VI SA/Wa 627/19

WyrokWSA w Warszawie2019-10-07

Skład orzekający: Sławomir Kozik, Grzegorz Nowecki, Tomasz Sałek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy toczące się postępowanie karne przeciwko kandydatowi na aplikanta radcowskiego, w którym wniesiono akt oskarżenia, dyskwalifikuje go z powodu braku nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków, mimo że postępowanie nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem, a kwalifikacja prawna zarzucanych czynów uległa zmianie?
Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości błędnie zinterpretował przesłankę nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego, opierając się wyłącznie na akcie oskarżenia i nie uwzględniając braku prawomocnego wyroku skazującego, zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów oraz długiego okresu, który upłynął od zarzucanych czynów, co mogło pozwolić na odbudowę charakteru kandydata. W związku z tym, zaskarżona decyzja narusza prawo.
Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi Pawła Ramsa na listę aplikantów radcowskich, uznając, że nie spełnia on wymogu nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków z uwagi na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwa z art. 231 § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów i sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym, wskazując na domniemanie niewinności i brak prawomocnego wyroku. Sąd administracyjny uchylił decyzję Ministra.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości i zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2019 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego P. R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Minister Sprawiedliwości decyzją z "(...)" stycznia 2019 r. nr "(...)", na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: "K.p.a.") w związku z art. 31(2) ust. 1 oraz art. 33 ust. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2115, dalej: "u.r.p."), sprzeciwił się wpisowi Pawła Ramsa (dalej: "Strona", "Skarżący"), na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)", dokonanemu uchwałą nr "(...)"Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)" (dalej: "ROIRP") z "(...)" października 2018 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji MS wskazał, że uchwałą nr "(...)"z "(...)" września 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w "(...)"ustalony został pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską Strony. Strona 22 października 2018 r. złożyła do ROIRP wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich. Uchwałą nr "(...)"z "(...)" października 2018 r. ROIRP dokonała wpisu Strony na listę aplikantów radcowskich tej Izby. Organ wskazał, że powyższa uchwała ROIRP wraz z aktami osobowymi Strony, po uzupełnieniu dokumentacji, wpłynęła do MS 11 grudnia 2018 r. Oceniając, na podstawie akt sprawy, sytuację prawną Strony MS wskazał, że Strona ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej na Uniwersytecie "(...)"i 19 września 2017 r. uzyskała tytuł magistra. Uzyskała też pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, który odbył się 29 września 2018 r. Korzysta również w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych. Strona zatem spełnia przesłanki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-4 u.r.p. Zdaniem MS, Strona nie spełnia przesłanki, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., zgodnie z którym w zw. z art. 33 ust. 2 u.r.p., na listę aplikantów radcowskich może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, ROIRP, podejmując decyzję o wpisie Strony na listę aplikantów radcowskich - posiadając wiedzę o toczącym się postępowaniu - nie wzięła pod uwagę wszystkich przesłanek warunkujących możliwość wpisu na listę aplikantów. W toku przedmiotowego postępowania administracyjnego ustalono, że przed Sądem Rejonowym w "(...)" toczy się postępowanie karne m. in. przeciwko Stronie, sygn. akt "(...)"o czyn z art. 231 § 1 k.k. oraz art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., tj. o to, że: - w okresie od 27 lutego do 31 sierpnia 2012r. w "(...)", działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem, wspólnie i w porozumieniu z Prezydentem Miasta "(...)"oraz Doradcą - Szefem Gabinetu Prezydenta Miasta, jako pracownik samorządowy pełniący funkcję Zastępcy Prezydenta Miasta "(...)" ds. Oświatowych i Społeczno-Gospodarczych, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i przekroczył swoje uprawnienia w zakresie organizacji i funkcjonowania systemu nadzoru i kontroli zarządczej publicznych szkół podstawowych nadzoru oraz koordynacji działań podejmowanych w celu realizacji zadań Gminy w zakresie oświaty i wychowania, jak i nie dopełnił obowiązku przestrzegania przepisów prawa zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i innych aktach prawnych, nałożonego przez przepis art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o pracownikach samorządowych z dnia 21 listopada 2008 r. w związku z przeprowadzoną likwidacją i przekształceniem publicznych szkół podstawowych w 2012 r., w ten sposób, że przygotowanie projektów uchwał o zamiarze likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej Nr "(...)" w "(...)", Publicznej Szkoły Podstawowej nr "(...)" dla mniejszości niemieckiej w "(...)" i w sprawie przekształcenia Publicznej Szkoły Podstawowej nr "(...)" w "(...)"w szkołę filialną Publicznej Szkoły Podstawowej nr "(...)"w "(...)", a następnie ich przedłożenie pod obrady Rady Miasta "(...)" nastąpiło dopiero w dniu 27 lutego 2012 r., w sytuacji gdy był świadomy, iż z uwagi na czas podjęcia uchwał intencyjnych, nie będzie możliwości skutecznego powiadomienia rodziców uczniów ww. szkół o ich treści podczas gdy w oparciu o treść ww. uchwał nie będą już realizowane działania, istotne z punktu widzenia możliwości funkcjonowania tych szkół w roku szkolnym 2012/2013, polegające m.in. na ogłoszeniu naboru do klas pierwszych, ogłoszeniu konkursu na dyrektorów szkół PSP "(...)" i PSP "(...)", uwzględniających istnienie szkół od 1 września 2012 r., zanim uchwały zasadnicze Nr "(...)", Nr "(...)", Nr "(...)"poddane zostaną pod głosowanie Rady Miasta "(...)", w dniu 17 maja 2012 r., opracowanie projektów uchwał zasadniczych w sprawie likwidacji szkół Nr "(...)"w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej Nr "(...)" w "(...)", Nr "(...)"w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej nr "(...)" dla mniejszości niemieckiej w "(...)" i Nr "(...)"w sprawie przekształcenia Publicznej Szkoły Podstawowej nr "(...)" w "(...)"w szkołę filialną Publicznej Szkoły Podstawowej nr "(...)" w "(...)", a następnie ich przedłożenie Radzie Miasta "(...)"celem uchwalenia, w dniu 17 maja 2012 r., nastąpiło w sytuacji nie spełnienia warunku powiadomienia wszystkich rodziców uczniów szkół o treści uchwał intencyjnych, a nadto nieujawnienia radnym wszystkich istotnych danych dotyczących procesu powiadamiania rodziców, czym wywołał w świadomości radnych błędne przekonanie o spełnieniu wszystkich warunków formalnych, niezbędnych do wydania uchwał zgodnie z prawem, a następnie, po doręczeniu w dniu 28 czerwca 2012 r. rozstrzygnięć nadzorczych, wydanych przez Wojewodę "(...)"w dniu 26 czerwca 2012 r., stwierdzających nieważność wymienionych uchwał Rady Miasta "(...)", wbrew treści przepisu art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zaniechał działań zmierzających do wstrzymania ich wykonania, w tym do przerwania biegu okresu wypowiedzenia umów o pracę pracownikom i dyrektorom likwidowanych szkół, jak również nie zmienił stanowiska ogłoszonego radnym na sesji Rady Miasta "(...)", w dniu 28 czerwca 2012 r., o kontynuowaniu procesu likwidacji do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięć nadzorczych, w następstwie czego dyrektorzy ww. szkół, pracownicy Miejskiego Zarządu Oświaty i Wychowania "(...)"i inni pracownicy samorządowi Urzędu Miasta "(...)"realizowali proces likwidacji szkół, w szczególności: w dniu 5 lipca 2012 r. podpisał pismo zaadresowane do dyrektorów szkół PSP "(...)","(...)" i "(...)" instruujące o działaniach podejmowanych przez organ prowadzący szkoły, w związku z wydaniem rozstrzygnięć nadzorczych, poprzez wskazanie: "proces likwidacji/przekształcenia ww. szkół jest przez organ prowadzący realizowany", wprowadzając tym samym w błąd dyrektorów tych szkół, co do legalności wykonywanych przez nich dalszych obowiązków, realizujących uchwały, związanych z archiwizacją dokumentacji, inwentaryzacją mienia ww. szkół i jego zagospodarowaniem, w inny sposób, aniżeli na cele związane z dalszym faktycznym prowadzeniem przez gminę, w ww. budynkach, zajęć dla uczniów ww. szkół podstawowych, w związku z wydaniem Stowarzyszeniu Oświatowemu "(...)" w "(...)", decyzją Prezydenta Miasta z dnia 1.08.2012 r., zgody na założenie i prowadzenie od dnia 1.09.2011 r. Publicznego Zespołu Przedszkolno-Szkolnego z nauczaniem w języku polskim i języku mniejszości w "(...)"w budynku szkoły PSP "(...)", udzielił dyrektorowi PSP "(...)" zgody na użyczenie części pomieszczeń wraz z wyposażeniem Stowarzyszeniu Oświatowemu "(...)" w "(...)", co nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2012 r., które to działania i zaniechania, w zakresie przysługujących jemu uprawnień i nałożonych obowiązków, doprowadziły do faktycznej likwidacji szkół PSP "(...)" i "(...)" i przekształcenia PSP "(...)", albowiem w ww. szkołach, w dniu 1 września 2012 r., nie rozpoczęto nauki w nowym roku szkolnym 2012/2013, czym działał na szkodę interesu publicznego doprowadzając do wydatkowania z budżetu Gminy "(...)"wypłaty 442 755,74 zł tytułem odpraw, nagród i ekwiwalentów wypłaconych pracownikom i dyrektorowi wskazanych szkół w związku z wypowiedzeniem im umów o pracę, a nadto wyrażającego się w nieprawidłowym funkcjonowaniu instytucji samorządu terytorialnego, godzącym w autorytet władzy samorządowej jako organu, który winien działać z poszanowaniem prawa i porządku publicznego, jak również na szkodę interesu prywatnego nauczycieli oraz pracowników obsługi i administracji, dotychczas zatrudnionych w PSP nr "(...)" i PSP nr "(...)", PSP nr "(...)", wobec wypowiedzenia im umów o pracę w związku z likwidacją szkół lub niekorzystną zmianą dotychczasowych warunków pracy i płacy; - w dniach 17 kwietnia 2014 r. i 7 maja 2014 r. w "(...)", działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, pełniąc funkcje Zastępcy Prezydenta Miasta "(...)"ds. Oświatowych i Społeczno-Gospodarczych, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i przekroczył swoje uprawnienia nadzoru i koordynacji działań podejmowanych w celu realizacji zadań Gminy w zakresie oświaty i wychowania - wynikające z § 8 Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miasta "(...)", jak i nie dopełnił obowiązku przestrzegania Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i innych przepisów prawa - nałożonego przez przepis art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o pracownikach samorządowych z dnia 21 listopada 2008r., w ten sposób, że doprowadził do niezasadnego wydatkowania z rachunku bankowego Urzędu Miasta "(...)"na polecenie pisemne Prezydenta Miasta: w dniu 17 kwietnia 2014 r. kwoty 705 zł i w dniu 7 maja 2014 r. kwoty 262 zł, tytułem kosztów uzyskania przez jego obrońcę kserokopii dokumentów z akt postępowania karnego Prokuratury Okręgowej w "(...)", sygn. akt "(...)", którego jest stroną czym działał na szkodę interesu Gminy "(...)", zaistniałej w łącznej wysokości 967 zł. MS wskazał również, że na rozprawie "(...)" października 2016 r. Sąd postanowił uprzedzić na podstawie art. 399 § 1 K.p.k. strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów przez przyjęcie, że Strona dopuściła się występku z art. 231 § 3 K.k., tj. działała nieumyślne. MS podkreślił jednak, że przepis ten - pomimo nieumyślnego charakteru przestępstwa - nadal przewiduje odpowiedzialność karną, co uwarunkowane jest dodatkowo spowodowaniem istotnej szkody. MS wskazał dalej, że wpływ na ocenę postawy moralnej Strony w powyższej sprawie ma fakt prowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego o czyn z art. 231 § 1 K.k. oraz art. 231 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. Aplikant radcowski powinien wykonywać swoje obowiązki ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej, przepisów prawa oraz stosując zasady etyki i wykonywania zawodu. Prowadzone przeciwko Stronie postępowanie karne poddaje w wątpliwość Jego nienaganny charakter i uprawdopodobniają odmienne postępowanie, niż to którym kierować winien się aplikant radcowski. Nadużycie zaufania publicznego pokładanego w osobie aspirującej do zawodu radcy prawnego, co zostało wykazane poprzez wniesienie aktu oskarżenia wobec Strony, ocenić należy, zdaniem MS, jako przeszkodę dla należytego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Fakt, że Strona jest oskarżona o popełnienie przestępstwa z art. 231 § 1 K.k. oraz art. 231 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. ma bowiem wpływ na ocenę nieskazitelności Jego charakteru pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. W ocenie Ministra Sprawiedliwości już sam fakt uwikłania się Strony w postępowanie karne w charakterze oskarżonego podważa Jego uczciwość i wiarygodność, a tym samym zaprzecza dawaniu przez Stronę rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. W świetle powyższego, w opinii Ministra Sprawiedliwości, dotychczasowa postawa Strony, w tym uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przez Stronę przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz art. 33 ust. 3 u.r.p. W ocenie Ministra Sprawiedliwości ujawnione okoliczności, to jest fakt prowadzenia postępowania karnego, w którym Strona jest oskarżona o przestępstwo popełnione z winy umyślnej, dyskwalifikuje Stronę jako kandydata na aplikanta radcowskiego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego, Strona nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek do wpisu na listę aplikantów radcowskich, tj. nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzją MS z "(...)" stycznia 2019 r., wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając decyzji: 1) rażące naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że toczące się przeciwko Skarżącemu postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w "(...)"dyskwalifikuje Skarżącego jako kandydata na radcę prawnego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego, Skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta a następnie radcy prawnego, w sytuacji gdy toczące się postępowanie karne, przy domniemaniu niewinności - samo w sobie, bez rozpatrzenia całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności kontekstu zawiadomienia złożonego przez Wojewodę "(...)", - nie przesądza o braku nieskazitelności charakteru oraz o braku rękojmi wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego i radcy prawnego, 2) sprzeczność istotnych ustaleń Ministra Sprawiedliwości z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego - w tym dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy toczącego się postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w "(...)"-"(...)"polegającą na błędnym przyjęciu, iż Skarżący pełniąc funkcję Zastępcy Prezydenta Miasta "(...)"ds. Oświatowych i Społeczno-Gospodarczych dopuścił się zarzucanego czynu, to jest nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i przekroczył swoje uprawnienia w zakresie organizacji i funkcjonowania systemu nadzoru i kontroli zarządczej publicznych szkół podstawowych w związku przeprowadzoną likwidacją i przekształceniem publicznych szkół podstawowych w 2012 roku, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego nie prowadzi do powyższych ustaleń, przeciwnie wobec przeprowadzonych dowodów z dokumentów oraz zeznań przesłuchanych świadków uprawniona pozostaje konstatacja, iż Skarżący nie dopuścił się zarzucanych mu czynów. Decyzja zawiera wadę polegającą na braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, a konkretnie poprzez pominięcie (niedokonanie oceny) zeznań przesłuchanych w sprawie karnej świadków, treści korespondencji z Wojewodą "(...)". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia. Przedmiotem sporu jest kwestia czy zgodne z prawem było uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, że Skarżący, wpisany na listę aplikantów radcowskich uchwałą z "(...)"października 2018 r., Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)", nie spełniał przesłanki warunkującej dokonanie tego wpisu, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Jak wynika z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., na listę radców prawnych może być wpisany ten kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 2 u.r.p. aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Przedmiotową przesłankę, warunkującą wpis na listę radców prawnych, ale występującą we wszystkich zawodach prawniczych, jak i w wielu innych profesjach zaufania publicznego, formułują nieostre określenia wymagające dookreślenia, co znalazło swój wyraz w bogatym orzecznictwie sadów administracyjnych. W wyroku z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00, dotyczącym wprawdzie zawodu adwokata, ale aktualnym również na gruncie radcowskim, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem". Na rękojmię natomiast, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie. Jednocześnie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, termin dotychczasowe zachowanie oznacza: "zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę (...) – do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu (...)". Przyjmuje się zatem powszechnie w orzecznictwie, że pod pojęciem nieskazitelnego charakteru rozumieć należy całokształt cech i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, który – poza wiedzą zweryfikowaną w przewidziany ustawą sposób – składa się na etyczno-moralny wizerunek osoby zamierzającej wykonywać zawód zaufania publicznego (tak: wyrok NSA z 11 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 2052/12, wyrok NSA z 8 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2074/13, wyrok NSA z 11 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 2052/12, wyrok NSA z 17 listopada 2017 r. o sygn. akt II GSK 447/16; dostępne w CBOSA). Minister Sprawiedliwości uznał w zaskarżonej decyzji, że Skarżący nie spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., wpływ natomiast na negatywną ocenę nieskazitelności charakteru Skarżącego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego miał fakt prowadzenia przeciwko Skarżącemu postępowania karnego o czyn z art. 231 § 1 K.k. oraz art. 231 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. Nadużycie zaufania publicznego pokładanego w osobie aspirującej do zawodu radcy prawnego, co zostało wykazane poprzez wniesienie aktu oskarżenia wobec Skarżącego, Minister ocenił jako przeszkodę dla należytego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego, sam fakt bowiem uwikłania się Skarżącego w postępowanie karne w charakterze oskarżonego podważa Jego uczciwość i wiarygodność, a tym samym zaprzecza dawaniu przez Skarżącego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Zdaniem Ministra, fakt prowadzenia zatem postępowania karnego, w którym Skarżący jest oskarżony o przestępstwo popełnione z winy umyślnej, dyskwalifikuje go jako kandydata na aplikanta radcowskiego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność. Analizując zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości, oparte na przytoczonej powyżej argumentacji, Sąd doszedł do wniosku, że decyzja organu narusza art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., poprzez jego błędną interpretację co miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonej argumentacji Ministra Sprawiedliwości wynika, zdaniem Sądu, że organ błędnie zinterpretował przesłankę "dotychczasowe zachowanie" stanowiącą jeden z dwóch elementów składających się obok cech charakteru, na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, pomijając fakt, że termin dotychczasowe zachowanie oznacza zachowanie, w tym przypadku osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów radcowskich, do czasu wpisania na tę listę. W przedmiotowej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że wpis Skarżącego na listę radców prawnych dokonany uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w "(...)", miał miejsce "(...)" października 2018 r., podczas gdy czyny będące przedmiotem prowadzonego wobec Skarżącego postępowania karnego miały miejsce w okresie od 27 lutego do 31 sierpnia 2012 r., a wszczęte postępowanie karne do dnia rozprawy w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej nie zostało zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego w "(...)". Sąd nie kwestionuje stanowiska Ministra Sprawiedliwości, opartego na orzecznictwie sądów administracyjnych, że nawet jednorazowe zachowanie może podważać wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata, wymaga to jednak oceny rodzaju zachowania oraz, w sytuacji gdy od tego zachowania upłynął długi okres, zbadania czy możliwa była w tym okresie odbudowa nieskazitelnego charakteru i rękojmi. Ponadto w ocenie Sądu, akt oskarżenia wniesiony przeciwko osobie wpisanej na listę radców prawnych (w tym przypadku na listę aplikantów radcowskich) stanowi uzasadnione przypuszczenie, że osoba ta dopuściła się zarzucanego jej czynu i musi rzutować na jej ocenę pod kątem spełnienia warunku nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania tu obowiązków aplikanta radcowskiego, jednak w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności, które mogły mieć istotny wpływ na tę ocenę, które Minister sprawiedliwości pominął. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ pominął trzy kwestie istotne dla oceny nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Organ nie uwzględnił zatem, że w przedmiotowej sprawie wobec Skarżącego nie zapadł żaden wyrok karny, co oznacza, że w istocie rzeczy nie można stwierdzić, że Skarżący dopuścił się zarzucanych mu przestępstw, a ze stanowiska Skarżącego zawartego również w skardze wynika, że Skarżący uważa, że jest niewinny zarzucanych mu czynów. Akt oskarżenia uprawdopodabnia popełnienie zarzucanego czynu, jednak o nim nie przesądza, co ma znaczenie w kontekście kolejnych okoliczności. Organ nie uwzględnił okoliczności, że na rozprawie "(...)"października 2016 r. Sąd Rejonowy w "(...)"postanowił uprzedzić na podstawie art. 399 § 1 K.p.k. strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów przez przyjęcie, że Skarżący dopuścił się występku z art. 231 § 3 K.k., tj. działał nieumyślne. Organ stwierdził, nie bez racji, że przepis ten – pomimo nieumyślnego charakteru przestępstwa – nadal przewiduje odpowiedzialność karną, co uwarunkowane jest dodatkowo spowodowaniem istotnej szkody. Należy jednak podkreślić że Sąd Rejonowy w "(...)", nie zgodził się z kwalifikacją prawną zarzucanych Skarżącemu czynów zabronionych, dokonaną w akcie oskarżania, co z kolei oznacza istotną zmianą rangi zarzucanych Skarżącemu czynów. Jest to ważne w kontekście kolejnej okoliczności, którą pominął organ, czyli siedmioletniego okresu prowadzenia postępowania sądowego, w którym Sąd Rejonowy w "(...)"nie wydał wyroku wobec Skarżącego. W ocenie Sądu, jest to na tyle długi okres, który w przypadku popełnienia przez Skarżącego występku z art. 231 § 3 K.k., obliguje organ do zbadania czy możliwa była w tym okresie odbudowa nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Organ naruszył w ten sposób przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Opierając się jedynie na akcie oskarżenia organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego w kwestii nieskazitelności charakteru Skarżącego oraz rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Przyjmując natomiast w oparciu o akt oskarżenia, że Skarżący nie spełnia wymogu nieskazitelności charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego organ nasuszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ nie zważył też słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 K.p.a. Należy podkreślić, że w art. 24 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 33 ust. 2 u.r.p., formułując przesłankę warunkującą wpis na listę aplikantów radcowskich ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi, które należy zawsze tłumaczyć z perspektywy ochrony interesu publicznego, któremu ma służyć przyjęte ograniczenie wolności wykonywania zawodu radcy prawnego i równolegle z perspektywy przyjętego ustawą prawa osoby, która chce wykonywać wyuczony zawód (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 447/16; dostępny w CBOSA). Organ nie uwzględnił w niniejszej sprawie, że pomimo wszczęcia wobec Skarżącego postępowania karnego, przez siedem lat nie zapadł żaden wyrok orzekający o winie Skarżącego, jak również, że Sąd Rejonowy w "(...)"nie zgodził się z kwalifikacją prawną zarzucanych Skarżącemu czynów zabronionych i postanowił uprzedzić na podstawie art. 399 § 1 K.p.k. strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów przez przyjęcie, że Skarżący dopuścił się występku z art. 231 § 3 K.k., tj. działał nieumyślne. Organ zaniechał również zbadania pod kątem istnienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. siedmioletniego okresu poprzedzającego zgłoszenie wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich, przyjmując za wystarczające dla braku przymiotu nieskazitelnego charakteru popełnienie w 2012 r. czynów zarzucanych w akcie oskarżenia, pomijając w ocenie tej przesłanki wieloletniego okresu jaki nastąpił po czasie zarzucanych Skarżącemu czynów zabronionych. Takie postępowanie Ministra, pozbawiło Skarżącego prawa zobiektywizowanej oceny jego aktualnej postawy, która mimo nagannego zachowania z przeszłości, mogła przecież ulec radykalnej nawet zmianie (tak: powołany wyżej wyrok NSA z 17 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 447/16). Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło