VI SA/Wa 618/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi B. O.j na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz B. O. kwotę 1617 (słownie jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr Sp.[...] po rozpatrzeniu wniosku B. O.(zwanej dalej skarżącą/wnioskodawcą) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...] udzielonego na rzecz A. Sp. z o.o. w C. (zwaną dalej uprawnioną), działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.; zwanej dalej p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. umorzył postępowanie i przyznał uprawnionej koszty postępowania. Sporny znak towarowy udzielony uprawnionej z pierwszeństwem od dnia 9 października 2003 r. o nr R.[...] służy do oznaczania towarów klasie 16, tj. krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami. Wnioskiem z 31 sierpnia 2011 r. skarżąca żądała unieważnienie prawa ochronnego na wyżej wskazany znak towarowy. Wskazała, że wprowadza do obrotu publikacje, w tym czasopisma krzyżówkowe z wykorzystaniem kolorowych ramek. Podniosła, że działa na tym samym rynku co uprawniona wobec czego prawa ochronne na znaki obejmujące kolorowe ramki przysługujące uprawnionej stanowią ograniczenie swobody gospodarczej wnioskodawcy. Jej zdaniem, udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy nastąpiło z naruszeniem art. 164 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p. w zakresie krzyżówek, alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zakresie krzyżówek lub art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zakresie czasopism i książek z krzyżówkami. Stwierdziła, że ograniczenie jej praw jest niedopuszczalne i posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia. Jako podstawę interesu prawnego wskazała przepisy dotyczące swobody działalności gospodarczej, zwłaszcza art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095). Jej zdaniem znaki zarejestrowane na rzecz uprawnionej, w tym sporny znak towarowy UCZEŃ, nigdy nie miały zdolności rejestrowej, tj. konkretnej zdolności odróżniającej, w zakresie wskazanym przez wnioskodawcę. Podniosła naruszenia prawa materialnego stwierdzając, że rejestracja spornego znaku towarowego UCZEŃ o nr R.[...] nastąpiła z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p. w zakresie krzyżówek, bowiem jej zdaniem krzyżówki nie są towarem. Uprawniona wniosła o oddalenie wniosku. W zakresie naruszenia art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p., podkreśliła, iż celem powyższych przepisów jest wyłącznie uregulowanie, co może być znakiem towarowym i informowanie o pochodzeniu towaru (tzw. abstrakcyjna zdolność odróżniania) bez odniesienia do konkretnych towarów. W tym kontekście rolą art. 120 ust. 1 p.w.p. oraz art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. jest definiowanie, co może informować o pochodzeniu jakiegokolwiek towaru. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr Sp. [...] Urząd Patentowy oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...]. Organ stwierdził, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Jego zdaniem, niemożność używania przez wnioskodawcę w działalności gospodarczej, którą prowadzi na tym samym rynku co uprawniony, oznaczenia stanowiącego sporny znak towarowy, który w jego ocenie, pozbawiony jest zdolności odróżniającej i jako taki powinien pozostać do swobodnego użytku przez wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, stanowi ograniczenie swobody jego działalności gospodarczej, a co za tym idzie uzasadnia jego interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. W zakresie zarzutu udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p. w odniesieniu do krzyżówek Urząd Patentowy stwierdził, że krzyżówka jest towarem, który może być przedmiotem transakcji handlowych. Uznał za niezasadny zarzut udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. w odniesieniu do krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2037/13 uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ stwierdził, że prawomocny wyrok WSA wiąże organ administracji publicznej, co wynika z art. 153 p.p.s.a. stanowiącego, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie zaskarżono. Wskazał, że WSA odniósł się do kwestii istnienia interesu prawnego wnioskodawcy i zobowiązał organ do rozpatrzenia sprawy oraz dokonania pogłębionej analizy posiadania przez wnioskodawcę aktualnego i realnego interesu prawnego (art. 164 p.w.p.) w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego znaku i jednoznacznego wskazania w jakim zakresie sporna rejestracja uniemożliwiała mu w dacie złożenia wniosku swobodne prowadzenie działalności gospodarczej. Organ winien brać pod uwagę fakt, że prawo ochronne na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...], który istnieje z pierwszeństwem od dnia 9 października 2003 r., służył do oznaczania towarów w klasie 16, przy czym prawo ochronne na ten znak towarowy wygasło z dniem 9 października 2013 r. Organ podniósł, że przedstawiona argumentacja interesu prawnego wnioskodawcy nie uzasadnia jego żądania unieważnienia spornego prawa wyłącznego na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...]. Zdaniem organu w uzasadnieniu interesu prawnego zabrakło elementów stanowiących o istocie samego interesu prawnego, jego cech, tj.: bezpośredniości, konkretności, realności jak i aktualności ocenianych w relacji do okoliczności faktycznych tej sprawy. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających, iż aktualnie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynikającym z treści wpisu w CEIDG, ponieważ sam wpis, nawet szczegółowo wskazujący charakter tej działalności jak: przeważająca działalność gospodarcza i wykonywana działalność gospodarcza, nie kreuje działalności per se. Ponadto, w wyroku wydanym w niniejszej sprawie przez WSA w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 2037/13, Sąd przychylił się do okoliczności wskazanej w ramach uzasadnienia interesu prawnego wnioskodawcy, tj. stwierdzenia, iż sporne prawo stanowi bezpodstawne ograniczenie wolności działalności gospodarczej konkurentów. Podniósł, że prowadzenie przez wnioskodawcę konkurencyjnej działalności gospodarczej uzasadnia jego interes prawny, ale to przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy bada ten konkurencyjny charakter działalności gospodarczej wnioskodawcy wobec uprawnionego, który nie może wynikać z wpisu w CEIDG. Organ uznał, że prawo na sporny znak towarowy UCZEŃ wygasło i ochrona nie została przedłużona, to wnioskodawca nie może zasadnie twierdzić, że istnienie prawa na ten znak towarowy stanowi przeszkodę w aktualnie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Sporne prawo wyłączne wygasło w dniu 9 października 2013 r., a więc ponad dwa lata przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie. Organ stwierdził, że w tych okolicznościach sprawy sporne prawo wyłączne nie stwarza wnioskodawcy sytuacji realnego i bezpośredniego zagrożenia, ograniczenia wolności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Wnioskodawca nie mógł wykazać, że ochrona na sporny znak towarowy w jakikolwiek sposób uniemożliwia mu działalność gospodarczą, ponieważ ochrona ta wygasła. Ponadto, między stronami nie toczą się żadne postępowania sądowe dotyczące choćby pośrednio spornego prawa na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...]. Uprawniony nie domaga się więc od wnioskodawcy zaprzestania działań w związku z wygasłym aktualnie prawem ochronnym na ww. znak towarowy. Zdaniem organu wobec wygaśnięcia ex leg w dniu 9 października 2013 r., prawa ochronnego na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...] na skutek upływu okresu, na które zostało udzielone i zaniechaniu przez uprawnionego złożenia w terminie wniosku o przedłużenie ochrony nie można przyjąć, aby interes prawny wnioskodawcy posiadał ww. cechy, skoro fakty i okoliczności zaistniałe w sprawie nie wykazują związku pomiędzy sytuacją prawną wnioskodawcy a prawem na sporny znak towarowy. Jego zdaniem konieczna jest ocena czy wnioskodawczyni miała realny i aktualny interes prawny występując z żądaniem. Zdaniem organu brak wykazania interesu prawnego wnioskodawcy stanowi o braku jednego z koniecznych elementów stosunku administracyjnoprawnego i musi prowadzić do rozstrzygnięcia natury wyłącznie procesowej tzn. do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając I. naruszenie przepisów postępowania tj.: 1. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2037/13, a to poprzez przyjęcie, że skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu o unieważnienie prawa na sporny znak "Uczeń" R [...], co skutkowało wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, podczas gdy w ww. wyroku WSA przesądził o interesie prawnym skarżącej; 2. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę dowodów oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie w jakim Urząd Patentowy przyjął, że skarżąca nie wykazała okoliczności przemawiających za uznaniem jej indywidualnego, realnego, aktualnego i bezpośredniego interesu prawnego w unieważnieniu spornego znaku "Uczeń" (R-[...]), podczas gdy skarżąca faktycznie wykazała takie okoliczności. 3. art. 8 k.p.a. ustanawiającego zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie odmiennej decyzji w porównaniu z innymi rozstrzygnięciami organu wydanymi w analogicznych stanach faktycznych i prawnych (tj. w sprawach znaków "Geniusz" [...], [...], [...]) oraz wbrew niedawno wydanemu wyrokowi WSA z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt: VI SA/Wa 979/16; II. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 28 k.p.a. w związku z art. 164 p.w.p. i w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu braku interesu prawnego skarżącej w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy, podczas gdy skarżąca wykazała interes prawny w rozumieniu ww. przepisów. Jej zdaniem sporny znak powinien być wyłączony spod ochrony, ponieważ jest oznaczeniem opisowym dla towarów w klasie 16 klasyfikacji nicejskiej. Odbiorcy tych towarów (czasopism z krzyżówkami) bez trudu dostrzegą w tym znaku informację o cesze towaru, tj. o stopniu trudności zadania krzyżówkowego. W takiej sytuacji, inni przedsiębiorcy, którzy działają na tym samym rynku, mają uzasadniony interes w przekazywaniu odbiorcom takich informacji. Wobec powyższego, interes prawny wywodzi się z przysługującego każdemu przedsiębiorcy prawa do opisowego oznaczania swoich towarów (stosowania oznaczeń informacyjnych dla tych towarów), a tym samym prawa do kwestionowania próby wykorzystania przez innego przedsiębiorcę oznaczenia wyłącznie opisowego jako znaku towarowego. Jej zdaniem swoboda stanowi istotny element swobody prowadzenia działalności gospodarczej, zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP oraz w art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wskazała, że już sam fakt, że sporny znak został zarejestrowany z naruszeniem przeszkody rejestracji, określonej w art. 129 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przesądza o istnieniu interesu prawnego skarżącej. Jej zdaniem błędne jest stanowisko Urzędu Patentowego, potwierdzające związanie organu wyrokiem wydanym w innej sprawie - dotyczącej znaku towarowego "Znawca" R-[...] (wyrok z 27 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2040/13). Ponadto wskazała, że ten wyrok również nie przesądził o braku interesu prawnego skarżącej. Skarżąca utrzymuje, iż sporny znak powinien być wyłączony spod ochrony, ponieważ jest oznaczeniem opisowym dla towarów w klasie 16 klasyfikacji nicejskiej. Odbiorcy tych towarów (czasopism z krzyżówkami) bez trudu bowiem dostrzegą w tym znaku informację o cesze towaru, tj. o stopniu trudności zadania krzyżówkowego. W takiej sytuacji, inni przedsiębiorcy, którzy działają na tym samym rynku, w tym oczywiście skarżąca, mają uzasadniony interes w przekazywaniu odbiorcom takich informacji. Uznała, że ocena organu uznająca, że wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy, przed wydaniem decyzji w sprawie unieważnienia, wyklucza interes prawny podmiotu wnioskującego o unieważnienie znaku jest błędna. Powołując się na orzecznictwo opisane w skardze prawa nie wywołuje skutku bezprzedmiotowości postępowania w sprawie z wniosku o unieważnienie prawa. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] czerwca 2016 r. nr Sp.