VI SA/Wa 639/09
WyrokWSA w Warszawie2009-08-18
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Andrzej Czarnecki, Pamela Kuraś-Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej o negatywnym wyniku egzaminu na aplikację adwokacką była zgodna z prawem, w szczególności w kontekście prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i ustalenia wyniku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że pytania egzaminacyjne nr 75 i 186 były nieprawidłowo sformułowane, co naruszyło prawo materialne (art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze) i miało wpływ na wynik egzaminu. W przypadku pytania nr 75, istniały wątpliwości co do jednoznaczności odpowiedzi, a w przypadku pytania nr 186, kwestia dwuinstancyjności postępowania była sporna w orzecznictwie i doktrynie, co czyniło wymagania stawiane kandydatom niewspółmiernymi.Stan faktyczny
Skarżąca G. B. uzyskała negatywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, otrzymując 188 punktów. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej ustalającą ten wynik. Skarżąca zarzuciła błędne sformułowanie pytań egzaminacyjnych oraz nieprawidłowe ustalenie wyniku. Sąd administracyjny uchylił decyzję Ministra, uznając, że niektóre pytania były wadliwie sformułowane.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości, stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądzono od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej G. B. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.), dalej zwanej p.a., utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej zwanej Komisją Egzaminacyjną) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. W powyższej uchwale Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że G. B. (dalej skarżąca) otrzymała z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 188 punktów, w związku z czym uzyskała negatywny wynik z tego egzaminu.
Od powyższej uchwały skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła błędne bądź nieprecyzyjne sformułowanie pytań, w efekcie czego żadna, bądź więcej niż jedna odpowiedź mogła być uznana za prawidłową oraz nieprawidłowe ustalenie wyniku egzaminu poprzez błędne uznanie, iż za udzielone odpowiedzi nie należało przyznać punktu. W oparciu o te zarzuty zakwestionowała pytania nr: 75, 109, 186, 193 i 197. Zakwestionowała również pytania nr: 196, 198, 199, 200, 202, 203 i 204, jako wykraczające poza zakres zakreślony w art. 75a ust. 3 p.a. - tj. zakres wymagany od kandydatów na aplikantów adwokackich.
Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Ustalił, że egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami p.a. i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, z późn. zm.), dalej jako Rozporządzenie. Wskazał, że ponowna analiza testu wraz z kartą odpowiedzi skarżącej i przeliczenie punktacji wykazała, że wynik przedmiotowego egzaminu konkursowego został ustalony prawidłowo - skarżąca uzyskała 188 punktów, a zatem nie uzyskała wymaganych ustawowo 190 punktów, co skutkowało negatywnym jego wynikiem. Organ podkreślił przy tym, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Treść art. 75i ust. 3 p.a. jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Odnosząc się do pytania nr 75, które brzmiało: "Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:
A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku;
B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku;
C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."
Minister stwierdził, że według klucza odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "C", oparta na art. 9351 k.c. w zw. z art. 923 k.c., zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". Minister nie podzielił argumentów skarżącej, iż małżonek w separacji może być także uznany za osobę bliską. Zdaniem organu zastrzeżenia skarżącej były niezasadne, bowiem z treści pytania wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że chodziło o uprawnienia takiego małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację i taki stan między małżonkami trwał nadal aż do chwili śmierci drugiego z nich. Ponadto z uwagi na treść art. 614 k.r. i o. orzeczenie separacji powoduje takie skutki jak rozwód, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 923 k.c. wyraźnie rozgranicza jako osoby uprawnione małżonka i inne osoby bliskie.
Odnosząc się do pytania nr 109, które brzmiało: "Według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wnosiła o doręczenie jej odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem, a w sprawie tej skarga kasacyjna jest dopuszczalna:
A. strona ta nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej;
B. okoliczność ta nie ma znaczenia dla skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej i strona może ją wnieść w terminie przewidzianym przez Kodeks postępowania cywilnego;
C. strona może wnieść skargę kasacyjną i termin do jej wniesienia ulega przedłużeniu o termin złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia."
Minister stwierdził, że w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A", opartą na przepisie art. 3985§ 1 k.p.c., zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Organ nie podzielił stanowiska skarżącej, że przedmiotowe zagadnienie budzi kontrowersje w literaturze i podał, że prawidłowa odpowiedź na nie wynika wprost z ww. przepisu. Nadto Minister wskazał, że skarżąca wadliwie dopuszczała możliwość zastosowania w niniejszym przypadku treści art. 39821 § 1 k.p.c. lub art. 387 § 4 k.p.c.
Odnosząc się do pytania nr 186, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:
A. jednoinstancyjne;
B. dwuinstancyjne;
C. trójinstancyjne."
Minister stwierdził, że w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A", opartą na przepisie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Organ nie zgodził się z twierdzeniem wnoszącej odwołanie, że w niniejszym pytaniu mogły być dwie dobre odpowiedzi, mianowicie odpowiedź "A" i "B". Organ wskazał, iż zgodnie z ww. przepisem do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., w myśl którego od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zdaniem Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa NBP nie jest dewolutywny. Skoro nie ma organu wyższego stopnia (odwoławczego) nad prezesem banku centralnego, sprawa indywidualnego zezwolenia dewizowego nie może być rozpatrzona ponownie przez inny, drugoinstancyjny organ administracji publicznej. Niewystępowanie cechy dewolutywności środka zaskarżenia powoduje więc, zdaniem organu ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, który prowadził postępowanie w pierwszej instancji. Minister powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, iż za poprawną odpowiedź należy przyjąć jedynie odpowiedź "A".
Odnosząc się do pytania nr 193, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o kontroli skarbowej, dyrektor urzędu kontroli skarbowej wydaje decyzje określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych po przeprowadzeniu:
A. postępowania podatkowego;
B. postępowania kontrolnego;
C. czynności sprawdzających."
Minister wskazał, że według klucza odpowiedzi prawidłowa odpowiedź to odpowiedź "B", oparta na art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. 2004 r., Nr 8, poz. 65 ze zm.) w zw. z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". Organ stwierdził, że postępowanie kontrolne jest formą kontroli skarbowej, a nie jedną z trzech procedur uregulowanych w Ordynacji podatkowej, w konsekwencji czego postępowanie podatkowe i kontrolne mają odmienny charakter. Postępowanie podatkowe zmierza bowiem do wydania decyzji, a postępowanie kontrolne może zakończyć się także wynikiem kontroli. Zdaniem Ministra teza skarżącej, że postępowanie kontrolne jest postępowaniem podatkowym wynika z błędnej wykładni art. 31 ustawy o kontroli skarbowej.
Odnosząc się do pytania nr 197, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawą o podatku leśnym, lasy zajęte na prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych, są opodatkowane:
A. podatkiem leśnym,
B. podatkiem od nieruchomości,
C. podatkiem rolnym."
Minister wskazał, że według klucza odpowiedzi prawidłowa odpowiedź to odpowiedź "B", oparta na art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1682 ze zm.), zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". Organ powołując się na ww. regulacje ustawowe wskazał, że wynika z nich wprost, że lasy nie podlegają podatkowi od nieruchomości, za wyjątkiem lasów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Wobec tego lasy takie - zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, w tym przypadku w zakresie usług turystycznych są objęte podatkiem od nieruchomości, zatem prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B".
Odnosząc się do pozostałych pytań nr: 196, 198, 199, 200, 202, 203 i 204 Minister uznał, że zarzut skarżącej jest nieuzasadniony, jakoby wykraczały one poza ustawowy zakres, określony w art. 75a ust. 3 p.a. Powołując się na literaturę przedmiotu wskazał, że prawo podatkowe zalicza się do prawa finansowego, a ponad to podkreślił, że ustawa Prawo o adwokaturze nie posługuje się pojęciem gałęzi prawa. Organ stwierdził również, że zarzut wnoszącej odwołanie jakoby test na egzaminie na aplikację adwokacką w 2008 r. był zbyt trudny jest oceną subiektywną.
Na powyższą decyzję skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie:
A. przepisów postępowania: art. 7, 8, 11, 12, 35 § 1 i § 3, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wartości, art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji;
B. przepisów prawa materialnego: art. 75i p.a., art. 75a p.a., art. 923 k.c., art. 614 § 1 k.r. i o., art. 9351 k.c., art. 3985 § 1 k.p.a., art. 387 § 4 k.p.a., art. 39821 k.p.c., § 2 ust. 2 oraz § 4 ust. 1 Rozporządzenia, art. 15 k.p.a., art. 127 § 3 k.p.a., art. 8 ust.
C. ustawy Prawo dewizowe, art. 31 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała w całości zarzuty podnoszone w odwołaniu a odnoszące się do pytań nr: 75, 109, 186, 193, 197, uzupełniając swoje dotychczasowe argumenty o kolejne poglądy doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 75i p.a. przez zawarcie w teście egzaminacyjnym pytań, w których więcej niż jedna odpowiedź była prawidłowa bądź żadna z trzech odpowiedzi nie była prawidłowa, a także sformułowanie pytań, na które udzielenie jednoznacznej odpowiedzi budziło wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie. Uzasadniając naruszenie ww. przepisów postępowania wskazała na nieodniesienie się przez Ministra Sprawiedliwości do istoty sprawy i zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu oraz przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie, przedstawiając argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.
Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Odnosząc się do argumentacji skargi, na wstępie należy zauważyć, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od rzeczonej na wstępie uchwały Komisji Egzaminacyjnej ocenia kwestię wyniku przeprowadzonego egzaminu i bada czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi wskazanych w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy bowiem rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r. sygn. akt II GSK 473/07).
Zakwestionowane pytanie nr 75 określało "małżonka", jako pozostającego w separacji lecz jednocześnie wskazywało, że udzielenie odpowiedzi powinno opierać się na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (według Kodeksu cywilnego). Niewątpliwie, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, wskazywanie na art. 9351 k.c., jako na rozwiązanie uzasadniające prawidłowość odpowiedzi podanej pod literą "C" nie było właściwe, bowiem przepis ten odnosi się do prawa dziedziczenia. Poza tym ustawodawca w przepisie art. 923 § 1 k.c. wymienił dwie grupy podmiotów uprawnionych do korzystania z mieszkania po śmierci spadkodawcy tj. małżonka i "inne osoby bliskie". O ile, mając na względzie art. 614 § 1 k.r. i o. małżonek w separacji nie jest tym małżonkiem, o którym jest mowa w art. 923 § 1 k.c. o tyle wykluczenie go a priori z kręgu "osób bliskich" może budzić wątpliwości. Zauważyć należy, iż sytuacja małżonka po rozwodzie i małżonka w separacji jest diametralnie różna. W pierwszym przypadku związek małżeński ustaje definitywnie, w drugim trwa z pewnymi modyfikacjami. Niewątpliwie stosunek bliskości względem spadkodawcy potwierdzać mogą nie tylko formalnoprawne więzi rodzinne ale również więzi faktyczne.
Zatem w pytaniu nr 75 możliwe były dwie odpowiedzi "A" i "C", co ewidentnie narusza postanowienia art. 75i ust. 1 p.a. Ponieważ skarżąca udzieliła odpowiedzi "A", wspomniane naruszenie prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy z uwagi na ilość brakujących punktów do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego. Pytanie to bezsprzecznie w ocenie Sądu, jak na wymagania testu jednokrotnego wyboru, miało bardzo nietypowy charakter i przy wymaganej od zdających tylko znajomości przepisów Kodeksu cywilnego, do których się odwoływało, mogło mylić co do rozróżnienia sytuacji prawnych "małżonka", "małżonka pozostającego w separacji" i "osoby bliskiej", tym bardziej, że dopiero orzecznictwo sądów (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 273/06) i poglądy doktryny (przykładowo /w:/ komentarz M. Olczyk do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) dokonały dookreślenia praw tych małżonków lecz również tylko w zakresie obejmującym rozważania na tle konkretnych problemów.
Zdaniem Sądu, odpierając zarzuty skarżącej co do pytania nr 186 Minister Sprawiedliwości pominął, że podniesienie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego do rangi ogólnej spowodowało konieczność dostosowania do tej zasady rozwiązań prawnych przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności stało się nieodzowne zagwarantowanie tej zasady w postępowaniu przed ministrami. Takie dostosowanie uczyniono również w sprawach w przedmiocie indywidualnego zezwolenia dewizowego, o jakim mowa w pytaniu nr 186. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy Prawa dewizowego, w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzieleniem indywidualnego zezwolenia dewizowego stosuje się odpowiednio art. 127 § 2 k.p.a. Powyższy przepis został zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (Dz. U. 2007 r. Nr 61, poz. 410), zmieniającej ww. ustawę z dniem 21 kwietnia 2007 r. Poprzednio przepis ten brzmiał: decyzje Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydane w sprawach, o których mowa w ust. 2 (tj. związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych) są ostateczne. Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że przed nowelizacją omawianego przepisu postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego było jednoinstancyjne.
Analizując zarzuty skarżącej organ skoncentrował się na istnieniu określonych różnic pomiędzy - jak podaje - klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym, a postępowaniem z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie negując istnienia powyższych różnic, należy jednakże zauważyć, iż przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi "od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez (...)", a do "wniosku stosuje odpowiednio przepisy dotyczące odwołań", to analiza literalnego brzmienia powyższych przepisów prowadzi do konkluzji, iż decyzja wydana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest wydana w II instancji mimo tożsamości podmiotowej organu pierwszej i drugiej instancji. W doktrynie prezentowane są poglądy, że dwuinstancyjność postępowania może być rozpatrywana w aspekcie materialnym i formalnym. W pierwszym z wymienionych dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możliwości dwukrotnego rozstrzygania tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym, wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ wyższej instancji.
Dodatkowo zauważyć należy, że w doktrynie prawa administracyjnego kwestia ta nie jest pojmowana jednolicie. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1996 r. podjętej w sprawie OPS 4/96 przyjęto, iż środek określony w art. 127 § 3 k.p.a. stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności (podobnie wówczas W. Dawidowicz: "Zarys procesu administracyjnego", Warszawa 1989, s. 45). Jednakże pogląd ten uległ zmianie, gdyż w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. wydanej w sprawie II GPS 2/06 stwierdzono, że "W sukcesywnie budowanym stanie prawnym, w orzecznictwie i doktrynie istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej". Należy zauważyć, iż uchwała ta została podjęta przy zdaniu odrębnym sędziego Jana Pawła Tarno. Również i po podjęciu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał odmienny pogląd, co do dwuinstancyjności postępowania z art. 127 § 3 k.p.a. uznając, że skoro decyzja jest wydawana przez organ administracji publicznej o charakterze monokratycznym, to nie można mówić o "wyżej" lub "niższej" instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 381/06). Zatem przy takiej różnicy poglądów na rozumienie instancyjności, o której mowa w przepisie art. 127 § 3 k.p.a., do którego odwołuje się art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe, wymagania postawione kandydatom na aplikantów adwokackich pytaniem nr 186 były niewspółmierne do wiedzy, którą powinni się wykazać.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom organu, analiza powyższych przepisów dokonana również w świetle przytoczonych przez obie strony niniejszego postępowania poglądów doktryny i orzecznictwa nie pozwalają na skuteczne zanegowanie twierdzenia skarżącą, że zarówno odpowiedź "A", jak i "B" na pytanie oznaczone numerem 186 tworzy zdanie prawdziwe. W tym stanie rzeczy zarzut skarżącej naruszenia prawa materialnego tj. art. 75i ust. 1 p.a. jest uzasadniony, zważywszy na liczbę uzyskanych przez skarżącą punktów.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że pytania egzaminacyjne powinny być formułowane w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny. Nie mogą wprowadzać w błąd uczestników konkursu, w tym uniemożliwiać zakreślenie prawidłowej odpowiedzi. Pytanie prawidłowe to takie, na które jest jedna prawidłowa i niebudząca wątpliwości odpowiedź wynikająca wprost z przepisu lub przepisów, na którym pytanie to bazuje. Odpowiedź ta winna być jedną z trzech zaproponowanych w pytaniu. Zdający nie może ponosić konsekwencji nieprawidłowo sformułowanego pytania. Takie konsekwencje dotknęły skarżącą, której nie zaliczono dwóch punktów do niezbędnego minimum 190 punktów.
W tych warunkach nie jest uzasadnione pozbawienie skarżącej dodatkowych punktów za pytania nr 75 oraz nr 186, skutkiem uznania, że skarżąca odpowiedziała na nie błędnie.
W konsekwencji nie zachodzi już potrzeba szczegółowej merytorycznej oceny pozostałych zarzutów skargi, bowiem stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie miałoby to wpływu na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę niniejszą w instancji odwoławczej (na ten etap postępowania sprawa wraca do organu w następstwie tego wyroku) Minister Sprawiedliwości podejmie ostateczne rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych wyżej przez Sąd ustaleń i ocen.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono w oparciu o art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło