VI SA/Wa 612/11

WyrokWSA w Warszawie2011-05-20

Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Andrzej Czarnecki, Halina Emilia Święcicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy fakt figurowania w ewidencji podatkowej oraz zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, bez faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, przesądza o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji, decyduje o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Organy prawidłowo ustaliły okresy faktycznego prowadzenia działalności na podstawie zgromadzonych dowodów, takich jak zeznania podatkowe i zgłoszenia do ZUS, nawet jeśli działalność nie podlegała wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej ze względu na posiadane zezwolenie zawodowe.
Stan faktyczny
Skarżąca L. K. wniosła skargę na decyzję Prezesa NFZ utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, która stwierdzała okresy podlegania i niepodlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, wskazując, że nie posiadała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a samo figurowanie w ewidencji podatkowej i zgłoszenie do ZUS nie jest wystarczające do stwierdzenia prowadzenia działalności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2011 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę L. K. (dalej zwana też stroną, skarżącą) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...], który powołując się na art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania strony – utrzymał w mocy decyzję Nr [...], wydaną przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] grudnia 2010 r., znak: [...] stwierdzającą, że L. K. była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] stycznia 1999 r. do [...] kwietnia 1999 r. oraz od [...] lipca 2000 r. do [...] października 2000 r. oraz nieobjęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] kwietnia 1999 r. do [...] czerwca 2000 r. oraz od [...] listopada 2000 r. do [...] stycznia 2003 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. pismem z [...] kwietnia 2010 r. wystąpił do [...] OW NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego L. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach. [...] OW NFZ pismem z [...] maja 2010 r. poinformował L. K. jako stronę o wszczętym na wniosek ZUS-u, postępowaniu w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pouczając, iż ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdził, że L. K. jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] stycznia 1999 r. do [...] kwietnia 1999 r. oraz od [...] lipca 2000 r. do [...] października 2000 r., natomiast nieobjęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] kwietnia 1999 r. do [...] czerwca 2000 r. oraz od [...] listopada 2000 r. do [...] stycznia 2003 r. Od powyższej decyzji Pani L. K. wniosła odwołanie w dniu [...] lipca 2010 r. Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz w związku z art. 138 § 2 k.p.a. wydał w dniu [...] września 2010 r. decyzję Nr [...] uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zalecił, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalenie, kiedy L. K. trwale zaprzestała prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej; wyjaśnienie, czy odnotowane zostały zdarzenia gospodarcze, które potwierdziłyby lub wykluczyły nieprowadzenie działalności gospodarczej w latach 1999 i 2000 r. – w miesiącach, w których nie została objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym decyzją organu I instancji, w szczególności w świetle informacji Urzędu Skarbowego w R., że osiągała dochody z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za lata 1999 i 2000 bez wyszczególnienia za jakie miesiące. Polecił też zobowiązanie L. K. do przedstawienia aktualnej i pełnej informacji z Urzędu Skarbowego w zakresie zeznań za poszczególne lata w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Dyrektor [...] OW NFZ po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję Nr [...] w dniu [...] grudnia 2010 r. stwierdzającą, że L. K. była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] stycznia 1999 r. do [...] kwietnia 1999 r. oraz od [...] lipca 2000 r. do [...] października 2000 r. oraz nieobjęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia "pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] kwietnia 1999 r. do [...] czerwca 2000 r. oraz od [...] listopada 2000 r. do [...] stycznia 2003 r. Ustalił, że skarżąca: - w Urzędzie Skarbowym figurowała w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego w okresie od dnia [...] stycznia 1998 r. do dnia [...] stycznia 2003 r., a w latach 1999 i 2000 wykazała przychód z prowadzenia działalności gospodarczej; - w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 2003 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy o pracę w firmie T. S.A.; - posiadała zezwolenie o nr [...] wydane na mocy obowiązującej do dnia 31 grudnia 2003 r. ustawy o działalności ubezpieczeniowej upoważniające ją do prowadzenia działalności agenta ubezpieczeniowego. Zezwolenie to miało charakter zezwolenia zawodowego i tylko przedsiębiorcy mogli je posiadać, co wynika z art. 37e ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. 1996r. Nr 11 poz. 62 z późn. zm.); - świadczenie usług w dziedzinie ubezpieczeń nie podlegała wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej do dnia 31 grudnia 2003r.; - zgłosiła się w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od dnia [...] stycznia 1999r. do dnia [...] kwietnia 1999r.; - złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dokumenty rozliczeniowe za okres od stycznia 1999r. do kwietnia 1999r. oraz od lipca 2000r. do października 2000r.; - w orzekanym okresie nie posiadała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej; Przed wydaniem decyzji administracyjnej strona została wezwana pismem, do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz stanowiska Dyrektora [...] NFZ, zgodnie z dyspozycją art. 10 k.p.a., z czego nie skorzystała. Organ I instancji ustalił, że rozstrzyga w zakresie właściwości rzeczowej Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z dyspozycją art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135 z późn. zm.) - zwanej dalej u.ś.o.z. - jedynie o tym, czy istniał tytuł do objęcia Ubezpieczonej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999r. do dnia [...] stycznia 2003r. W badanym okresie obowiązywał przepis art. 9 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41 poz. 324 z późn. zm.) stanowiący, że nie wymaga zgłoszenia do ewidencji działalność gospodarcza prowadzona przez osobę fizyczną osobiście, w zakresie określonym w ust. 2, z której zarobek stanowi dodatkowe źródło dochodu tej osoby (uboczne zajęcie zarobkowe). Ponadto art. 10 pkt 4 wskazanej ustawy stwierdzał, że zgłoszeniu do ewidencji nie podlega podjęcie działalności gospodarczej, która na podstawie odrębnych ustaw wymaga uzyskania zezwolenia. Wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II SA 1636/98 orzekł, że świadczenie usług w zakresie ubezpieczeń nie podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej, albowiem podstawą do prowadzenia działalności gospodarczej jest zezwolenie Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń. Stwierdził, że ubezpieczona na podstawie przepisów szczególnych była uprawniona do prowadzenia działalności bez wpisu do ewidencji działalności gospodarczej do dnia [...] grudnia 2003 r. na podstawie posiadanego zezwolenia, określił zatem w jakim czasie działalność gospodarcza była przez nią faktycznie wykonywana. Powołując się na zgromadzone dowody uznał, że ubezpieczona mogła legalnie wykonywać działalność gospodarczą od dnia [...] stycznia 1998r. do dnia [...] stycznia 2003r., albowiem w tym czasie figurowała w Urzędzie Skarbowym. Ponadto mając na względzie, że tylko w latach 1999-2000 wykazała przychód i koszty z prowadzonej działalności gospodarczej, a w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] stycznia 1999r. do dnia [...] kwietnia 1999r. i dokumenty rozliczeniowe złożyła za okres od stycznia do kwietnia 1999r. oraz od lipca do października 2000r., to należało stwierdzić, że była ona objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym od dnia [...] stycznia 1999r. do dnia [...] kwietnia 1999r. oraz od dnia [...] lipca 2000r. do dnia [...] października 2000r. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i materialnych. W szczególności podnosiła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wskazano, iż domniemanie prowadzenia działalności wiąże się z posiadaniem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a takiego wpisu odwołująca się nie posiadała. Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ zaskarżoną obecnie decyzją z [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy swoje stanowisko. Powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o dowody wskazane przez organ I instancji wskazał, że w myśl ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324, z późn. zm.) co do zasady, podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymagało, zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Wyjątkiem od powyższej zasady było m.in. podjęcie działalności gospodarczej, która na podstawie odrębnych ustaw wymagała uzyskania zezwolenia i która zgodnie z art. 10 ust. 4 ww. ustawy nie podlegała obowiązkowi wpisu w ewidencji działalności gospodarczej. Ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów w sprawie, tj. m.in. z pisma Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2010 r., że L. K. posiadała zezwolenie nr [...] na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, które nie było zezwoleniem na prowadzenie działalności gospodarczej, miało ono charakter zezwolenia zawodowego. Zgodnie z brzmieniem art. 37e ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. 1996 r., Nr 11, poz. 62 z późn. zm.) agentem ubezpieczeniowym mogła być osoba fizyczna, osoba prawna lub przedsiębiorca nie mający osobowości prawnej, upoważniony przez zakład ubezpieczeń do stałego zawierania umów ubezpieczenia w imieniu i na rzecz tego zakładu lub pośrednictwa przy zawieraniu umów. Zgodnie zaś z ust. 2 i 3 powołanego przepisu działalność agencyjna mogła być wykonywana wyłącznie przy pomocy osób fizycznych posiadających zezwolenie na wykonywanie czynności agenta. Zatem zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego wydane na podstawie powyższych uregulowań, na wykonywanie czynności agenta miało charakter "zezwolenia zawodowego", które nie jest tożsame z zezwoleniem na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej. Organ odwoławczy ocenił, że L. K., wykonując działalność ubezpieczeniową, nie mogła działać tylko i wyłącznie na podstawie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta, ale także w oparciu o upoważnienie zakładu ubezpieczeń do stałego zawierania umów ubezpieczenia w imieniu i na rzecz tego zakładu lub pośredniczenia przy zawieraniu umów. Uregulowanie powyższe nie wykluczało prowadzenia przez agenta ubezpieczeniowego własnej działalności gospodarczej lub prowadzenia działalności na podstawie umowy agencyjnej zawartej z zakładem ubezpieczeń. Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. 1988 r., Nr 41, poz. 324, z późn. zm.) nie przesądzała też o konieczności dokonania wpisu w ewidencji działalności gospodarczej. Rozważając kwestię dotyczącą podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu poddał analizie prawnej obowiązującą wówczas ustawę o ubezpieczeniu zdrowotnym, która w art. 8 zawierała katalog osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego m.in. stanowiąc w art. 8 pkt 1 lit. c), iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają "osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą" oraz lit d) "osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia." Uwzględnił też orzecznictwo sądów administracyjnych, stanowiące, że "zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny. Nie kreował on również bytu prawnego przedsiębiorcy. Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji." (wyrok z dnia 25 października 2006 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie II GSK 179/06). Uznał zatem, że to fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego powołując się na art. 8 pkt 1 ww. ustawy, który mówi, że "jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, to składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacane jest z każdego z tych tytułów odrębnie". Dokonując analizy dowodów stwierdził, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z [...] października 2009 r. wynika, że L. K. figurowała w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego w okresie od dnia [...] stycznia 1998 r. do dnia [...] stycznia 2003 r., a w latach 1999 i 2000 wykazała dochód z prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast za lata 2001, 2002 oraz 2003 wykazała dochód zerowy. Także ocenił, że z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] kwietnia 2010 r. wynika, że L. K. w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 2003 r. podlegając ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy o pracę w firmie T. S.A. - zgłosiła się w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] kwietnia 1999 r. oraz złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dokumenty rozliczeniowe za okres od stycznia do kwietnia 1999 r. oraz od lipca do października 2000 r. Wprawdzie została wezwana do przedstawienia zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o kosztach i przychodach z prowadzonej działalności gospodarczej okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 2003 r. (z wyszczególnieniem na poszczególne miesiące) oraz do przedłożenia kopii umów z zakładem ubezpieczeń na podstawie których zawierała umowy ubezpieczeniowe od dnia [...] stycznia 1999 r., jednakże nie udzieliła odpowiedzi oraz nie przedstawiła żadnych dodatkowych dowodów. W skardze złożonej do tuj. Sądu skarżąca domagając się uchylenia obu decyzji organu i zasądzenie kosztów, zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 8, art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 roku o działalności gospodarczej oraz art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej poprzez uznanie, iż figurowanie w ewidencji Urzędu Skarbowego oraz dokonanie zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego w spornym okresie przesądza o prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej; 2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 75, art. 77 § 1 kpa, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. Wskazywała w uzasadnieniu, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie lub stronie zależnie od tego, który z tych podmiotów wywodzi z danego faktu skutki prawne. W jej ocenie żaden z powołanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji dowodów nie wskazuje na wspomnianą okoliczność. Dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej nie jest istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Bazowanie w tej materii jedynie na okoliczności figurowania w ewidencji Urzędu Skarbowego oraz dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego nie wystarcza na postawienie tezy, iż w okresie od dnia [...] stycznia 1999 roku do dnia [...] kwietnia 1999 roku oraz od dnia [...] lipca 2000 roku do dnia [...] października 2000 roku działalność gospodarcza była faktycznie prowadzona. Sama możliwość prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest wystarczającą okolicznością do połączenia jej ze skutkiem w postaci objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Wskazała kategorycznie, iż nikt nie jest obowiązany do udowadniania faktów negatywnych (negandi nulla probatio est, negativa non sunt probanda). Jeżeli zatem w postępowaniu strona zaprzecza istnieniu pewnego faktu, a organ nie daje zaprzeczeniu wiary i chce na podstawie tego faktu nałożyć na stronę jakiś obowiązek, to musi ten fakt udowodnić. Do zaprzeczeń strony organ nie odniósł się, co narusza art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie elementów uzasadnienia faktycznego decyzji. Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, iż organ posłużył się domniemaniem faktycznym w zakresie okoliczności prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez odwołującą się. Domniemanie prowadzenia działalności wiąże się z posiadaniem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a takiego wpisu odwołująca się nie posiadała. Zarzuciła zatem, że uchybienia natury proceduralnej spowodowały naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 8, art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 roku o działalności gospodarczej oraz art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej poprzez przyjęcie, iż skarżąca działalność gospodarczą prowadziła, co miałoby znaczenie dla objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Zrekonstruowany przez organy NFZ stan faktyczny sprawy na takie wnioski nie pozwala. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Mając na uwadze przywołaną przez skarżącą argumentację wydaje się być zasadnym wyjaśnienie, iż kompetencje sądu administracyjnego sprowadzają się do oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i procesowego na dzień jego wydania i tym samym względy celowościowe czy też słusznościowe pozostają bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego aktu. Podstawę materialno - prawną zaskarżonej decyzji stanowi z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze. zm.), zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek taki, stosownie do art. 69 ust. 1 w/w ustawy powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarcza od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ww. ustawy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Należy wskazać, iż czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Nie jest przy tym istotne, czy uzyskuje się z niej przychody. Organ prawidłowo ustalił wg pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z [...] października 2009 r., że L. K. figurowała w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego w okresie od [...] stycznia 1998 r. do dnia [...] stycznia 2003 r. Ustalając okresy faktycznego prowadzenia działalności ubezpieczeniowej organ prawidłowo ustalił stan faktyczno-prawny i ocenił, że strona posiadała zezwolenie upoważniające ją do prowadzenia działalności agenta ubezpieczeniowego i miało ono charakter zezwolenia zawodowego, co wynika z art. 37e ustawy z 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U.1996 r., nr 11 poz. 62 ze zm.) Świadczenie usług w dziedzinie ubezpieczeń nie podlegało zgłoszeniu do ewidencji jako podjęcie działalności gospodarczej, która na podstawie odrębnych ustaw wymaga uzyskania zezwolenia (od 7 grudnia 1991 r. (art. 10 ust. 4) ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej do 31 grudnia 2003 r.). Faktyczne prowadzenie przez skarżącą działalności gospodarczej, poza wszelką wątpliwość, zostało ustalone w okresach, kiedy zgłosiła się w ZUS jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od [...] stycznia do [...] kwietnia 1999 r. oraz złożyła zarówno w ZUS jak i Urzędzie Skarbowym dokumenty rozliczeniowe za okres od stycznia do kwietnia 1999 r. oraz od lipca do października 2000 r. Powyższe ustalenia pozwoliły zastosować podstawę prawa materialnego, na mocy której w okresie objętym tymi decyzjami obowiązywały kolejno: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Wprowadzały one podobne unormowania dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, tj. stosownie do art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) od dnia rozpoczęcia do zaprzestania wykonywania takiej działalności. Okres ten należy liczyć według przepisów dotyczących działalności gospodarczej, a więc od uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej do jego wykreślenia (o ile działalność podlegała wpisowi). Skoro organ ustalił, że w latach 1999 i 2000 skarżąca wykazała dochód z prowadzenia działalności gospodarczej, którego wysokość została podana, zaś za lata 2001, 2002 i 2003 wykazała dochód zerowy, to ten pierwszy okres stanowi o wykonywaniu przez skarżącą dodatkowego zatrudnienia. W okresie objętym tymi decyzjami obowiązywały kolejno: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Wprowadzały one podobne unormowania dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, tj. stosownie do art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) od dnia rozpoczęcia do zaprzestania wykonywania takiej działalności. Okres ten należy liczyć według przepisów dotyczących działalności gospodarczej, a więc od uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej do jego wykreślenia. Nie ma zatem racji skarżąca, twierdząc, że do ustalenia jej obowiązku konieczny był wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Ustawodawca do pojęcia "prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakazuje stosować pośrednio definicję pojęcia "prowadzenie działalności gospodarczej" zawartą w ustawach z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej oraz z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Na gruncie przepisów dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego ustawodawca odwołuje się do art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiącego, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Innymi słowy, kreując zakres podmiotowy obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych posługuje się pojęciem "prowadzenie pozarolniczej działalności" odnoszącej się do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. W niniejszej sprawie, jak wyżej zostało stwierdzone, działalność skarżącej nie podlegała wpisowi do ewidencji, skoro przepisem szczególnym był art. 37e ustawy z 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U.1996 r., nr 11 poz. 62 ze zm.) i art. 10 pkt 4 ustawy o działalności gospodarczej (Dz.U.88.41.324), a ustalenia wymagało zbadanie faktycznych okresów prowadzenia tej działalności w oparciu o posiadaną dokumentację. Jak wynika ze stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 22/10 "w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą lecz wyłącznie to, czy prowadzi faktycznie działalność gospodarczą". W wyroku tym odnosząc się do "kluczowego zagadnienia, tj. możliwości odróżnienia pojęcia "prowadzenia działalności gospodarczej od jej formalnego zarejestrowania", NSA zauważył, iż na gruncie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 roku o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324) powszechnie przyjmowane było, iż zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowiło jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej, a nie jej rozpoczęcie (por. A. Wasilewski, ustawa o działalności gospodarczej z 1988 roku. Wstępna charakterystyka rozwiązań prawnych PUG 1989, z. 3. s. 75 i n.). Następnie przepis art. 8 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy stanowił, iż podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymaga co do zasady zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Wyjątek od tej zasady stanowiła regulacja z art. 9 i 10 ustawy tzw. działalność uboczna, której prowadzenie było dopuszczalne również bez uprzedniego uzyskania wpisu w ewidencji działalności gospodarczej. Na gruncie tych przepisów wykształcił się powszechnie spotykany w literaturze i orzecznictwie pogląd prawny wskazujący na deklaratoryjny charakter wpisu do ewidencji. Podkreślono, że możliwe jest wpisanie do ewidencji działalności gospodarczej podmiotu, który z różnych powodów nie będzie prowadził tej działalności w ogóle. Ustawodawca kreując zakres podmiotowy obowiązków uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne w sposób konsekwentny posługuje się pojęciem "prowadzenia pozarolniczej działalności" odnoszącej się do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Tym samym w zakresie ustalenia objęcia podmiotu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą lecz wyłącznie to, czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą. Oznacza to, że nadawanie takiego znaczenia wykazanemu w ewidencji działalności gospodarczej okresowi, bez możliwości jego skorygowania na podstawie ustaleń faktycznych co do prowadzenia działalności, nie jest zasadne. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest czynnością tożsamą z podjęciem takiej działalności. Z tego względu NSA w cytowanym wyroku publik. (CBOiS), dokonując oceny czy dany podmiot prowadzi, czy też nie prowadzi działalności gospodarczej będącej przesłanką stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uznał, że należy uwzględnić wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Tak uczyniły organy w sprawie niniejszej, opierając swoje ustalenia na obowiązującym porządku prawnym i powołanych dowodach z informacji ZUSu i Urzędu Skarbowego. Należy nadmienić, że niniejszej sprawie okoliczność nieuzyskiwania przez skarżącą przychodów w okresie podanym przez Urząd Skarbowy został - korzystnie dla niej - potraktowany jako czas równoznaczny z nieprowadzeniem działalności gospodarczej. Stąd zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i materialnego nie znalazły uzasadnienia i Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną podstaw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło