VI SA/Wa 582/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz P. S.A. z siedzibą w O. kwotę 1600 ( jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] grudnia 2008 roku wniosku P. S.A. z O. przeciwko D. Sp. z o.o. z P. o unieważnienie prawa ochronnego nr [...] na wzór użytkowy pt.: "Czop górny wirnika klasyfikatora śrubowego" na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 255 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.), art. 94 ust. 1 i 25 w związku z art. 100 ustawy pwp oraz art. 98 kpc w związku z art. 256 ust.2 pwp orzekł o oddaleniu wniosku i przyznał wnioskującemu zwrot kosztów postępowania w sprawie. Urząd Patentowy wyjaśnił, iż w dniu [...] marca 2008 r. wpłynął wniosek P. S.A. o unieważnienie ww. wzoru przemysłowego, oparty na zarzucie braku nowości. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 25 i art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Uzasadniając swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji ww. wzoru wnioskodawca powołał się na okoliczność, iż obie strony są konkurentem na rynku zaś przedmiotowe prawo ochronne godzi w jego sytuację ekonomiczną. W odpowiedzi na wniosek uprawniony wniósł o jego oddalenie podnosząc, że w każdym ze wskazanych punktów istnieją różnice konstrukcyjne pomiędzy cechami danego elementu w porównywanych przedmiotach. Dodatkowo uprawniony złożył pismo z dnia [...] grudnia 2008 r. zawierające opinie porównawczą spornych wzorów. W analizie tej wskazane są zarówno cechy pokrywające się jak i odróżniające od siebie obydwa porównywane wzory użytkowe. Przytaczając treść art. 255 ust.1 pkt 1 i ust. 4 pwp organ wyjaśnił, iż sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na wzór przemysłowy rozpatruje się w trybie postępowania spornego w granicach wniosku, a w myśl art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 pwp prawo ochronne może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny i wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania. Kolegium Orzekające uznało, iż wnioskodawca posiada w sprawie interes prawny albowiem jest on konkurentem uprawnionego na rynku i uważa, że sporne prawo zostało udzielone na rozwiązanie naruszające jego prawa do przeciwstawionego wzoru użytkowego. Urząd wskazał, iż przedmiotowy wzór użytkowy obejmuje i dotyczy czopu górnego wirnika klasyfikatora śrubowego określonego w zastrzeżeniach jako "Czop górny wirnika klasyfikatora śrubowego - osadzony na wale wirnika, zawierający: pierścień montażowy, wałek właściwy - zaopatrzony w tarczę osadczą oraz koło zębate". Istota rozwiązania, wyróżniająca je ze stanu techniki, określonego jak wyżej polega na tym, że "pierścień montażowy (1) zaopatrzony jest w usytuowane współśrodkowo względem siebie: gniazdo wału (2), gniazdo wałka właściwego (3) oraz czop koła zębatego (4) przy czym wspólna oś symetrii tych elementów jest prostopadła do powierzchni zewnętrznej (5) pierścienia montażowego (1), a wałek właściwy (6) stanowi wałek stopniowany, którego tarcza osadcza (7) zaopatrzona jest czop centrujący (8) oraz przylgnie (9) stanowiącą powierzchnię zewnętrzną tarczy osadczej (7), przy czym osie symetrii wałka właściwego (6) i czopa centrującego (8) leżą na jednej prostej prostopadłej do przylgni (9), zaś koło zębate (10) zaopatrzone jest w powierzchnię bazową (11) oraz gniazdo koła (12) przy czym oś symetrii gniazda koła (12) jest prostopadła do powierzchni bazowej (11), a ponadto poszczególne elementy czopa głównego wirnika śrubowego ustalone są względem siebie tak, że czop centrujący (8) osadzony jest w gnieździe wałka właściwego (3), a powierzchnia przylgni (9) oparta jest na powierzchni zewnętrznej (3) pierścienia montażowego (1), zaś gniazdo koła (12) osadzone jest na czopie koła zębatego (4), a powierzchnia bazowa (11) koła zębatego (10) przylega do powierzchni zewnętrznej pierścienia montażowego (5), a ponadto wałek właściwy (6) poprzez tarczę osadczą(7) i koło zębate (10) połączone są rozłącznie, korzystnie śrubami, z pierścieniem montażowym (1). Organ przytoczył treść art. 94 ust. 1 pwp podnosząc, iż przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą wg której oznacza się jego pierwszeństwo zostało ono udostępnione do wiadomość powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy., dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (art.25 w związku z art. 100). Organ stwierdził, iż w obydwu porównywanych wzorach użytkowych występują tego samego rodzaju elementy jednak mają one odmiennie ukształtowane poszczególne powierzchnie poprzez które są ze sobą połączone. I tak w spornym wzorze powierzchnie pierścienia montażowego, zarówno czopa na którym jest osadzone koło zębate jak i otworu w którym umieszczony jest czop centrujący oraz jego powierzchnia zewnętrzna są jednolite. W związku z tym również inaczej ukształtowane są powierzchnie im odpowiadające w poszczególnych elementach, a mianowicie: otwór w kole zębatym oraz jego powierzchnia bazowa, a także czop centrujący i przylegania tarczy osadczej Natomiast w przeciwstawionym wzorze użytkowym pomiędzy poszczególnymi elementami są połączenia kaskadowe czyli na powierzchniach łączonych znajdują się uskoki montażowe. Dotyczy to powierzchni pomiędzy pierścieniem a kołem zębatym oraz pomiędzy pierścieniem a tarczą osadczą wału. Również powierzchnie przylegania koła zębatego i tarczy osadczej wału do pierścienia montażowego nie leżą w jednej płaszczyźnie. W ocenie organu te cechy techniczne zostały przez uprawnionych z jednego i drugiego wzoru użytkowego, wskazane jako wyróżniające je ze stanu techniki i dzięki temu obydwa rozwiązania mogą podlegać ochronie. W konkluzji organ stwierdził, iż wobec występujących różnic w ukształtowaniu poszczególnych elementów przeciwstawionych wzorów spełniony jest warunek nowości określony w art. 94 i 25 w zw. z art. 100 pwp a w sprawie nie zostały przedstawione dowody wskazujące, że przedmiotowy wzór użytkowy był znany przed datą zgłoszenia. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. S.A., zwane dalej skarżącą, wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 25 w zw. z art. 100 p.w.p. poprzez przyjęcie, że przyznanie ochrony dla rozwiązania wchodzącego w zakres przedmiotowego wzoru użytkowego "Czop górny wirnika klasyfikatora śrubowego" nie stanowi naruszenia dyspozycji ww. art 94 pwp oraz poprzez przyjęcie, iż rozwiązanie objęte prawem ochronnym nr [...] stanowi nowe i użyteczne rozwiązanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., iż organ nie odniósł się do faktu, iż uprawniona wskazując na różnice wzorów porównuje rysunki obu rozwiązań odnosząc się do rysunku figury 1, tymczasem przedmiot zastrzeżeń i ochrony skarżącej stanowi rysunek z figurą nr 2, który jest takim samym rysunkiem jaki wykorzystano w zgłoszonym przez uprawnioną wzorze i posiada takie same elementy konstrukcyjno-montażowe. W opisie ochronnym spornego wzoru uprawniona użyła terminów i zwrotów bliskoznacznych czy zamiennych do czego również organ się nie ustosunkował. W ocenie skarżącej opisy i rysunki przeciwstawionych wzorów, mimo odmiennego tytułu, świadczą, iż wzory te są tożsame z punktu widzenia środków technicznych zastosowanych do rozwiązania zagadnienia będącego ich przedmiotem. Nadto skarżąca wskazała, iż główną istotą przedmiotowego rozważania jest przeniesienie napędu koła zębatego z czopa na wał główny. Tym samym nowość rozwiązania polegająca na "odmiennym ukształtowaniu poszczególnych powierzchni poprzez które są ze sobą połączone te elementy", nie znajduje uzasadnienia. Zastosowanie kaskadowego połączenia pomiędzy poszczególnymi elementami nie wpływa w żaden sposób na użyteczność urządzenia, podobnie jak położenie i wielkość płaszczyzn przylegania. Co więcej, połączenia kaskadowe występują w obu przeciwstawionych wzorach, czego organ nie zauważył. Skarżąca podniosła także, iż uprawniona miała bezpośredni dostęp do przedmiotowego rozwiązania w trakcie kontaktów handlowych z kontrahentami skarżącej. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2009 roku skarżąca podniosła dodatkowo zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 kpa. W ocenie skarżącej Urząd oparł swoje rozstrzygnięcie na niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. Sąd administracyjny sprawuje funkcje kontrolne i w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję administracyjną oddalającą wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru użytkowego był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (vide: art. 256 ust. 1 pwp). Wskazać należy, iż naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak, więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi bowiem art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 kpa wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 kpa Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1756/99). Taki stan rzeczy zachodzi w rozpoznawanej sprawie, przy czym podkreślić należy, iż sąd administracyjny kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się w głównej mierze do części opisowej i przedstawienia stanowiska stron oraz przytoczenia treści przepisów pwp mających zastosowanie w sprawie. Tymczasem wnioskujący o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy w toku całego postępowania administracyjnego konsekwentnie podnosił szereg zarzutów do których organ w żaden sposób się nie ustosunkował. Organ nie zajął żadnego stanowiska odnośnie zarzutu skarżącej, iż uprawniony, wskazując na różnice spornych wzorów porównuje rysunki obu rozwiązań odnosząc się do rysunku figury 1, gdy tymczasem przedmiot zastrzeżeń i ochrony skarżącej stanowi rysunek z figurą 2. Organ nie ustosunkował się także do twierdzenia skarżącej, iż uprawniony w opisie wzoru użył terminów i zwrotów bliskoznacznych bądź też zamiennych a tym samym wskazane różnice stanowią de facto nazwanie identycznych rozwiązań odmiennymi słowami o tym samym znaczeniu. Nadto na rozprawie przed Urzędem Patentowym w dniu [...] grudnia 2008 r. skarżąca podniosła, iż uprawniony miał bezpośredni dostęp do spornego rozwiązania albowiem m.in. wykonywał je dla kontrahentów uprawnionego. W tej sytuacji przesłanki oddalenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa. Jak już wskazano wyżej, zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwem sądów uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania w sprawie danego przepisu prawnego oraz umożliwić ocenę prawidłowości wydanej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ dokonał dokładnej analizy faktów i w jasny i zrozumiały sposób wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi się kierował przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Reasumując należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kpa, odniesie się do wszystkich argumentów podniesionych przez wnioskującego o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy by następnie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.