenie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania należy wskazać, że samo powoływanie się przez stronę na uchybienie procesowe z art. 10 k.p.a. nie może wywierać skutku w postaci uznania, że decyzja wydana w pierwszej instancji została wydana bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Aby zarzut naruszenia art. 10 Kpa odniósł zamierzony skutek, strona zobowiązana była wykazać, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.05.2011 r. sygn. akt I OSK 842/2011, LexPolonica nr 2550856). Nie zastosowanie się przez organ administracji do przepisu art. 10 Kpa nie powoduje automatycznie wadliwości wydanej decyzji. Niezbędne jest wykazanie, iż uchybienie organu miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21.01.2010 r. sygn. akt III SA/Gd 486/2009, LexPolonica nr 2304542).
Skoro to strona sama wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie postępowania to oznacza, że miała wiedzę o wszczęciu postępowania, a ponadto nie wykazała na czym miałoby polegać niedopełnienie przez organ obowiązków w powyższym zakresie, jakiej czynności procesowej nie mogła ona dokonać, jakiego dowodu istotnego dla sprawy uniemożliwiono jej przedstawienia, czy powołania się przed organem, należy uznać, iż nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 1.10.2009 r., sygn. akt I SA/Bd 463/2009, LexPolonica nr 2125995).
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca O.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 kpa - poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu Strony.
2. art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z roku 2015 poz. 460 ze zm.) - poprzez błędną jego interpretację w zakresie ustalania wielkości powierzchni pasa drogowego zajętego przez urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego,
Domagała się uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2015 r.
W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi że do odwołania wniesionego przez Stronę od decyzji Organu l-szej Instancji, dołączone zostały załącznik graficzny i podkład geodezyjny, które stanowiły, odpowiednio, zał. 2 i zał. 3 do odwołania.
Dokumenty te ilustrowały i potwierdzały faktyczny sposób wykonania infrastruktury i jej położenie w gruncie. Kanalizacja teletechniczna składająca się z 48 rur [...][...], została - wybudowana przez Stronę w ten sposób, że rury te zostały ułożone w ziemi nie wszystkie jedna obok drugiej, ale w 6 warstwach, każda po 8 rur leżących obok siebie. Rzut poziomy wybudowanej w taki sposób kanalizacji jest identyczny, jak rzut poziomy kanalizacji składającej się z 8 ułożonych obok siebie rur.
Pomimo tego, Organ ll-giej Instancji przyjął za Prezydentem [...], że rury te ułożone są w jednej warstwie, a ich rzut poziomy odpowiada rzutowi 48 ułożonych obok siebie. Takie, sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, ustalenie jest istotne dla rozstrzygnięcia wniosku Strony, gdyż wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego jest pochodną powierzchni zajętego pasa drogowego. Opisany powyżej sposób ustalenia przez Organ l-szej i ll-giej Instancji powierzchni pasa drogowego zajętej przez infrastrukturę Strony spowodował, że wysokość ustalonych opłat za kanalizację kablową została zawyżona 6-krotnie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej także p.p.s.a.
W ocenie Sądu przy rozpoznaniu sprawy doszło do mającego wpływ na rozstrzygnięcie naruszenia prawa materialnego art. 40 ust. 5 u.d.p. w postaci wadliwej interpretacji tego przepisu, co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...].05.2015 r. nr [...] orzekł o zezwoleniu na umieszczenie na umieszczenie w jezdni chodniku i trawniku urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi tj. 48 i 24 rurociągów kablowych przyłącza kanalizacji teletechnicznej zbudowanych z rur [...][...] mm każdy + studnie o powierzchni całkowitej 831,88 m2 rzutu poziomego w ul. [...] przy ul. [...] w terminie od [...].02.2015 r. do [...].12.2030 r.
Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.):
1. Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej.
2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:
1) prowadzenia robót w pasie drogowym,
2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego,
3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam.
W sentencji zaskarżonych decyzji wskazuje się, iż nastąpiło zajęcie pasa drogowego o powierzchni 831,88 m2 rzutu poziomego określona w zezwoleniu zarządcy drogi. Zajęcie tego rodzaju miało nastąpić poprzez umieszczenie w gruncie urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego tj. rurociągów kablowych kanalizacji teletechnicznej. Organy w uzasadnieniu decyzji wskazały w sposób precyzyjny jak obliczyły powierzchnie zajętego pasa drogowego, podały jedynie ilość metrów zajęcia pasa.
Jednak jak wynika z odwołania strony powierzchnia zajęcia pasa drogowego przez organ jest znacząco zawyżona. Jak wynika z zał. 2 i 3 dołączonego przez skarżąca do odwołania powyższa infrastruktura techniczna położona jest w gruncie w taki sposób, że w rzucie poziomym, służącym do obliczenia powierzchni zajęcia pasa drogowego, wyraża się wiązkami rur ułożonych jedna nad drugą w 6 warstwach po 8 rur każda.
W ocenie organu znajdują się w gruncie wiązki rur ułożonych jedna nad drugą, ułożone w sposób nieuporządkowany, a nie jako jednakowa bryła przestrzenna jak twierdzi skarżący i dlatego trzeba każdą rurę traktować jako odrębny rurociąg.
Należy więc domniemywać, że organ II instancji obliczając powierzchnie zajętego pasa drogowego za organem I instancji przyjęły, że skoro przedmiotowe rurociągi zostały umieszczone w jednym wspólnym wykopie i ułożone w wiązkach w kilku poziomach to szerokość każdej rury należy liczyć oddzielnie.
Należy w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z art. 40 ust. 5 ustawy, podstawę do ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego stanowi liczba metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia.
Odnosząc się natomiast do interpretacji zastosowanej przez organy orzekające Sąd zauważa, że gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie innej podstawy naliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, to wówczas ustawodawca winien był użyć innego miernika powierzchni zajęcia np. objętości (kubatury) czyli metrów sześciennych urządzenia, albo winien wyraźnie wskazać, że w przypadku urządzeń wielowarstwowych powierzchnię przyjętą jako podstawa naliczenia opłaty należy obliczać jako sumę powierzchni wszystkich urządzeń (rur), ułożonych w kilku warstwach.
W ocenie Sądu nieprawidłowa interpretacja art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych dokonana przez organy I oraz II instancji doprowadziła organ do błędnego ustalenia opłaty za każdy kabel oddzielnie, zamiast za całe urządzenie, mimo, iż w myśl obowiązującego prawa stanowią one jeden przedmiot decyzji. W konsekwencji stanowisko organów, wyrażone w zaskarżonej decyzji, aprobującej pobieranie opłaty za zajętość poszczególnej rury, a nie za jedno urządzenie teletechniczne należy uznać za sprzeczne z przepisami ustawy o drogach publicznych. Dlatego też Sąd podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1372/13 dotyczącej analogicznego problemu prawnego, w którym to wyroku Sąd stwierdził, że organ nie uwzględnił faktu, iż rury mogą być układane nie tylko poziomo, ale i jedne pod drugimi na różnych poziomach w obrębie tej samej powierzchni pasa drogowego (rzutu poziomego).
Skarżąca nie kwestionuje, iż w przedmiotowym pasie drogowym funkcjonuje urządzenie infrastruktury technicznej w postaci wielootworowego rurociągu kablowego, ale organ administracji nie jest uprawniony do pobierania opłat od poszczególnych rur, lecz tylko zgodnie z powołanym art. 40 ust. 5 ustawy za rzut poziomy urządzenia w pasie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 40 ust. 5 ustawy wymaganym parametrem jest jedynie liczba metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia. Zgodnie z wnioskami rurociąg umieszczono w poziomach, ułożonych pod sobą załączając schemat blokowy budowy.
Organ nie uwzględnia faktu, iż rury mogą być układane nie tylko poziomo, ale i jedne pod drugimi na różnych poziomach w obrębie tej samej powierzchni pasa drogowego. Wówczas powierzchnia zabudowy się nie zmienia. Taka logika wynika z literalnego brzmienia art. 40 ust. 5 ustawy, w którym ustala się opłatę za zajęcie pasa drogowego jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa zajętej przez rzut poziomy urządzenia. Ustawa nie posługuje się parametrem metrów sześciennych. Są one celowo pominięte, gdyż ustawodawcę nie interesuje kubatura zabudowy. Tym samym należy podnieść, iż umieszczenie dwóch, czterech, czy ośmiu rurociągów nie wpływa w żaden sposób na ilość zajmowanych metrów kwadratowych powierzchni, która zawsze była zgodna z decyzją tak lokalizacyjną jak i pozwoleniem na budowę.
Sąd podziela w pełni stanowisko organu, że nie ma możliwości wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego bez obciążenia opłatą. Opłata jest bowiem nierozerwalną częścią zezwolenia. Możliwość nie uiszczenia opłaty istnieje jedynie zgodnie z art. 40 ust. 14 udp w razie konieczności usunięcia awarii urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Ponadto Sąd zauważa, że w odwołaniu z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca zaskarżyła decyzję organu I instancji w całości, a więc również w stosunku do pkt II decyzji organu I instancji, w którym odmówiono wyrażenia zgody na zajęcie pasa drogowego we wskazanym okresie. Organ II instancji nie ustosunkował się w ogóle do tej kwestii w związku z czym w tym zakresie decyzja pozostaje poza kontrolą Sądu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło