VI SA/Wa 690/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. i Z. Z. – wspólników E. s.c. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. wspólników E. s.c. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sankcyjnej postanawia odmówić M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 18 maja 2011 r., skarżący M. Z. i Z. Z. wspólnicy E. s.c., złożyli na urzędowych formularzach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno –Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sankcyjnej. Z podanych przez skarżących w formularzu informacji wynikało, iż posiadają wspólnie 5 ha nieużytków rolnych. W pozostałych rubrykach obejmujących dane dotyczące majątku i dochodów, skarżący wpisali formułę "nie ma". Mając na uwadze oświadczenia zawarte w formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożonych w toku czynności wyjaśniających dokumentach, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. odmówił M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W postanowieniu tym wskazano, że skarżący nie przesłali na wezwanie referendarza sądowego żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji. Tym samym, brak było możliwości ustalenia, czy wypełniają oni przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Następnie skarżący złożyli w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia 7 września 2011 r. Wskazali w nim, że udowodnili, że nie posiadają zdolności do uiszczenia wpisu sądowego. Ponadto załączyli do sprzeciwu kserokopie: 1) zestawienia operacji na rachunku bankowym Z. Z. o nr [...] za sierpień 2011 r., 2) zestawienia operacji na rachunku bankowym E. s.c. Z. Z., Z. M. o nr [...] za sierpień 2011 r., 3) wykazu operacji z dnia [...] września 2011 r. na rachunku Z. Z. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Stosownie do przepisu art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. Analizując niniejszą sprawę należy stwierdzić, że z oświadczenia skarżących, zawartego w piśmie z dnia [...] września 2011 r. (sprzeciwie) oraz samym wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że skarżący nie posiadają żadnego majątku. Jedyny majątek jaki posiadają to ziemia o powierzchni 5 ha stanowiąca nieużytek rolny. W toku postępowania sądowego w zakresie rozpoznania wniosku o zwolnienia z kosztów sądowych, skarżący zostali wezwani między innymi do: 1) przesłania zeznań podatkowych za rok 2010 ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie; 2) wskazania, czy uzyskują dochody z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, a jeśli tak, udokumentowania powyższych dochodów; 3) przesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 4) złożenia oświadczenia, czy otrzymali dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, 5) określenia wysokości miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane. W ocenie Sądu rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, istotne jest jednak to, że zarówno na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również na etapie składania sprzeciwu, skarżący nie przedłożyli żądnych przez Sąd dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji. Samo powołanie się na brak dochodów, czy też ciążące obciążenia majątkowe nie może być traktowane jako udowodnienie trudnej sytuacji materialnej. Z. Z. poprzestał jedynie na wskazaniu, że "nie wykazywał dotąd informacji dotyczących jego osobistego konta, bo ich okazanie wiązało się z koniecznością obnażenia swoich spraw osobistych". Dalej wyjaśnił, że: "odnośnie rachunku bankowego P. wskazane przedsiębiorstwo jest spółką, w której M. Z. nie ma żadnych udziałów. Natomiast Z. Z. jest związany tajemnicą tej spółki." Zdaniem Sądu, skarżący poprzez swoją bierność w zakresie wykazania swojej sytuacji majątkowej wykazali się brakiem dbałości o własne interesy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd wyjaśnia, że analiza stanu majątkowego wymaga posiadania między innymi danych dotyczących transakcji dokonywanych na wszystkich rachunkach bankowych należących do skarżących. Skarżący tymczasem przedłożyli wyłącznie wyciągi z części posiadanych rachunków. Nie przedłożyli natomiast pozostałych rachunków, które posiadają. Na marginesie należy wskazać, że z ujawnionego rachunku bankowego należącego do Z. Z. (nr [...]) wynika, że skarżący uiszcza dwa abonamenty telewizji satelitarnej ([...] i [...]) o łącznej kwocie 150 złotych miesięcznie. Przeczy to w sposób oczywisty stanowisku skarżących, w ocenie których nie mają środków do życia. W sposób pośredni o posiadanym majątku świadczą również opłacone w miesiącu sierpniu 2011 r. dwa mandaty karne za rzecz Urzędu Miejskiego w D. i Urzędu Miejskiego K. na łączną kwotę 250 złotych. Zdaniem Sądu istotne jest również odniesienie się do stwierdzenia, że został zajęty przez komornika rachunek bankowy Z. Z.. Sąd wyjaśnia skarżącym, że przedłożona informacja nie świadczy o zajęciu tego rachunku przez komornika, a jedynie o prowadzonej egzekucji z rachunku bankowego. W świetle powyższych okoliczności uznać należy, iż odpowiedź skarżących na wystosowane do nich wezwanie na podstawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również zawarte w sprzeciwie informacje są niepełne i nie pozwalają na ocenę ich możliwości płatniczych. Skarżący dysponują bowiem, jak wynika z tytułów dokonywanych przez nich przelewów, jak również oświadczenia Z. Z. zawartego w sprzeciwie, jeszcze innymi rachunkami bankowymi. Skarżący nie przedstawili przy tym wyciągów z tych rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłali żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełniają przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Mając na uwadze, że skarżący nie przedstawili dokumentów umożliwiających ocenę ich stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.