VI SA/Wa 5965/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant referent Katarzyna Mostowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2; 2. oddala skargę w pozostałej części. Pismem z 17 kwietnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "[...] NFZ") z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie objęcia Pana M. K. (dalej: "skarżący" lub "strona") obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu bycia wspólnikiem w następujących spółkach: "F. Sp. z o.o." Sp.k. (KRS nr [...]); A. SPÓŁKA AKCYJNA Sp. k. (KRS nr [...]); O. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); S. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); I. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); B. Sp. z o.o. (KRS nr [...]). Pismem z 24 kwietnia 2023 r. [...] NFZ powiadomił skarżącego o prowadzonym wobec niego postępowaniu w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto poinformował o przysługującym mu prawie do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ") decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...] (dalej: "decyzja") ustalił, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność w okresie: 1. od 27 października 2010 r. do 13 maja 2018 r. "F. Sp. z o.o." Sp.k. (KRS nr [...]); 2. od 13 czerwca 2014 r. do 31 marca 2020 r. oraz od 1 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. A. SPÓŁKA AKCYJNA Sp. k. (KRS nr [...]); 3. od 31 sierpnia 2015 r. do 29 czerwca 2021 r. O. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); 4. od 27 lipca 2018 r. do 4 sierpnia 2019 r. oraz od 10 września 2020 r. do 29 września 2020 r. S. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); 5. od 2 listopada 2020 r. do 22 czerwca 2021 r. I. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); 6. od 19 marca 2021 r. do 4 grudnia 2021 r. B. Sp. z o.o. (KRS nr [...]). Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 109 ust. 1 i 4, art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 16, art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm.; dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4 i 4a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, z późn. zm.; dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych"). W uzasadnieniu decyzji, Prezes NFZ przytoczył mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy oraz orzecznictwo sądów wskazujące m.in., że obowiązek ubezpieczenia społecznego wspólników spółek prawa handlowego wynika wyłącznie z członkostwa w danej spółce. Zatem podleganie ubezpieczeniu społecznemu należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego wyłączenia się z prowadzenia jej spraw. Ponadto organ wyjaśnił, że obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Prezes NFZ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie tj. Rejestru Przedsiębiorców KRS wynika, że skarżący figurował w spółkach i okresach, o których mowa w sentencji decyzji. Zdaniem Prezesa NFZ, skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających inny stan faktyczny, zatem należało stwierdzić, że podlegał on ubezpieczeniu zdrowotnemu we wskazanych okresach. Pismem z 8 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z [...] lipca 2023 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a także poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych. Skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 6 i art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności oraz dokładnego wyjaśnienia w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy uwzględniając przy tym słuszny interes strony; – art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nie zastosowanie normy wynikającej z brzmienia przepisu polegającego na uwzględnieniu subiektywnego interesu strony pomimo istnienia okoliczności obiektywnych, iż narusza to istotne interesy strony; – art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem przepisów prawa, co miało istotne znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej oraz przyczyniło się do naruszenia zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej; – art. 10 k.p.a. poprzez brak obiektywizmu w ocenie ważnego interesu obywatela oraz interesu publicznego poprzez dowolną interpretację; – art. 12 k.p.a. organ nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; – art. 35 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób przekraczający ustawowe terminy rozstrzygnięcia sprawy i działania ze zwłoką; – art. 36 k.p.a. poprzez przekroczenie terminu do załatwienia sprawy bez poinformowania strony o przedłużającym postępowaniu mimo, iż organ jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia; – art. 75 § 1 k.p.a. poprzez odrzucenie dowodu mającego istotny wpływ na postępowanie; – art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zbadanie w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego; – art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę na podstawie zebranego przy uchybieniach proceduralnych materiału dowodowego; – art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nie rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony; – art. 107 § 6 k.p.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego umożliwiającego merytoryczną weryfikacje. Ponadto skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w sytuacji przepis jasno stwierdza że, spółka musi generować przychód. Strona podniosła również zarzut przedawnienia zobowiązania. Skarżący wniósł o: – uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; – zmianę zaskarżonej decyzji; – doręczanie wszelkiej korespondencji na adres dla doręczeń; – zasądzenie kosztów procesu na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; – zwolnienie skarżącego od opłaty od niniejszej skargi; – dopuszczenie dowodów dokumentów załączonych do niniejszej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Na podstawie art. 5 pkt 21 tej ustawy za osobę prowadząca działalność pozarolniczą uznaje się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się z kolei wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Art. 13 pkt 4a tej ustawy stanowi zaś, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach (...) - wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością – od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z KRS albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jakkolwiek zatem krąg osób objętych ubezpieczeniem społecznym, w tym zdrowotnym, jest tożsamy, nie zmienia to ustawowego obowiązku ZUS i Prezesa NFZ wydania odrębnych decyzji dotyczących podleganiu odpowiednio obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika więc z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej. W wyroku z 30 listopada 2005 r. I UK 95/05 oraz postanowieniu z 17 lipca 2003 r. II UK 111/03 Sąd Najwyższy (SN) wyraził pogląd, że prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. też wyrok SN z 18 kwietnia 2013 r. II UK 227/12). Innymi słowy z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych – podstawowe znaczenie ma sam fakt posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Także nie miał w tym względzie wątpliwości Naczelny Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu wyroku z 25 października 2018 r. II GSK 3852/16 stwierdził, że wskazywany obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany jest jedynie z posiadaniem przez wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określonego statusu prawnego. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przywołanych wyżej regulacji prawnych – Prezes NFZ prawidłowo ustalił obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnego w pkt 1; 3-6 sentencji tj.: 1. od 27 października 2010 r. do 13 maja 2018 r. "F. Sp. z o.o." Sp.k. (KRS nr [...]); 3. od 31 sierpnia 2015 r. do 29 czerwca 2021 r. O. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); 4. od 27 lipca 2018 r. do 4 sierpnia 2019 r. oraz od 10 września 2020 r. do 29 września 2020 r. S. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); 5. od 2 listopada 2020 r. do 22 czerwca 2021 r. I. Sp. z o.o. (KRS nr [...]); 6. od 19 marca 2021 r. do 4 grudnia 2021 r. B. Sp. z o.o. (KRS nr [...]). Zdaniem Sądu w powyższym zakresie brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż nie doszło do istotnych uchybień procesowych mających wpływ na wynik sprawy. Organ działając na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.) z uwzględnieniem zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Należy zaznaczyć, że pismem z 24 kwietnia 2023 r. organ poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie decyzji zawierało elementy o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie było wątpliwości co do treści normy prawnej (art. 7a § 1) oraz stanu faktycznego (art. 81a § 1 k.p.a.). Nie doszło również do naruszenia art. 12, art. 35 oraz art. 36 k.p.a. Należy zaznaczyć, że postępowanie zostało zainicjowane przez ZUS (pismem z [...] kwietnia 2023 r.) o czym strona została poinformowana pismem z 24 kwietnia 2023 r. Organ poinformował skarżącego o nowym terminie załatwienia sprawy – [...] lipca 2023 r. (w piśmie z 19 maja 2023 r.) – a następnie wydał decyzję w dniu [...] lipca 2023 r., zatem przed upływem wskazanego terminu. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, Prezes NFZ rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Natomiast, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych np. ZUS (art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach). Z powyższych względów zarówno Prezes NFZ, jak i Sąd rozpatrujący skargę, nie mogli uwzględnić zarzutu skarżącego dotyczącego przedawnienia zobowiązania, gdyż kwestia ta należy do rozstrzygnięcia ZUS. Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w skardze, ponieważ w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. mógł on zostać oceniony jedynie jako zbędny. Przepis ten uprawnia sąd administracyjny do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych dla sprawy wątpliwości. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi, gdyż organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, w tym wszystkie istotne okoliczności. W związku z tym nie było potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów. Jak wskazuje się w orzecznictwie, postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie (zob. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I GSK 830/13). Przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia (zob. prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 95/16). Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ zebrał wystarczający materiał do podjęcia decyzji i należycie go przenalizował, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu w stosunku do punktu 2 zaskarżonej decyzji (odnoszącego się do bycia wspólnikiem A. SPÓŁKA AKCYJNA Sp. k.), organ nie wyjaśnił w wystarczającym stopniu dlaczego przyjął okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od 13 czerwca 2014 r. do 31 marca 2020 r. oraz od 1 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. Z uwagi na wątpliwości dotyczące ustalania okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, o którym mowa w pkt 2 zaskarżonej decyzji, organ powinien wyjaśnić dlaczego przyjął inną logikę niż w pozostały przypadkach, a w szczególności wskazać, co stanowiło podstawę ustalenia tego okresu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w pozostałej części (punkt drugi sentencji).