VI SA/Wa 694/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej M. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., znak: [...] na podstawie art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 w zw. z art. 131 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.), dalej "p.w.p.", po rozpoznaniu sprzeciwu P. Spółki z o.o. z siedzibą w O. z dnia 12 stycznia 2009 r. wobec decyzji tego Urzędu z dnia [...] grudnia 2007 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy PETRO NOWA o numerze R-[...] unieważnił prawo ochronne na znak towarowy PETRO NOWA udzielony na rzecz M Spółki z o.o. z siedzibą w Z. w części dotyczącej towarów i usług: metalowe konstrukcje budowlane, rury i rurki metalowe, zbiorniki i zawory paliwowe; dystrybutory paliw ciekłych i gazowych, części zamienne do dystrybutorów paliw, pompy, urządzenia pomiarowe, elektroniczne; serwis sprzętu i wyposażenia stacji paliw i baz paliw, usługi budowlano – remontowe i warsztatowe, naprawy, usługi instalacyjne. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: M. Spółka z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: uprawniona, skarżąca) w dniu 31 stycznia 2006 r. złożyła wniosek o udzielenie prawa ochronnego na słowny znak towarowy PETRO NOWA o numerze Z-[...], stanowiący [...] Oddziału Spółki, przeznaczony do oznaczania towarów i usług: "metalowe konstrukcje budowlane, rury i rurki metalowe, zbiorniki i zawory metalowe" w klasie 6, "dystrybutory paliw ciekłych i gazowych, części zamienne do dystrybutorów paliw, pompy, urządzenia pomiarowe, elektroniczne, komputery, oprogramowanie i urządzenia peryferyjne do systemów informacyjnych" w klasie 9, "serwis sprzętu i wyposażenia stacji paliw, usługi budowlano – remontowe i warsztatowe, naprawy, usługi instalacyjne" w klasie 37. Urząd Patentowy (dalej: UP) decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. udzielił prawo ochronne na znak towarowy słowny PETRO NOWA przeznaczony do oznaczania towarów i usług jak wyżej opisano. Została ona opublikowana w Wiadomościach Urzędu Patentowego w dniu 3 września 2008 r. W dniu 9 stycznia 2009 r. P. Spółka z o.o. z siedzibą w O. (dalej: wnioskodawca, sprzeciwiający) złożyła sprzeciw wobec powyższej decyzji UP z dnia [...] grudnia 2007 r. Jako podstawę prawną sprzeciwu wskazał art. 131 ust. 1 p.w.p. i art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Podnosił w sprzeciwie oraz w trakcie postępowania, że zgłoszenie spornego znaku towarowego nastąpiło w czasie, gdy wnioskodawca działał już na rynku (od dnia 22 lipca 2005 r.), a jego obecność oraz zakres działalności były uprawnionej znane. Ponadto strony prowadzą konkurencyjną działalność na rynku paliw płynnych. Zdaniem wnioskodawcy uprawniona zgłosiła sporny znak w celach spekulacyjnych, a nie w celu jego używania, np. w celu wymuszenia ustępstw lub zawarcia umowy licencyjnej). Sprzeciwiający podniósł, że w dacie zgłoszenia spornego znaku do ochrony posługiwał się znakiem [...]. Uprawniona do spornego znaku wnosiła o oddalenie sprzeciwu w całości. Wskazywała, że spółka P. założona została przez byłych pracowników M., a przyjęta przez nich nazwa jest podobna do nazwy skarżącej i wprowadza klientów w błąd. Nadto sprzeciwiający działa z naruszeniem zasad nieuczciwej konkurencji, gdyż wykorzystuje informacje uprawnionej spółki, co potwierdził prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] maja 2009r., sygn. akt [...]