[...] umarzająca postępowanie i przyznająca uprawnionej koszty postępowania. Należy zauważyć, że sąd orzekając w niniejszej sprawie musiał brać pod uwagę wykonanie przez organ prawomocnego wyroku WSA, który wiąże organ administracji publicznej, co wynika z art. 153 p.p.s.a. stanowiącego, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie zaskarżono. WSA odniósł się do kwestii istnienia interesu prawnego wnioskodawcy i zobowiązał organ do rozpatrzenia sprawy oraz dokonania pogłębionej analizy posiadania przez wnioskodawcę aktualnego i realnego interesu prawnego (art. 164 p.w.p.) w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego znaku i jednoznacznego wskazania, w jakim zakresie sporna rejestracja uniemożliwiała mu w dacie złożenia wniosku swobodne prowadzenie działalności gospodarczej. Organ winien brać pod uwagę fakt, że prawo ochronne na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...], który istnieje z pierwszeństwem od dnia 9 października 2003 r., służył do oznaczania towarów w klasie 16, przy czym prawo ochronne na ten znak towarowy wygasło z dniem 9 października 2013 r. Kolejnym zagadnieniem, które winno być brane pod uwagę jest fakt umorzenia postępowanie w związku z przesłankami przewidzianymi w art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu bezsporne jest, że w dacie wniesienia wniosku o unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego UCZEŃ, zarejestrowanego z pierwszeństwem od dnia 9 października 2003 r., służącego do oznaczania towarów w klasie 16 tj. krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami wnioskująca posiadała interes prawny w żądaniu unieważnienia. Trafne są wywody, że ten interes prawny wynikał z art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, gdyż sporne prawo z rejestracji prowadziło do ograniczenia swobody działalności gospodarczej wnioskodawczyni w zakresie tożsamej działalności. Nie ma przy tym znaczenia, czy uprawniony korzystał z przysługującego mu prawa z rejestracji wzoru. Sam fakt uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego w sytuacji, gdy inny producent wprowadza na rynek produkty o cechach podobnych do zarejestrowanego znaku towarowego, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia po stronie tego producenta interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru. Ten też kierunek Sąd wskazywał w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2037/13. Twierdzenie, że przy ocenie interesu prawnego powinno brać się pod uwagę ten interes jako mający cechy bezpośredniości, konkretności, realności jak i aktualności ocenianych w relacji do okoliczności faktycznych tej sprawy nie zostało przez organ wykazane aby mógł istnienie interesu prawnego zakwestionować. Wygaśnięcia ex lege w dniu 9 października 2013 r., prawa ochronnego na znak towarowy UCZEŃ o nr R.[...] na skutek upływu okresu, na który zostało udzielone i zaniechaniu przez uprawnionego złożenia w terminie wniosku o przedłużenie ochrony może prowadzić do umorzenia postępowania. Zgodnie z treścią art. 173 p.w.p. unieważnienie albo wygaśnięcie prawa ochronnego podlega wpisowi do rejestru znaków towarowych, w myśl natomiast art. 244 ust. 5 p.w.p. przed upływem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja nie podlega wykonaniu. Ta niewykonalność decyzji, o której mowa w przytoczonym przepisie oznacza m.in. to, że do czasu upływu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie można przyjąć, że prawo z rejestracji wygasło. Oczywiście w decyzji o wygaśnięciu prawa z rejestracji jest oznaczona data, z jaką prawo to wygasło, ale to nie znosi skutków, o których mowa w art. 244 ust. 5 p.w.p. Wygaśnięcie prawa, wywołuje skutek od daty złożenia wniosku w tym przedmiocie, a unieważnienie prawa skutkuje jego ustaniem od początku tak, jakby prawo nigdy nie powstało. Wygaśnięcie prawa nie eliminuje skutków tego prawa wobec osób trzecich, związanych z okresem jego pozostawania w mocy (w szczególności, zachowana zostaje możliwość wystąpienia z roszczeniami dotyczącymi okresu, w którym prawo istniało). Natomiast unieważnienie prawa jest tożsame z uznaniem, że prawo nigdy nie istniało (skutek ex tunc), co definitywnie wyklucza możliwość wystąpienia z roszczeniami z tytułu naruszenia prawa. Sąd administracyjny nie może ustalać kwestii związanych z ewentualnymi postępowaniami cywilnymi. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ nie dokonał wyczerpującej oceny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą a w szczególności kwestii istnienia interesu prawnego i umorzenia postępowania w sytuacji wygaśnięcia spornego prawa wyłącznego w dniu 9 października 2013 r. Wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.