VI SA/Wa 624/15

PostanowienieWSA w Warszawie2015-11-27

Skład orzekający: Andrzej Siwek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba prawna działająca na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, która nie prowadzi działalności zarobkowej i przekazuje dochody na cele charytatywne, może zostać zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, jeśli nie wykaże swojej niezdolności do pokrycia tych kosztów?
Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ nie wykazała ona swojej niezdolności do poniesienia tych kosztów. Status kościelnej osoby prawnej, brak obowiązku prowadzenia dokumentacji podatkowej oraz działalność charytatywna nie stanowią wystarczających przesłanek do przyznania prawa pomocy. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskodawcy, a nadesłane dokumenty nie potwierdziły tej niezdolności, zwłaszcza w kontekście otrzymanych dotacji.
Stan faktyczny
Strona skarżąca, osoba prawna działająca na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej uchylenia decyzji o uznaniu za nadawcę społecznego i naliczenia opłaty koncesyjnej. W uzasadnieniu wskazała na cele charytatywne i brak nastawienia na działalność zarobkową. Sąd wezwał do uzupełnienia wniosku o dokumenty dotyczące stanu majątkowego i dochodów. Strona skarżąca przedstawiła częściowe dane, powołując się na odrębność podatkową. Sąd uznał, że przedstawione informacje nie dowodzą niezdolności do pokrycia kosztów, zwłaszcza w kontekście otrzymanych dotacji.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącej A. z siedzibą w C. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. C. z siedzibą w C. na decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie uznania za nadawcę społecznego w zakresie dotyczącym koncesji na rozpowszechnianie programu radiowego oraz naliczenia opłaty koncesyjnej i rozłożenia jej na raty p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej A. z siedzibą w C. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona skarżąca – A. z siedzibą w C. - złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządzony na urzędowym formularzu (PPPr) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w sprawie uznania A. za nadawcę społecznego w zakresie dotyczącym koncesji na rozpowszechnianie programu radiowego pod nazwą "[...]" oraz naliczenia opłaty koncesyjnej i rozłożenia jej na raty. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że strona skarżąca jest osoba prawną działająca na mocy art. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r. poz.1169 ze zm). Zgodnie z art. 55 tej ustawy kościelne osoby prawne są zwolnione o opodatkowania i nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisu o zobowiązaniach podatkowych, w związku z czym strona skarżąca nie prowadzi zestawienia przychodów i kosztów. Ponadto strona skarżąca wskazała, iż na terenie A. prowadzone są liczne działania o charakterze charytatywnym, obszernie je opisując. Skarżąca wyjaśniła, że nie jest nastawiona na działalność zarobkową, a wszelkie dochody jakie uzyskuje przekazywane są na cele kultu religijnego oraz działalność charytatywną. Tym samym skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania, w szczególności w związku z okolicznością, iż opłata od skargi wynosi 10.000 zł. Skarżąca wyjaśniła także, że ze względu na wyodrębnienie podatkowe na mocy art. 55 ww. ustawy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawiera jedynie dane dotyczące "[...]". Skarżąca podniosła, że majątek związany z działalnością radia (sprzęt nadawczy i emisyjny) stanowi własność A. i jest w zarządzie [...] na czas jego funkcjonowania. W roku 2013 [...] uzyskała dotacje w wysokości 530 000 zł, a jej wydatki wyniosły 571 147,76 zł. Rozgłośnia posiada na koncie bankowym środki pieniężne w wysokości 10.632,66 zł Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2015 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - wyjaśnienie, czy strona skarżąca – A. z siedzibą w C. – prowadzi działalność gospodarczą, a jeśli tak, wezwać do nadesłania dokumentów wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 i 2015 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2014 roku oraz czerwca 2015 r. ewentualnie zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2014, - nadesłanie wyciągów z posiadanych przez stronę skarżącą – A. z siedzibą w C. – rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie.. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca w piśmie z dnia 14 sierpnia 2015 r. podniosła, iż zgodnie z art. 55 ust. 8 ww. ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej [...] została uznana za odrębny podmiot podatkowy. W związku z tym strona skarżąca przesłała tabele przychodów i kosztów [...] za rok 2014 i rok 2015 oraz wyciągi z rachunków bankowych [...]. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej cyt. jako p.ps.a.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie z podanych przez stronę skarżącą – A. z siedzibą w C. - we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji wynika, iż strona skarżąca jest osobą prawną działająca na mocy art. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, a zgodnie z art. 55 tej ustawy jest zwolniona od opodatkowania i nie ma obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisu o zobowiązaniach podatkowych, w związku z czym nie prowadzi zestawienia przychodów i kosztów. Ponadto skarżąca podkreśliła, że nie jest nastawiona na działalność zarobkową, a wszelkie dochody jakie uzyskuje przekazywane są na cele kultu religijnego oraz działalność charytatywną. W ocenie rozpoznającego wniosek jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej jest jej stan majątkowy. Wydanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy umotywowane innymi przyczynami niż sytuacja materialna wnioskodawcy jest niedopuszczalne, ponieważ nie znajduje uzasadnienia w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (patrz; postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 118/05 – niepubl.). Fakt posiadania przez stronę skarżącą statusu kościelnej osoby prawnej, brak obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy o zobowiązaniach podatkowych oraz prowadzona działalność charytatywna nie stanowią ustawowej przesłanki wskazującej na konieczność przyznania skarżącej prawa pomocy. Podkreślić należy. iż od dnia 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie art. 239 § 2 p.p.s.a., w myśl którego nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego – w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Strona skarżąca do dnia rozpoznania wniosku w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż sprawa z przedmiotowej skargi dotyczy realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, a tym samym podlega obligatoryjnemu zwolnieniu od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a. Ponadto wskazać należny, iż z treści 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). W niniejszej sprawie nienadesłanie przez stronę skarżącą na wezwanie Sądu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej, tj. wyciągów z posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu o nadesłanie ww. dokumentów wskazała, że zgodnie z art. 55 ust. 8 ww. ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej [...] została uznana za odrębny podmiot podatkowy. W związku z tym strona skarżąca przesłała tabele przychodów i kosztów [...] za rok 2014 i rok 2015 oraz wyciągi z rachunków bankowych Rozgłośni. W ocenie rozpoznającego wniosek bezsporne jest, iż stroną skarżącą w przedmiotowej sprawie jest A. z siedzibą w C. i to jej stan majątkowy powinien być badany przy ocenie spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W świetle przywołanego art. 55 ust. 8 w zw. z art. 12 ww. ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej [...] posiada status kościelnej jednostki organizacyjnej i odrębnego podmiotu podatkowego, jednakże nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Podnieść jednakże należy, iż z nadesłanych przez stronę skarżącą tabel przychodów i kosztów [...] za rok 2014 i rok 2015 wynika, iż [...] uzyskała od strony skarżącej w 2014 r. dotacje na kwotę 557.000 zł, a okresie styczeń – czerwiec 2015 r. na kwotę 311.000 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek brak jest przeciwwskazań do pokrycia przez stronę skarżącą z ww. środków pieniężnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło