VI SA/Wa 689/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. i Z. Z. - wspólników [...] s. c. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. wspólników [...] s. c. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sankcyjnej postanawia: odmówić przyznania M. Z. i Z. Z. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] czerwca 2011 r. M. Z. i Z. Z., wspólnicy [...] s. c., złożyli na urzędowych formularzach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sankcyjnej. Z podanych przez skarżących w formularzu informacji wynikało, iż mieszkają u rodziców, nie prowadząc z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Posiadają wspólnie 5 ha nieużytków rolnych. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżących, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący zostali wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez: a) przesłanie zeznań podatkowych skarżących za rok 2010 ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) wskazanie czy skarżący uzyskują dochody z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, a jeśli tak, udokumentowania powyższych dochodów c) wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli skarżący nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżących do złożenia stosownego oświadczenia), d) złożenie oświadczenia, czy skarżący otrzymali dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, e) określenie wysokości miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący przy piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. przedłożyli: a) kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., w której ustalono M. Z. - prowadzącemu działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej – dochód z upraw, chowu i hodowli w 2010 r. na kwotę 20.715 zł, b) kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r., w której ustalono Z. Z. - prowadzącemu działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej – dochód z upraw, chowu i hodowli w 2011 r. na kwotę 20.217 zł, c) kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., w której ustalono Z. Z. - prowadzącemu działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej – dochód z upraw, chowu i hodowli w 2011 r. na kwotę 20.715 zł, d) wyciąg ze z rachunku bankowego nr [...]. Skarżący podkreślali w powyższym piśmie, iż żaden z podmiotów dokonujących wpłat na powyższy rachunek nie jest stroną w niniejszym postępowaniu, a sami skarżący nie posiadają innych rachunków. Wskazali, że dochody skarżących, po odliczeniu podatku i ubezpieczenia, kształtują się na poziomie minimum socjalnego. Nie otrzymują dopłat bezpośrednich do gruntów z funduszy Unii Europejskiej. W związku z zaistniałymi sprzecznościami pomiędzy udzielonymi przez M. Z. i Z. Z. informacjami a przesłanymi przez nich w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego dokumentami, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2011 r. wezwano skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: a) przedłożenie wyciągów za okres ostatnich trzech miesięcy obejmujących transakcje dokonane na rachunku bankowym o nr [...]. Jak wynika bowiem z zapisów przedłożonych przez skarżących wyciągów z rachunku bankowego o nr [...] na ten rachunek dokonywane były z rachunku o nr [...] wpłaty w następujących kwotach: 4 000 zł (w dniu [...] marca 2011 r.), 2 200 zł. (w dniu [...] kwietnia 2011 r.), 300 zł. (w dniu [...] maja 2011 r.), 3 400 zł (w dniu [...] maja 2011 r.), 200 zł. (w dniu [...] maja 2011 r.), 700 zł. (w dniu [...] maja 2011 r.), 2 500 zł. (w dniu [...] maja 2011 r.), 1 200 zł. (w dniu [...] maja 2011 r.). Jednocześnie z zapisów powyższego wyciągu wynika, iż właścicielem rachunku o nr [...], z którego dokonywano powyższych przelewów jest p. Z. Z. (dokładna nazwa właściciela rachunku wskazana w wyciągu brzmi [...]), b) przedłożenie wyciągów za okres ostatnich trzech miesięcy obejmujących transakcje dokonane na rachunku bankowym o nr [...]. Jak wynika bowiem z zapisów przedłożonych przez skarżących wyciągów z rachunku bankowego o nr [...] na ten rachunek dokonana została w dniu [...] kwietnia 2011 r. z rachunku o nr [...] wpłata w kwocie 1 100 zł. Jednocześnie z zapisów powyższego wyciągu wynika, iż właścicielem rachunku o nr [...], z którego dokonano powyższego przelewu jest p. Z. Z. (dokładna nazwa właściciela rachunku wskazana w wyciągu brzmi [...]), c) udzielenie informacji, czy rachunek bankowy o nr [...] należy do skarżących (wspólnie lub do osobno do jednego ze skarżących). Jak wynika bowiem z zapisów przedłożonych przez skarżących wyciągów z rachunku bankowego o nr [...] na ten rachunek dokonywane były z rachunku o nr [...] wpłaty w następujących kwotach: 700 zł. (w dniu [...] marca 2011 r.), 2 000 zł. (w dniu [...] marca 2011 r.), 19 000 zł. (w dniu [...] kwietnia 2011 r.), 15 000 zł. (w dniu [...] maja 2011 r.), 1 200 zł. (w dniu [...] maja 2011 r.). Jednocześnie w ww. wyciągu jako właściciel rachunku o nr [...], z którego dokonywano powyższych przelewów widnieje: [...], a więc podmiot, którego siedziba odpowiada wskazanemu w skardze adresowi skarżących. Konieczne więc jest wyjaśnienie, czy skarżący są właścicielami rachunku o nr [...], oraz, w takim przypadku przedłożenie wyciągów za okres ostatnich trzech miesięcy obejmujących transakcje dokonane na rachunku bankowym o nr [...]. W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. wskazali że (cytując): "...Skarżący zostali wezwaniu przez Sąd do złożenia formularza jako strony spółki cywilnej [...] i zgodnie odpowiedzieli na wezwanie składając wymagane dokumenty. Odnośnie żądania referendarza Sądowego przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych gdzie nazwa właściciela rachunku brzmi [...] skarżący wyjaśniają, że wskazane rachunki bankowe nie należą do skarżących jako współwłaścicieli [...] , a pod adresem [...] mieści się szereg podmiotów obok [...]. Zarząd [...] nie wyraził zgody na udostępnianie wyciągów z rachunków bankowych firmy w postępowaniu gdzie firma ta nie jest stroną...." Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący zostali wezwani do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi przedstawili między innymi wyciąg z rachunku bankowego nr [...]. Jednakże z analizy przelewów, które miały miejsce w ramach powyższego rachunku wynikało, iż na ten rachunek dokonywane były wpłaty z dwóch innych rachunków bankowych, które należą do Z. Z., oraz z rachunku bankowego o nr [...], należącego do [...], którego siedziba odpowiada wskazanemu w skardze adresowi skarżących. W związku z powyższym skarżący zostali ponownie wezwani do przedłożenia wyciągów za okres ostatnich trzech miesięcy obejmujących transakcje dokonane na rachunkach bankowych należących do Z. Z. a także wyjaśnienia, czy są właścicielami rachunku o nr [...] (w takim przypadku przedłożenia wyciągów z tego rachunku za okres ostatnich trzech miesięcy). Skarżący nie przesłali żadnych wyciągów z rachunków bankowych wskazując w odpowiedzi, iż te rachunki bankowe nie należą do skarżących jako współwłaścicieli [...] a pod adresem [...] mieści się szereg podmiotów. Podkreślili zarazem, że zostali wezwani do złożenia formularza jako strony spółki cywilnej [...]. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje uzasadnienia postulowane przez skarżących zawężenie badania sytuacji majątkowej skarżących wyłącznie do części majątku obejmującego wniesione przez nich wkłady majątkowe w ramach prowadzonej spółki cywilnej oraz uzyskane z tego tytułu dochody. Wbrew twierdzeniom skarżących zostali oni wezwani do udokumentowania ich sytuacji majątkowej bez ograniczenia zakresu do części majątku służącej prowadzeniu działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej, której są wspólnikami. Spółka cywilna nie jest bowiem podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz jest dwustronnym (wielostronnym) stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników (zob. uzasadnienia uchwały składów siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1993 r., III CZP 176/92, OSNC 1993, nr 10, poz. 171 oraz z dnia 26 stycznia 1996 r., III CZP 11/95, OSNC 1996, nr 5, poz. 63, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2003 r., I CK 201/02, niepubl.). Wspólnicy zawierając umowę spółki cywilnej zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów (art. 860 § 1 k.c.). Stronami skarżącymi w niniejszym postępowaniu są natomiast M. Z. i Z. Z. i to oni zostali wezwani do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego. Tym samym, skoro zwrócili się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, koniecznym jest ocena możliwości płatniczych każdego z nich. Z kolei analiza stanu majątkowego wymaga posiadania między innymi danych dotyczących transakcji dokonywanych na wszystkich rachunkach bankowych należących do skarżących. Skarżący tymczasem przedłożyli wyłącznie wyciąg z rachunku bankowego, który obejmuje transakcje dokonywane w ramach prowadzonej przez nich wspólnie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej. Nie przedłożyli natomiast pozostałych rachunków, które posiadają. W świetle powyższych okoliczności uznać należy, iż odpowiedź skarżących na wystosowane do nich wezwanie na podstawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, była niepełna. Skarżący dysponują bowiem, jak wynika z tytułów dokonywanych przez nich przelewów, jeszcze innymi rachunkami bankowymi. Skarżący nie przedstawili przy tym wyciągów z tych rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłali na wezwanie referendarza sądowego żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełniają przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.