VI SA/Wa 658/24

WyrokWSA w Warszawie2024-11-08

Skład orzekający: Aneta Lemiesz, Magdalena Maliszewska, Justyna Żurawska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o prowadzenie warsztatów artystycznych z zakresu tańca współczesnego i przygotowanie kryteriów oceny prezentacji, zawarta między płatnikiem składek a wykonawcą, stanowi umowę o dzieło, czy umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały wystarczających dowodów, aby jednoznacznie zakwalifikować sporną umowę jako umowę o świadczenie usług. Analiza treści umowy nie wystarczyła do oceny, czy działania wykonawcy stanowiły wkład twórczy, czy miały charakter odtwórczy. Brak było ustaleń dotyczących spektaklu tanecznego, jego indywidualnego charakteru oraz wkładu wykonawcy jako kreatora koncepcji artystycznej. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zasad prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Organ I instancji stwierdził, że I. G. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej z płatnikiem składek Z. w S. w dniu 30 maja 2009 r. Prezes NFZ utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że umowa miała charakter umowy o dzieło. Sąd uchylił obie decyzje z powodu wadliwego postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, zasądzając od Prezesa NFZ na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. w S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2016 r., 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz strony skarżącej – Z. w S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi Z. w S. (dalej: "Strona", "Skarżący", "Płatnik składek") jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: W związku z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2015 r. o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia I. G. (dalej także: "Zainteresowana") obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z płatnikiem składek – Z. z siedzibą w S. w okresie od 30 maja 2009 r. do 30 maja 2009 r., zostało wszczęte postępowanie. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] lutego 2016 r, nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: "Dyrektor Oddziału", "organ I instancji") stwierdził, że I. G. w dniu 30 maja 2009 r. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Jak ustalił organ I instancji Płatnika składek i Zainteresowaną łączyła umowa nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., której przedmiotem było: "Prowadzenie warsztatów artystycznych z zakresu tańca współczesnego przygotowujących do prezentacji wojewódzkich, oraz przygotowanie kryteriów oceny prezentacji". W treści umowy strony ustaliły termin jej wykonania na dzień 30 maja 2009 r. Po wykonaniu umowy Zainteresowana wystawiła rachunek z dnia 4 czerwca 2009 r. za wykonanie dzieła zgodnie z umową nr [...]. W ocenie Dyrektora Oddziału prac zleconych Zainteresowanej w ramach umowy nr [...] z dnia 14 maja 2009 r. nie można uznać za zlecenie wykonania dzieła. Tak zawarta umowa wskazuje na wykonywanie określonych czynności nieprowadzących do uzyskania rezultatu w postaci materialnej bądź niematerialnej. Zgodnie z treścią analizowanej umowy, wykonawca miał za zadanie prowadzenie warsztatów artystycznych w zakresie "tańca współczesnego". W odniesieniu do prac związanych z przeprowadzeniem warsztatów artystycznych nie sposób mówić o stworzeniu wyodrębnionego dzieła, jako procesie pracy o możliwym do określenia momencie początkowym i końcowym, polegającym na stworzeniu lub przetworzeniu dzieła do takiej postaci, w jakiej poprzednio nie istniało. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, ma ją przekazać uczestnikom warsztatów. Poziom wiedzy uczestników warsztatów po takich zajęciach nie może być utożsamiany z wymaganym rezultatem. Zdaniem organu, także przygotowanie kryteriów oceny prezentacji nie stanowi wykonania dzieła. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Płatnik składek, nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora Oddziału. W uzasadnieniu odwołania Strona wskazała, że w konsekwencji przeprowadzonych przez Zainteresowaną warsztatów został wykonany określony występ taneczny zaprezentowany podczas prezentacji wojewódzkiej zorganizowanej w Z. w dniu 30 maja 2009 r. Występ ten został następnie oceniony zgodnie z zastosowaniem kryteriów przygotowanych w związku z autorskim programem przez Zainteresowaną. Strona dodała także, że Zainteresowana to artystka – tancerka i choreografka. Na skutek wniesionego odwołania, zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach". W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ wskazał, że umowa zawarta z Zainteresowaną nie miała charakteru umowy o dzieło, albowiem dziełem w myśl przepisów ustawy Kodeks cywilny nie może być "prowadzenie". Wykonywanie czynności bez określenia oczekiwanych rezultatów możliwych poddaniu weryfikacji nie może zostać zakwalifikowane jako działanie w ramach umowy o dzieło. Organ zwrócił uwagę na fakt, że sporna umowa sprowadzała się do starannego działania Zainteresowanej bez możliwości weryfikacji rezultatu po jego wykonaniu, zwłaszcza że prowadzenie warsztatów tanecznych przez Zainteresowaną wymagało udziału innych osób, których zachowania nie był w stanie przewidzieć ani płatnik składek, ani Zainteresowana w momencie zawierania umowy, zatem rezultat spornej umowy nie był całkowicie zależny od działań Zainteresowanej, wobec czego stwierdzić należy, iż na wykonawcy spoczywała jedynie odpowiedzialność za staranne wykonanie powierzonych czynności, nie zaś za rezultat. Dalej organ wyjaśnił, że brak rezultatów wykonywanych czynności w przedmiotowej umowie decyduje o tym, że winna być ona zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, do której znajdują zastosowanie przepisy o zleceniu w rozumieniu art. 750 Kodeksu cywilnego. Wskazał, że można twierdzić, iż działania podejmowane przez Zainteresowaną stanowiły jedynie czynności z obszaru działalności płatnika składek, który organizował podobne wydarzenia kulturalne. Działalność ta regulowana jest przepisami ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2020 r. poz. 194, ze zm.) oraz na podstawie wewnętrznego statutu płatnika składek. W istocie odpowiedzialność za organizowane wydarzenie kulturalno-artystyczne w ramach wykonania przedmiotu umowy nie spoczywała na wykonawcy umowy, ale na Stronie. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, Prezes NFZ wskazał, że nie zasługiwały one na uwzględnienie. Skargę na powyższą decyzję Prezesa NFZ wniósł Płatnik składek, zaskarżając ją w całości. Decyzji tej zarzucono naruszenie: I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia niniejszego postępowania, oparcie się w toku postępowania na materiale dowodowym zgromadzonym przez inny organ administracji i uchylenie się od obowiązku samodzielnego prowadzenia postępowania dowodowego, a w konsekwencji oparcie decyzji na niekompletnym materiale dowodowym; 2) art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz zaniechanie zamieszczenia w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego; 3) art. 734 Kodeksu cywilnego, polegające na wadliwym uznaniu, że umowa łącząca Skarżącego z Zainteresowaną jest umową o świadczenie usług, pomimo że spełnia przesłanki umowy o dzieło, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 4) art. 154 ust. 2 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję nr [...] wydanej przez Dyrektora Oddziału przy wydaniu której naruszono termin zastrzeżony dla rozstrzygnięcia odwołania złożonego w dniu 12 lutego 2016 r. przez Skarżącą, a więc wydanie decyzji dopiero [...] grudnia 2023 r., po prawie 7 latach od złożenia odwołania, pomimo iż przepis obowiązujący w dniu składania odwołania nakazywał organowi wydać rozstrzygnięcie w terminie 7 dni od jego otrzymania; II. prawa materialnego, tj.: 1) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez objęcie Zainteresowanej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, podczas gdy umowa łącząca strony nie stanowiła tytułu obowiązkowego ubezpieczenia; 2) art. 65 Kodeksu cywilnego polegającego na niewzięciu pod uwagę woli stron wyrażonej treścią umowy. Mając na uwadze powyższe zarzuty Strona wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł m.in., że Prezes NFZ nie ustalił sposobu wykonywania umowy przez Zainteresowaną, zaangażowania Strony w kontrolę prawidłowości jej wykonania, komunikacji stron umowy zmierzającej do uszczegółowienia parametrów zamówionego dzieła. Wskazał także, że całe wydarzenie zostało przeprowadzone w oparciu o autorskie metody pracy i twórcze wizje Zainteresowanej. Warsztaty polegały przede wszystkim na współtworzeniu przez Zainteresowaną sztuki w postaci tańca według różnych koncepcji i stylów. Wykonanie stworzonego i wyreżyserowanego przez Zainteresowaną układu tanecznego miało swój czas i publiczność w czasie konkursu wojewódzkiego, w trakcie którego nastąpił odbiór dzieła Zainteresowanej. Dalej Skarżący wskazał, że druga część dzieła również charakteryzowała się kreatywnością i niepowtarzalnością, a umówionym rezultatem był zestaw kryteriów, w oparciu o które byli oceniani uczestnicy konkursu wojewódzkiego. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja nr [...] Prezesa NFZ z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z dnia [...] lutego 2016 r. stwierdzającą, że I. G. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, na rzecz płatnika składek: Z. w S. w dniu 30 maja 2009 r. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach (tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.). W sprawie przedmiotem sporu jest charakter zawartej między stronami umowy z dnia 14 maja 2009 r. Przedmiotem tej mowy było "Prowadzenie warsztatów artystycznych z zakresu tańca współczesnego przygotowujących do prezentacji wojewódzkich oraz przygotowania kryteriów prezentacji.". Zdaniem Płatnika składek umowa ta wypełniała kryteria umowy o dzieło. Odmiennego zdania jest Prezes NFZ, który stwierdził, że na podstawie ww. umowy Zainteresowana wykonywała czynności starannego działania. W myśl zasady prawdy obiektywnej, ustanowionej art. 7 k.p.a. i doprecyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a., na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek podejmowania, z urzędu lub na wniosek stron, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak i obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Art. 80 k.p.a. wprowadza zasadę swobodnej oceny dowodów, a art. 107 § 3 k.p.a. jakie elementy winno zawierać uzasadnienie decyzji zaskarżonej. Z powołanej zasady prawdy obiektywnej wynika, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga przede wszystkim rozważenia, jakie fakty mają znaczenie w konkretnej sprawie. Konieczne do ustalenia fakty wyznacza zaś przepis prawa materialnego. W sprawie organy zastosowały przepis prawa materialnego w postaci art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Z treści art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby, które spełniają dwa warunki: pierwszy - należą do osób, które spełniają warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, drugi - należą do osób wymienionych w pkt 1 ww. przepisu ustawy o świadczeniach, a więc m.in. do osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Co do pierwszego warunku – ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230) stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samych kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona. W odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych brak jest większych trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy. Problemy mogą zaś pojawić się w wypadku umów bardziej złożonych. Zgodnie z art. 627 z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1610), dalej: "k.c.", przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. wyrok WSA w Warszawie z 10.09.2024 r. VI SA/Wa 1515/24 i powołana tam literatura). Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Jak objaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r. II UK 402/12 "Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu.". Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że przedmiotem spornej umowy było "Prowadzenie warsztatów artystycznych z zakresu tańca współczesnego przygotowujących do prezentacji wojewódzkich, oraz przygotowanie kryteriów oceny prezentacji.". Rozpoznając sprawę organ przeprowadził dowód z umowy łączącej Skarżącego z Zainteresowaną. Na podstawie tego dowodu stwierdził, że wykonanie tego typu czynności nie może zostać zakwalifikowane jako praca wykonana na podstawie umowy o dzieło, gdyż polegała ona na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Tymczasem Strona w toku postępowania podniosła, że Zainteresowana to tancerka i choreograf, a wykonanie stworzonego i wyreżyserowanego przez Zainteresowaną układu tanecznego miało swój czas i publiczność w czasie konkursu wojewódzkiego w dniu 30 maja 2009 r., w trakcie którego nastąpił odbiór dzieła Zainteresowanej. W ocenie Sądu w tej sprawie stanowisko zajęte przez Prezesa NFZ w decyzji zaskarżonej należy uznać za przedwczesne. W toku postępowania organ nie zebrał dowodów dających podstawę do weryfikacji twierdzeń Skarżącego, które pozwoliłyby ocenić czy działania Zainteresowanej przekazywały zupełnie nowe treści, stanowiły wkład twórczy, czy też miały tylko charakter odtwórczy. Sama umowa nie daje podstawy do tak jednoznacznej oceny jej charakteru. W tym miejscu należy podkreślić, że utworem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało. Z treści umowy zawartej pomiędzy Skarżącym a Zainteresowaną wynika, że Zainteresowana zobowiązała się do wykonania dzieła według swojej najlepszej wiedzy fachowej. Zobowiązała się także do naprawienia szkody jaką zamawiający poniósł z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania dzieła. Ponadto zobowiązała się do naprawienia szkody, jaką poniósł zamawiający z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania dzieła. Wskazano także, że w przypadku nienależytego lub nieterminowego wykonania dzieła zamawiający ma prawo odmowy wypłaty całości lub części umownej kwoty. W sprawie brak jest jednakże ustaleń dotyczących spektaklu tanecznego przygotowanego przez Zainteresowaną, jego indywidualnego, autorskiego, artystycznego charakteru, jak też udziału Zainteresowanej w nadaniu mu takiego charakteru. Nie oceniono również, w jakim stopniu tego indywidualnego charakteru nadawały wykonaniu umowy przygotowane kryteria ocen. W treści decyzji Prezes NFZ wskazał, że w umowie nie zdefiniowano co oznaczało "należyte wykonanie", wobec czego zdaniem organu niemożliwe jest również stwierdzenie wad wykonania "dzieła", a także jego należytego lub nienależytego wykonania. Zdaniem organu Zainteresowana nie odpowiadała zatem za wady dzieła. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że przy ewentualnym przyjęciu, że spektakl taneczny stanowiący efekt wykonania umowy jest rezultatem zawartej przez Skarżącego umowy o dzieło, powyższe stanowisko organu należy uznać za nietrafne. Należy mieć bowiem na względzie, że adresatem wykonania spektaklu jest nie tyle Zamawiający (Skarżący) co "odbiorcy" spektaklu - widzowie. Z natury rzeczy wytwór artystyczny podlega subiektywnej ocenie. Nie jest sparametryzowany w ten sposób, że obiektywnymi kryteriami można ocenić, czy spełnia wymagania odbiorcy, w tym zamawiającego dzieło. W ocenie Sądu, z treści decyzji zaskarżonej wynika, że organy administracji obu instancji dokonały oceny twierdzeń stron umowy, wyłącznie przez pryzmat jej treści, gdy tymczasem ocenie tej winny być w sposób możliwie pełny poddane zgromadzone w tym postępowaniu dowody, które należało przeprowadzić na okoliczność uzgodnionego przez strony celu umowy i konkretnych czynności, jakie miała wykonać Zainteresowana, nadto - jaki rezultat przewidywały strony jako spełnienie zobowiązań umownych. Przedmiot umowy o dzieło może być określony w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem, że nie budzi on wątpliwości, o jakie dzieło chodzi. Podkreślić należy, że art. 627 k.c. wskazuje tylko na potrzebę "oznaczenia dzieła" i dopuszcza określenie świadczenia ogólnie w sposób nadający się do przyszłego dookreślenia na podstawie wskazanych w umowie podstaw lub bezpośrednio przez zwyczaj bądź zasady uczciwego obrotu (art. 56 k.c.). Przedmiot umowy o dzieło może być więc określony w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem, że nie budzi wątpliwości, o jakie dzieło chodzi (por. wyrok SN z 5.05.2004 r. I CK 329/03). W tym miejscu zauważyć należy, że bardzo zbliżona pod względem przedmiotowym umowa (przedmiot umowy: "przygotowanie i prowadzenie warsztatów artystycznych z zakresu tańca współczesnego przygotowujących do prezentacji wojewódzkich oraz przygotowanie kryteriów oceny prezentacji podczas powiatowych prezentacji w (...)") była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 17 grudnia 2019 r. II GSK 1308/19, w ramach badania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2019 r. VI SA/Wa 72/19 oddalającego skargę na decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, że oparcie się tylko na analizie treści umowy nie daje organowi podstawy do jednoznacznego stwierdzenia, że umowa zawarta przez Skarżącego z Zainteresowaną nie jest umową o dzieło. Organ rozpoznając sprawę nie dokonał analizy i oceny rezultatu wykonania umowy, nie przesłuchał Zainteresowanej, nie zebrał również innych środków dowodowych pozwalających na ocenę charakteru umowy nie tylko na podstawie treści umowy, ale również przez ocenę sposobu jej realizacji. W ocenie Sądu, opisana wyżej wadliwość postępowania dowodowego uniemożliwia stwierdzenie, czy przygotowany i wykonany układ taneczny