VI SA/Wa 591/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi P. Spółka z o. o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier na automatach 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2002 roku; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego P. Spółka z o. o. z siedzibą w G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Minister Finansów po rozpatrzeniu wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w G., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2002 r. stwierdzającą, że gry prowadzone na automatach CLUB METER, REEL CASH, LOTUS, SUPER BALL, SUPER BANK, CLUB 2000, ZEPPELIN, a także innych automatach działających na takich samych zasadach znajdujących się we władaniu P. Sp. z o.o. (dalej jako skarżący), których zasady zostały przedstawione w wystąpieniu UKS w S nr [...]i UKS w Z. nr [...] oraz w wyjaśnieniach nadesłanych przez stronę, są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 650 z późn. zm.). Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następujących okolicznościach sprawy. W dniu [...] grudnia 2001 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo z Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, czy gry prowadzone na automatach znajdujących się we władaniu skarżącego są grami na automatach w rozumieniu ww. ustawy. Złożenie wniosku spowodowane było wynikami kontroli przeprowadzonej przez ww. Urząd Kontroli Skarbowej. W dniu 5 marca 2002 r. z analogicznym wnioskiem zwrócił się UKS w Z. Z uwagi na powyższe zawiadomienia organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia czy ww. gry są grami na automatach w rozumieniu przepisów powołanej wyżej ustawy. Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Minister Finansów rozstrzygnął, że gry na wskazanych na wstępie automatach są grami na automatach w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że z materiałów zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego wynika, że gry prowadzone na posiadanych przez skarżącego automatach rozpoczynały się po wrzuceniu monety do wrzutnika urządzenia. W zależności od ilości wrzuconych monet grający uzyskiwał odpowiednią ilość punktów, za które mógł prowadzić grę. W przypadku wygranej była ona przepisywana w postaci punktów kredytowych do tzw. banku, przez co zwiększała się ogólna pula dostępnych kredytów. Grający uzyskiwał tym samym prawo do dalszego korzystania z automatu (gry) bez ponoszenia nowych kosztów. W ocenie organu po wnikliwym przeanalizowaniu całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym po zapoznaniu się z opiniami wystawionymi przez Wojskową Akademię Techniczną Biuro ds. Wydzielonej Działalności Gospodarczej, należy stwierdzić, że wyżej wymienione gry, wypełniają ustawowe znamiona gry na automatach. Zgodnie z art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. Odwołując się do orzecznictwa NSA i SN organ wskazał, że możliwość dalszej gry bez wnoszenia nowej opłaty, uznawana jest za wygraną w rozumieniu przepisów ww. ustawy i mając te względy na uwadze stwierdził, że gry prowadzone na automatach CLUB METER, REEL CASH, LOTUS, SUPER BALL, SUPER BANK, CLUB 2000, ZEPPELIN, a także innych automatach działających na takich samych zasadach znajdujących się we władaniu skarżącego, których zasady zostały przedstawione w wystąpieniu UKS w S, UKS w Z. oraz w wyjaśnieniach nadesłanych przez stronę, są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Zatem zgodnie z art. 3 ww. ustawy prowadzenie tego typu działalności jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach oraz opublikowanych do niej aktach wykonawczych. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, który skarżąca spółka skierowała do Ministra Finansów, wskazano iż możliwość kontynuowania gry, jako dopuszczalny wynik uczestnictwa w grze, który to wynik jest losowy (zależny od przypadku), nie stanowi wygranej rzeczowej. Nie jest to bowiem ani prawo używania (art. 710 k.c.), ani też użytkowania (art. 252 k.c.), ani też prawo do korzystania z żadnego innego istotnego dobra. W ocenie skarżącego przedłużenie gry na podstawie tego samego tytułu prawnego (tej samej umowy) nie może być uznane za wygraną rzeczową, gdyż nie jest nową grą. To stanowisko zdaniem strony jest spójne z powołaną przez organ uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1999 r., w której Sąd - a contrario -wypowiedział się, że nie jest wygraną rzeczową nabycie uprawnienia, które wynika z tego samego tytułu prawnego. Tym samym stanowisko Ministra Finansów oparte jest na błędnym utożsamianiu kontynuacji jednej i tej samej gry z nową grą. Sporne automaty są tak zaprogramowane, że przejście z jednego etapu tej samej gry do następnego etapu tej samej gry nie wymaga uiszczenia dodatkowej opłaty. Podobna sytuacja występuje, gdy gra jest tak skonstruowana, że zdobycie określonej liczby punktów (lub spełnienie innych warunków, np. dodatkowe "życie", przejście na wyższy poziom, przejście do kolejnego etapu, bonusowa bila, dodatkowa próba lub ruch) pozwala na dalszą grę, a ich brak prowadzi do jej zakończenia. Cała gra oparta na z góry określonych zasadach przewidujących dłuższe lub krótsze uczestnictwo jest dobrem, za które uczestnik już zapłacił, objętym jednym prawem do gry. Nie można zatem przyjąć, że pierwszy poziom (etap) gry został opłacony, a dalsze zależne od zdobyczy punktowej, są już dodatkowymi świadczeniami nieodpłatnymi. Możliwość kontynuacji gry – zdaniem skarżącego - nie jest wygraną w rozumieniu art. 2 ust. 2 a ww. ustawy, gdyż należy do samej istoty gry. Jeżeli gracz zdobywa dodatkowe punkty, które umożliwiają mu grę dłużej niż graczowi, który tych punktów nie zdobywa, to nie oznacza to, że organizator spełnia na jego rzecz dodatkowe, tym razem bezpłatne świadczenie. Gracz płacąc monetą za grę wykupił tylko prawo uczestniczenia w niej na określonych zasadach, natomiast nie kupił nadziei uzyskania jakiegokolwiek świadczenia przyrzeczonego. Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. organ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jego uzasadnieniu organ podał, iż zarówno z dokumentów nadesłanych przez UKS jak i z zasad gry oraz regulaminów gry nadesłanych przez stronę wynika, że kupienie gry polegało na wpłaceniu przez otwór wrzutowy wrzutnika monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł. Przyjęcie monet było sygnalizowane na wyświetlaczu w postaci liczby punktów (kredytów) w takim przeliczeniu, że 1 zł = 4 punkty. Jedna gra na automacie polegała na jednorazowym naciśnięciu przycisku start. W trakcie gry gracz mógł tracić lub zyskiwać punkty (kredyty). Wygrane punkty były przepisywane do tzw. banku, przez co zwiększała się ogólna pula dostępnych punktów. Grający uzyskiwał tym samym prawo do prowadzenia kolejnych gier bez ponoszenia nowych kosztów. Organ zwrócił uwagę, iż kredyty uzyskiwane w wyniku gry są tożsame z kredytami uzyskanymi w wyniku wprowadzenia do automatu monet o odpowiednim nominale. Tak więc kolejna gra prowadzona za "wygrany kredyt" nie różni się zasadniczo od gry prowadzonej za kredyty uzyskane w wyniku zakredytowania automatu monetami. Dlatego też – w ocenie organu - wygrana realizowana w opisanej powyżej formie jest wygraną w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Tym samym prowadzone przez skarżącego gry są grami na automatach zgodnie z art. 2 ust. 2a ww. ustawy. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosząc o uchylenie w całości obu decyzji Ministra Finansów i zasądzenie kosztów postępowania, zaskarżonym decyzjom zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 2a ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz. U. z 1998 r. Nr 102 poz. 650 z późn. zm.) poprzez błędną jego wykładnię tj. uznanie punktów dodatkowych umożliwiających graczowi kontynuację jednej i tej samej gry za wygraną rzeczową, - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 7, 77 oraz 80 i 107 § 3 k.p.a. Uzasadniając sformułowane zarzuty skarżąca podtrzymała swoje stanowisko przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy akcentując, że z definicji zawartej w art. 2 ust. 2 cyt. ustawy wynika, że gra na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych ma być grą "o wygraną". Zatem wszystko co stanowi możliwe etapy gry - nie jest wygraną. Oznacza to, że wygraną może być cokolwiek, byle by było czymś innym niż gra, której wygrana ma dotyczyć. Taką wygraną może być kolejna bezpłatna gra prowadzona od początku na tym samym lub innym tego samego typu urządzeniu. Natomiast na pewno – zdaniem skarżącej - nie będzie wygraną gra prowadzona na jednym i tym samym urządzeniu, zakupiona wcześniej przez gracza z dolnym limitem punktów. W ocenie skarżącej stanowisko Ministra Finansów uznające punkty dodatkowe uzyskiwane przez gracza podczas gry na automatach, które zakwalifikował do automatów podlegających ustawie z dnia 29 lipca 1992 r., oparte jest na błędnym utożsamianiu kontynuacji jednej i tej samej gry z nową grą. Odnosząc się do orzecznictwa sądowego, na które powoływał się organ, skarżący zwrócił uwagę, że wskazane przez organ orzeczenia zostały wydane w innych stanach faktycznych, a zatem powoływanie się na nie jest nie do przyjęcia. Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skarżący wskazał, że zebrany przez Ministra Finansów w sprawie materiał dowodowy będący podstawą ustalenia stanu faktycznego został oceniony dowolnie i bez ustosunkowania się do dowodów - opinii technicznych wydanych przez Wojskową Akademię Techniczną, a w szczególności bez podania przyczyny dlaczego tym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, będąc zobligowanym treścią przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wprawdzie organ rozstrzygający, zgodnie z art. 80 k.p.a. ma prawo do samodzielnej oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, może również w ramach tej oceny nie podzielić opinii biegłego, ale w takim wypadku powinien w sposób przekonywujący i wyczerpujący podać argumenty dlaczego tej opinii nie podziela. Brak w uzasadnieniach obu decyzji ustosunkowania się do treści opinii jest – zdaniem skarżącej - naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2002 r. naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie NSA decyzję charakteryzuje się jako jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawnej dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnej sprawy, podjęte przez ten organ w sferze stosunków zewnętrznych (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1983 r., sygn. akt SA/Wr 367/Wr, ONSA 1983, z 2 poz. 75). Rozstrzygnięcie podjęte przez organ, jak i treść uzasadnienia wydanej decyzji muszą być zindywidualizowane, co na gruncie niniejszej sprawy oznacza konieczność precyzyjnego wskazania konkretnych automatów, których rozstrzygnięcie to dotyczy przez podanie nazwy automatu, jego producenta, numeru fabrycznego, miejsca zainstalowania itd. (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt II GSK 119/06, nie publ.). W rozpoznawanej sprawie powyższy postulat nie został zrealizowany. Za niedopuszczalne należy uznać dla określenia przedmiotu, którego dotyczy rozstrzygnięcie, odwoływanie się w jego treści do dokumentów z postępowania administracyjnego, ani tym bardziej do bliżej nie sprecyzowanych wyjaśnień nadesłanych przez stronę. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że przedmiotem kontroli Sądu jest jedynie decyzja, a nie pisma innych organów i wystąpienia stron, zgromadzone w toku postępowania administracyjnego. Organ rozstrzygając o charakterze gier prowadzonych na automatach winien szczegółowo określić te automaty, tak aby możliwe było pełne zindywidualizowanie rozstrzygnięcia. Tym bardziej za niewłaściwe trzeba także uznać, zawarte w zaskarżonej decyzji określenie, mówiące o innych automatach działających na tych samych zasadach, a znajdujących się we władaniu zaskarżonej spółki, nawet bez wymienienia nazw tych automatów. W tym przypadku o jakimkolwiek zindywidualizowaniu nie może być mowy. Aby możliwe było zastosowanie prawa materialnego, organ w pierwszej kolejności musi ustalić jednoznaczny stan faktyczny. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, wobec zarzutów sformułowanych przez skarżącego, niezbędne jest precyzyjne ustalenie czy uzyskane w toku gry punkty umożliwiają kontynuowanie tej samej gry, czy też rozpoczęcie nowej (kolejnej) gry. Poczynione ustalenia organ winien odnieść do konkretnych dowodów, albowiem odwołanie się do całego zebranego materiału dowodowego jest zbyt ogólne i uniemożliwiające sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji. W decyzji pierwszoinstancyjnej organ mówi o możliwości dalszej gry, ale nie precyzuje czy chodzi o tę samą grę, czy też o grę na automacie w ogóle. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaje się wskazywać, że organ miał na względzie ogólnie grę na automacie, albowiem mowa jest w nim o prawie do prowadzenia kolejnych gier. Skarżący zarówno w toku postępowania, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podawał, że dodatkowe punkty umożliwiają jedynie kontynuowanie tej samej gry, a nie rozpoczynanie nowej. Dlatego też ustalenia organu w tym zakresie muszą być jednoznaczne, poparte przeprowadzonymi dowodami, których oceny organ powinien dokonać zgodnie z regułami zawartymi w k.p.a. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że zapoznał się on z opiniami wystawionymi przez Wojskową Akademię Techniczną. Nie wiadomo jednak czy ta opinia została uwzględniona i ewentualnie w jakim zakresie, czy też nie i ewentualnie dlaczego. W rozstrzygnięciu, określając zasady gier prowadzonych na automatach, organ odwołuje się m.in. do wyjaśnień strony, nie precyzując gdzie są one zawarte. Jest to o tyle istotne, że np. w wyjaśnieniach z dnia [...] lutego 2002 r. skarżąca spółka podała, że za wygrane punkty nie można rozpocząć nowej gry, a jedynie kontynuować już rozpoczętą. Wyjaśniania te zatem nie korelują ze stanowiskiem organu o możliwości prowadzenia za wygrane punkty kolejnej gry. Po sprecyzowaniu przebiegu gry, organ powinien określić co uważa za wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 2a cyt. ustawy w odniesieniu do konkretnego automatu i określonego przebiegu gry. Za niewystarczające uznać trzeba samo ogólnikowe cytowanie poglądów wyrażonych przez orzecznictwo w innych sprawach, które dotyczyło gier na innych automatach niż występujące w przedmiotowej sprawie. Nadto, jak zwrócił uwagę NSA w powołanym powyżej wyroku, za zbyt daleko idącą należy potraktować tezę, przyjętą przez organ, że wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 2 a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. jest możliwość dalszej gry bez wnoszenia nowej opłaty. Ustalenie, że w grach na automatach, których dotyczy rozstrzygnięcie, występowała wygrana w postaci punktów powinno być połączone z przeprowadzeniem analizy wykazującej powstanie w tej sytuacji po stronie grającego korzyści majątkowej, wykraczającej wprost ponad to, co dawało już z założenia samo uruchomienie gry na automacie przy pomocy przewidzianej w tym celu opłaty. Mając powyższe względy na uwadze Sąd stwierdził, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec stwierdzonych uchybień w stosowaniu prawa procesowego rozważanie dalszych zarzutów skargi, w tym naruszenie prawa materialnego należy uznać za przedwczesne. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania sądowego, uwzględniając uiszczony przez skarżącą spółkę wpis sądowy w wysokości 100 zł, Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.