VI SA/Wa 621/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. i J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. J. i J. J. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania A. J. i J. J. prawa pomocy w żądanym zakresie. A. J. i J. J. (dalej jako skarżący) złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W przedłożonych formularzach skarżący podnieśli, iż za przyznaniem prawa pomocy przemawia bardzo trudna sytuacja materialna i duża zawiłość sprawy. A. J. podała w formularzu, iż uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 600 zł. brutto miesięcznie. Z kolei J. J. wskazał, że jego dochód z rolnictwa wynosi 300 zł. brutto miesięcznie. Skarżący są współwłaścicielami domu oraz nieruchomości rolnej o pow. 2 ha. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzach były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżących, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżących do uzupełnienia wniosków poprzez nadesłanie w terminie 14 dni: a) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2010, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego w 2011 r. z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej – np. odpisu ostatniej złożonej deklaracji o wysokości dochodu (straty) z prowadzonej działalności gospodarczej osiągniętego od początku 2011 r. roku podatkowego, ewentualnie odpisu z księgi przychodów i rozchodów na koniec 2011 r., c) zaświadczenia z KRUS potwierdzającego prowadzenie przez skarżącego działalności rolnej, d) dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce ich położenia (np.: zaświadczenia właściwego Urzędu Gminy, lub decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości), e) oświadczenia, czy skarżący otrzymali dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak to w jakiej wysokości, f) wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżących do złożenia stosownych oświadczeń), g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący przedłożyli: a/ zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników, b/ zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdzające, iż skarżący nie złożył zeznania za rok podatkowy 2010, c/ zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdzające, iż skarżąca uzyskała w 2010 r. przychód sięgający kwoty 20 450 zł. (opodatkowany w formie zryczałtowanej) oraz 2 427 zł. (opodatkowany na zasadzie ogólnej), d/ nakaz płatniczy podatku rolnego, e/ wyciąg wskazujący na wysokość przychodu uzyskanego z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w miesiącach styczeń 2011 r. (980 zł.), luty 2011 r. (670 zł.) i marzec 2011 r. (1 100 zł.), f/ rachunki za energię i leki. Skarżący nie przedłożyli natomiast żadnych wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając także, czy w ogóle posiadają rachunki bankowe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący zostali wezwani do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym odpowiedź skarżących była niepełna. Skarżący nie przedstawili bowiem w ogóle wyciągów z rachunków bankowych. Nie oświadczyli przy tym, iż nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżący posiadają rachunki bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłali na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełniają przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.