z uwzględnieniem przygotowywanych indywidualnie kryteriów oceny wskazuje, że sporna umowa była umową o dzieło. Zebrany materiał dowodowy nie daje także podstawy do ustalenia, jaki był wkład Zainteresowanej jako kreatora koncepcji artystycznej obejmującej zarówno przygotowanie układu tanecznego, jak i kryteriów oceny. Trzeba mieć na uwadze, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż przedmiotem umowy o dzieło może być wytwór pracy intelektualnej człowieka, a więc rezultat niematerialny, m.in. wykonanie koncertu, inscenizacja, przygotowanie produkcji artystycznej. Za dzieło można uznać także przygotowanie autorskiego spektaklu tanecznego - układu choreograficznego, w tym mającego spełniać przygotowane, specyficzne kryteria oceny artystycznej, gdy opracowania te są jednorazowym, kompleksowym efektem pracy, wymagającym od prowadzącego posiadania i wykorzystania szczególnych właściwości – profesjonalnej wiedzy i niepowtarzalnych doświadczeń wykorzystanych w sposób swoisty i indywidualny, a jednocześnie odróżnia się od prezentowanych wcześniej wytworów pracy intelektualnej w tej dziedzinie. Zdaniem Sądu, dokonując oceny czy strony łączyła umowa o dzieło, czy umowa o świadczenie usług organ winien z dużą starannością rozważyć wszystkie istotne okoliczności danej sprawy, dochodząc do konkluzji, która powinna być zgodna z regułami logicznego rozumowania i znajdować pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Organy NFZ powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy i w tym zakresie obowiązane są zebrać i wyczerpująco rozpatrzeć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W myśl art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach - w zakresie nieuregulowanym tą ustawą, przy wydawaniu decyzji w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym - organy NFZ są związane rygorami procedury administracyjnej określającej obowiązki organów w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, jak również końcowego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 3.07.2015 r. II GSK 1237/14). Zatem organy NFZ powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy i w tym zakresie obowiązane są zebrać i wyczerpująco rozpatrzeć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (por. wyroki NSA z: 10.04.2014 r. II GSK 246/13). Podsumowując, zdaniem Sądu, oparcie się tylko na analizie treści umowy nie daje organowi podstawy do jednoznacznego stwierdzenia, że kwestionowana umowa nie jest umową o dzieło. Organ rozpoznając sprawę nie dokonał analizy i oceny programu warsztatów oraz nie poczynił innych ustaleń, w tym nie przesłuchał Zainteresowanej, co mogłoby być istotne przy wyjaśnieniu sprawy. Braki postępowania dowodowego uniemożliwiają ustalenie czy opisane sporną umową wydarzenie były rezultatem tych warsztatów. Zebrany materiał dowodowy nie daje także podstawy do ustalenia, jaki był wkład Zainteresowanej w powstaniu koncepcji artystycznej wskazywanego przez Stronę wydarzenia. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie to uzasadniało uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej jak i – na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, uznając je za przedwczesne. Orzekając ponownie, organ będzie zobowiązany, biorąc pod uwagę przedstawione wyżej rozważania, dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania charakteru prawnego spornej umowy. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił w oparciu o art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 480 zł. W ocenie Sądu brak było podstaw do zasądzenia na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego Stronę, przekraczających stawkę minimalną (Strona zażądała kosztów zastępstwa prawnego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej). Wedle § 15 ust. 3 pkt 1-4 ww. rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to: 1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartość przedmiotu sprawy; 3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W sprawie żadna ze ww. okoliczności nie wystąpiła. Sprawa nie była zawiła. Spór sprowadzał się do oceny jednej umowy i nie wymagał od pełnomocnika Skarżącego ponadprzeciętnego zaangażowania odbiegającego od podobnych spraw rozpoznawanych w tut. Sądzie. Istotne jest również, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Końcowo wskazać należy, że złożona w tej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło