VI SA/Wa 599/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. z siedzibą w P. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] stycznia 2017 r., Nr [...] w przedmiocie zawieszenia działalności spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne Decyzją z [...] stycznia 2017 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej KNF), działając na podstawie art. 74k ust. 1, art. 74l ust. 3 w zw. z art. 74l ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1910; dalej ustawa o skok) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej kpa) w związku z art. 11 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 174) z dniem 3 lutego 2017 r. zawiesiła działalność W. (dalej W.). Skargę na ww. decyzję wniosła R. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na ogłoszoną w dniu 28 lutego 2017 r. przez Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu Wydział XI Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych upadłość W. SKOK. Do pisma załączył kserokopię orzeczenia z 28 lutego 2017 r., sygn. akt XI GU 88/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1-2. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja KNF z [...] stycznia 2017 r. o zawieszeniu działalności spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej z uwagi na okoliczności wskazane w treści art. 74k ust. 1 ustawy o skok. Wskazać zatem należy, że art. 62c ust. 1 ustawy o skok ustanawia obowiązek kasy przekazywania KNF tzw. informacji sprawozdawczych, które m. in. zawierają dane finansowe kasy, w tym bilans oraz rachunek zysków i strat. Art. 74k ust. 1 nawiązuje do wspomnianej regulacji, przewidując, że jeżeli na dzień sprawozdawczy aktywa kasy nie wystarczają na zaspokojenie jej zobowiązań, zarząd kasy, zarząd komisaryczny lub likwidator mają obowiązek powiadomienia o tym niezwłocznie KNF. Wystąpienie stanu w postaci powiadomienia umożliwia podjęcie przez KNF decyzji o zawieszeniu działalności kasy oraz wystąpieniu do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości kasy. W doktrynie wskazuje się, że zawieszenie działalności kasy jest tymczasowym stadium działalności kasy przygotowującym ją do wejścia w stan upadłości, czego konsekwencją jest ustanie osoby prawnej, jaką jest kasa. Decyzja KNF o zawieszeniu działalności poprzedzona decyzją o ustanowieniu zarządcy komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, połączona także z wnioskiem KNF skierowanym do właściwego sądu o ogłoszenie upadłości kasy, powoduje przejście kasy w stan zawieszenia działalność, którego okres wyznaczony jest terminem początkowym określonym w decyzji i terminem końcowym wynikającym z postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości. W niniejszej sprawie, decyzją z [...] maja 2016 r. KNF ustanowiła w W. zarządcę komisarycznego. Pismem z 10 listopada 2016 r. zarządca komisaryczny poinformował KNF, że aktywa kasy nie wystarczają na zaspokojenie jej zobowiązań. W ocenie KNF analiza danych sprawozdawczych W. uzasadniała wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 74k ust. ustawy o skok. Powołaną na wstępie decyzją KNF orzekła o zawieszeniu działalności W. W treści decyzji KNF szczegółowo określiła warunki i zakres działalność W. SKOK w okresie zawieszenia działalności kasy. Jednocześnie pismem z 31 stycznia 2017 r. KNF wystąpiła do Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu Wydział XI Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych o ogłoszenie upadłości W., co nastąpiło z dniem 28 lutego 2017 r. (v. postanowieniem Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z dnia 28 lutego 2017 r. sygn. akt XI GU 88/17). Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że głównym celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku. Oznacza to, że KNF powinna w sposób ciągły monitorować sytuację na rynku finansowym, w tym pod kątem kryterium wypłacalności kas i terminowości regulowania przez kasy ich zobowiązań. Dysponując uzyskanymi w tym trybie informacjami, KNF może podejmować decyzje zmierzające do wyeliminowania z tego rynku podmiotów zagrażających podstawowym jego wartościom, do których z pewnością należą: stabilność, bezpieczeństwo i zaufanie do rynku finansowego. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie decyzja o zawieszeniu działalności kasy służy realizacji ww. celów a w szczególności ochronie interesów wierzycieli niewypłacalnej kasy. Jak wynika z treści art. 74l ustawy o skok w okresie zawieszenia kasa zobowiązana jest do przestrzegania ustawowych ograniczeń. Kasa nie reguluje zatem swoich zobowiązań, z wyjątkiem związanych z ponoszeniem uzasadnionych kosztów bieżącej działalności, i nie prowadzi działalności, o której mowa w art. 3 ust. 1 i 1a, a jedynie prowadzi działalność w zakresie windykacji należności oraz realizacji poleceń przelewu na rachunki organów podatkowych. Podejmowane przez kasę działania zmierzają zatem jedynie do wprowadzenia kasy w stan upadłości i służą ochronie interesów wierzycieli kasy. W myśl art. 434 w związku z art. 441a ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.) z dniem ogłoszenia upadłości ulegają rozwiązaniu: 1. umowy rachunku bankowego; oprocentowanie rachunków bankowych jest naliczane do dnia ogłoszenia upadłości; 2. umowy kredytu i pożyczki, jeżeli do dnia ogłoszenia upadłości nie nastąpiło oddanie środków pieniężnych do dyspozycji kredytobiorcy (pożyczkobiorcy); 3. umowy poręczenia, gwarancji bankowych i akredytyw, jeżeli do dnia ogłoszenia upadłości bank nie otrzymał prowizji z tytułu tych czynności; 4. umowy o udostępnienie skrytek sejfowych oraz umowy przechowania, z tym że wydanie przedmiotów i papierów wartościowych powinno nastąpić w terminie uzgodnionym z oddającym na przechowanie. Wskazany przepis reguluje skutki ogłoszenia upadłości skok na podstawowe umowy zawierane przez bank w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W doktrynie wskazuje się użyty przez ustawodawcę zwrot "ulegają rozwiązaniu" należałoby odczytywać jako "wygasają" (podobnie jak czyni to ustawa w art. 433 ww. ustawy), który to skutek zachodzi niezależnie od woli (zgody) kontrahenta banku. Zdaniem Sądu wynikające z ww. przepisu skutki prawne ogłoszenia upadłości w relacji do skutków prawnych decyzji o zawieszeniu działalności skok, jako dalej idące powodują jej wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zawieszeniu działalności skoku. Analogi do powyższego należy upatrywać w orzeczeniu Naczelny Sądu Administracyjnego z 11 października 2016 r., sygn. akt II GZ 984/16 dotyczącego wygaśnięcia z mocy prawa decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego w związku z ogłoszeniem upadłości skok. W uzasadnieniu ww. orzeczenia czytamy, że: "z dniem ogłoszenia upadłości organy zarządzające i nadzorcze banku ([...]) ulegają rozwiązaniu jak również wygasają zarząd komisaryczny, powołanie likwidatora oraz uprawnienia kuratora ustanowionego na podstawie przepisów ustawy Prawo bankowe. Powołana regulacja w sposób klarowny i niepozostawiający wątpliwości określa, że ustanowiony zarząd komisaryczny wygasa z chwilą ogłoszenia upadłości podmiotu, w którym tego rodzaju zarząd został ustanowiony. Konsekwencją takiej konstrukcji postępowania upadłościowego jest wyeliminowanie, poprzez wygaśnięcie, z obrotu prawnego rozstrzygnięcia (decyzji) ustanawiającej zarząd komisaryczny z mocy prawa. Taki stan powoduje, że zbędnym jest wydawanie przez organ, który ustanowił zarząd komisaryczny, decyzji tenże zarząd odwołującej. Tego typu decyzja w istocie zmierzałaby wyłącznie do potwierdzenia zaistniałego stanu prawnego powstałego z mocy obowiązującego prawa, nie kształtowałaby natomiast jakiejkolwiek sytuacji prawno-podmiotowej.". Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawiony powyżej pogląd. Jednocześnie stwierdza, że pozostaje on aktualny w odniesieniu do skutków ogłoszenia upadłości spółdzielczej kasy oszczędnościowo- kredytowej zarówno co do decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego jak i zawieszeniu działalności kasy. W świetle powyższego, wobec ogłoszenia upadłości W. (v. postanowienie Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z dnia 28 lutego 2017 r. sygn. akt XI GU 88/17) postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem była kontrola zgodności z prawem decyzji KNF z [...] stycznia 2017 r. 2016 r. o zawieszeniu jej działalność stało się bezprzedmiotowe. Tym samym w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.