. Jednocześnie skarżąca odwołała się do ankiety przeprowadzonej wśród swoich pracowników, dotyczącej zmiany nazwy firmy, na podstawie której jej oddział w O. miał zostać nazwany spolszczoną wersją propozycji – P., co pokrzyżowały działania sprzeciwiającego. Skarżąca podnosiła również, że sprzeciwiający próbował wykorzystać renomę i wiedzę nabytą w M. – firmie istniejącej na rynku od wielu lat. Po przeprowadzeniu postępowania w trybie spornym, UP decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy PETRO NOWA w części dotyczącej towarów i usług: metalowe konstrukcje budowlane, rury i rurki metalowe, zbiorniki i zawory paliwowe; dystrybutory paliw ciekłych i gazowych, części zamienne do dystrybutorów paliw, pompy, urządzenia pomiarowe, elektroniczne; serwis sprzętu i wyposażenia stacji paliw i baz paliw, usługi budowlano – remontowe i warsztatowe, naprawy, usługi instalacyjne. Odwołał się do art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. mówiącego, że nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Organ wskazał, że ugruntowany jest w orzecznictwie pogląd, że w przypadku kolizji między nazwą/firmą a znakiem towarowym, pierwszeństwo należy przyznać ochronie nazwy/firmy wcześniej zaistniałej na rynku, niż prawu ochronnemu na znak towarowy. Kolizja oznacza działalność konkurencyjną, kiedy występują lub mogą wystąpić tożsame towary (usługi). Urząd Patentowy ustalił, że sprzeciwiający powstał jako spółka z o.o. z datą 22 lipca 2005 r. Od września 2005 r. na mocy umowy zawartej z firmą portugalską P., zajmującą się sprzedażą wyposażenia stacji paliw, stał się jej przedstawicielem w Polsce. Skutkowało to występowaniem z ofertami do potencjalnych klientów – właścicieli stacji benzynowych i firm transportowych. Jesienią 2005 r. wnioskodawca zaczął także reklamować własną firmę, np. poprzez zamieszczanie ofert i reklam w pismach branżowych. Zdaniem organu wnioskodawca wykazał, że przed datą zgłoszenia spornego znaku (31 stycznia 2006 r.) działał na rynku paliw płynnych i był konkurentem uprawnionej. Obie firmy działają na rynku paliw płynnych. Zakres ochrony spornego znaku towarowego, wyznaczony wykazem towarów i usług, za wyjątkiem komputerów, oprogramowania i urządzeń peryferyjnych do systemów informatycznych, odnosi się do towarów i usług oferowanych przez podmioty działające w branży paliw płynnych, w tym i przez sprzeciwiającego. Jednocześnie organ stwierdził, że sporny znak towarowy PETRO NOWA może wprowadzać odbiorców w błąd z uwagi na wyraźne, łatwo dostrzegalne podobieństwo do odróżniającej części nazwy spółki sprzeciwiającego P. Pozostawały one bowiem identyczne na płaszczyźnie fonetycznej i odwołują się semantycznie do tych samych treści. Okoliczność ta, w ocenie UP dowodziła naruszenia praw osobistych sprzeciwiającego. Nie chodziło o ustalenie konkretnego naruszenia dóbr osobistych lub majątkowych, ale o okoliczność, że udzielenie prawa ochronnego zapewniało wyłączność używania spornego znaku, a tym samym uniemożliwiało lub utrudniało wnioskodawcy korzystanie z nazwy/firmy. Powyższe ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W tej sytuacji bez znaczenia pozostawała zasadność zarzutu naruszenia art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. czyli zgłoszenia spornego znaku w złej wierze. Organ, przywołując orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2000r., sygn. akt II GSK 16/06, zauważył, że każda z sytuacji określonych w poszczególnych jednostkach redakcyjnych art. 131 p.w.p. stanowi samodzielną podstawę do unieważnienia prawa z rejestracji. Urząd Patentowy podniósł, że bez znaczenia pozostawała argumentacja uprawnionej co do złej wiary sprzeciwiającego w kontekście wyboru nazwy firmy, zamiarów skarżącej zmiany nazwy jej oddziału. Pismem z dnia 11 marca 2011 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powoływaną decyzję UP z dnia [...] grudnia 2010 r., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: - prawa materialnego – art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. polegającego na przyjęciu, że towary i usługi, do których oznaczania służy sporny znak towarowy naruszają prawo do firmy P., - art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości okoliczności stanu faktycznego i uwzględnienie ograniczenia zakresu towarów i usług. Skarżąca poniosła, że to sprzeciwiający naruszył zasady uczciwej konkurencji, gdyż pracownicy wnioskodawcy jako dawni pracownicy skarżącej wykorzystali wiedzę swego wcześniejszego pracodawcy, w tym również dotyczącą propozycji zmiany nazwy oddziału. Ponadto zakres działania sprzeciwiającego nie pokrywa się z wykazem towarów i usług, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy (sprzeciwiający nie jest producentem dystrybutorów, a jedynie zajmuje się sprzedażą dystrybutorów wytwarzanych przez P. Organ nie ocenił podobieństwa oznaczenia PETRO NOWA z firma P pod katem podobieństwa wprowadzającego w błąd co do pochodzenia towarów bądź usług. W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), nazywanej dalej "p.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd, podlega uwzględnieniu, aczkolwiek częściowo z innych powodów niż te, które legły u jej podstaw. Przedmiotem skargi, a tym samym rozpoznania Sądu, jest decyzja UP z dnia [...] grudnia 2010 r. unieważniająca prawo ochronne na znak towarowy słowny PETRA NOWA w części dotyczącej towarów i usług: metalowe konstrukcje budowlane, rury i rurki metalowe, zbiorniki i zawory paliwowe; dystrybutory paliw ciekłych i gazowych, części zamienne do dystrybutorów paliw, pompy, urządzenia pomiarowe, elektroniczne; serwis sprzętu i wyposażenia stacji paliw i baz paliw, usługi budowlano – remontowe i warsztatowe, naprawy, usługi instalacyjne. Decyzja ta wyznacza zakres postępowania i granice kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Przede wszystkim należy zauważyć, że omawiane postępowanie przed UP, z uwagi na wyczerpanie przesłanek z art. 246 i 247 p.w.p. miało charakter postępowania spornego, uregulowanego w Tytule VII tej ustawy. Jednocześnie należy zauważyć, że stosownie do art. 256 p.w.p., postępowanie sporne jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, w którym stosuje się odpowiednio (z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tego przepisu) przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Takie unormowanie pociąga za sobą wiele doniosłych konsekwencji prawnych. Przede wszystkim obliguje UP do stosowania w postępowaniu spornym ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6 i nast. k.p.a. W szczególności związanie regułami procedury administracyjnej oznacza, że wydając decyzję UP obowiązany jest do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organ nie przestrzegał tych reguł w dostatecznym stopniu, co mogło w konsekwencji zaważyć na wyniku sprawy. Podstawą prawną złożonego sprzeciwu był art. 131 ust. 1 pkt 1 i art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Natomiast drugi mówi, że prawa ochronnego nie udziela się na oznaczenia, jeżeli zostały zgłoszone w złej wierze do UP w celu uzyskania ochrony. Urząd Patentowy zaś jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął jedynie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Uznał, że stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w jednym z powołanych przepisów zwalnia go od badania występowania okoliczności objętych drugim podnoszonym przepisem. Sąd co do zasady podziela przedstawione stanowisko, zwłaszcza, że znajduje oparcie w jednolitym orzecznictwie sądowym, np. przywoływany wyrok NSA w sprawie II GSK 16/06, wyrok NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 435/09, LEX nr 591937. Jednakże w sytuacji oparcia decyzji unieważniającej prawo ochronne jedynie na art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. UP powinien był wziąć pod uwagę także art. 131 ust. 5 p.w.p. wymieniający sytuacje, w których mimo zaistnienia przesłanek z art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. można udzielić prawa ochronnego. Mówi ten przepis (art. 131 ust. 5 p.w.p.), że zgłoszenie w charakterze znaku towarowego oznaczenia, którym inna osoba posługuje się jako nazwą, pod którą prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności jeżeli jest ona wyrazem pospolitym, nie stanowi samoistnej podstawy do odmowy udzielenia prawa ochronnego, jeżeli zgłaszający działał w dobrej wierze, a: 1) nazwa ta nie jest używana jako znak towarowy powszechnie znany na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej dla towarów tego samego rodzaju lub 2) w chwili zgłoszenia znaku nie było konfliktu interesów, w szczególności ze względu na różny profil działalności, lokalny jej zasięg lub odmienne formy używania obu oznaczeń. Powołane uregulowanie wśród przesłanek wyłączenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wymienia m.in. działanie zgłaszającego w dobrej wierze. W niniejszej sprawie UP w ogóle nie odniósł się do kwestii istnienia złej lub dobrej wiary, mimo podniesienia przez sprzeciwiającego zarzutu zgłoszenia oznaczenia w złej wierze. Przesądzenie wystąpienia przesłanki złej wiary, o której mowa w art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. wykluczałoby twierdzenie, że działanie uprawnionej było w dobrej wierze i potrzebę badania dalszych przesłanek z art. 131 ust. 5 p.w.p. Jednakże kwestia ta podlegałaby rozpatrzeniu w dalszym toku postępowania. Przede wszystkim należy zauważyć, że UP działający w trybie spornym jest właściwy do rozstrzygnięcia żądania unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, jeżeli u podstaw tego żądania nie leży spór co do kwestii, której ze stron przysługuje prawo do określonego oznaczenia jako przedmiotu nazwy firmy i/lub znaku towarowego (czyli prawo ochronne), należący do rozstrzygnięcia w trybie postępowania sądowego (art. 284 pkt 2 p.w.p.). Oznacza to, że UP uprawniony jest do rozstrzygania kwestii naruszenia praw osobistych lub majątkowych, o ile problem ten dotyczy sfery przedmiotowej znaku. Jeżeli zaś odnosi się do sfery podmiotowej, sprowadzając się do rozstrzygnięcia komu przysługuje prawo do określonego oznaczenia, jako przedmiotu nazwy firmy i/lub znaku towarowego, to rozstrzygnięcie tego zagadnienia, jako zagadnienia wstępnego, mającego charakter roszczenia cywilnoprawnego, należy do właściwości sadu powszechnego (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 listopada 2003 r., sygn. akt 6 II SA 4667/03, LEX nr 718595). Organ winien dokonać szczegółowej analizy, czego w istocie dotyczy spór w tej sprawie. Z jednej strony wnioskodawca wystąpił do UP ze sprzeciwem na udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy PETRO NOWA, a z drugiej – wystąpił do Sądu Okręgowego w G. z powództwem przeciwko uprawnionej m.in. o zaniechanie bezprawnego używania omawianego znaku towarowego. O zaistniałym sporze sądowym UP był informowany przez sprzeciwiającego, który przedłożył kopię pozwu (k. – 358 – 379 akt adm.). Sąd Apelacyjny w K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. akt [...] przesądził o dopuszczalności drogi sądowej w zawisłej sprawie. Wobec tego wymaga rozważenia w szczególności, czy w sprawie chodzi jedynie o kolizję pomiędzy nazwą firmy P. a zarejestrowanym na rzecz uprawnionej znakiem towarowym PETRO NOWA, zaś między stronami nie ma sporu co do tego, komu przysługuje prawo do spornego oznaczenia, czy też taki spór istnieje. Organ w żaden sposób nie odniósł się do powyższej okoliczności. Podkreślenia wymaga, że UP działający w trybie spornym, jest władny do rozpoznawania spraw o unieważnienie prawa ochronnego albo prawa z rejestracji, na podstawie art. 255 pkt 1 p.w.p. z powodu niespełnienia ustawowych warunków wymaganych dla uzyskania prawa, o których mowa w art. 131 p.w.p., w tym m.in. z powodu naruszenia praw osobistych lub majątkowych osób trzecich, ale tylko w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości, iż rejestracja znaku towarowego narusza te warunki; w szczególności chodzi o cudze dobra osobiste. O ile jednak przed sądem powszechnym zawisł spór o ochronę dóbr osobistych, wówczas tylko rozstrzygnięcie tego sądu, jako właściwego w sprawie z mocy art. 17 k.p.c., może stanowić przesłankę unieważnienia prawa z rejestracji znaku. W konkluzji należy stwierdzić, iż UP nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadził w sprawie, by następnie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści i z zastosowaniem wszystkich właściwych przepisów. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Odnośnie pkt 2 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.