VI SA/Wa 716/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-18
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Piotr Borowiecki, Jakub Linkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości może sprzeciwić się wpisowi kandydata na listę adwokatów po upływie 30-dniowego terminu od doręczenia uchwały o wpisie, jeśli wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego został złożony w tym terminie, a następnie wydano decyzję sprzeciwiającą się wpisowi?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości nie naruszył terminu do wniesienia sprzeciwu od uchwały o wpisie na listę adwokatów, ponieważ ponawiał wnioski o uzupełnienie materiału dowodowego w ramach przewidzianych przepisami procedury. Ponadto, prawidłowo ocenił, że kandydatka nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata z uwagi na bezprawne posługiwanie się tytułem radcy prawnego po skreśleniu z listy. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną.Stan faktyczny
Skarżąca J.C. złożyła wniosek o wpis na listę adwokatów po zajmowaniu stanowiska prokuratora. Okręgowa Rada Adwokacka (ORA) uznała wniosek za zasadny. Minister Sprawiedliwości, po otrzymaniu uchwały ORA, kilkukrotnie zwracał akta w celu uzupełnienia materiału dowodowego, w tym dokumentów dotyczących wykonywania przez skarżącą zawodu radcy prawnego po skreśleniu z listy. Ustalono, że skarżąca bezprawnie posługiwała się tytułem radcy prawnego w postępowaniach cywilnych. W związku z tym Minister Sprawiedliwości wydał decyzję sprzeciwiającą się wpisowi na listę adwokatów, uznając, że skarżąca nie spełnia wymogu nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie terminów przez Ministra oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących nieskazitelności charakteru.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów oddala skargę w całości
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] , Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.), sprzeciwił się wpisowi J.C.(dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] , nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu 10 marca 2015 r. skarżąca J.C. zwróciła się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o wpis na listę adwokatów, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, w związku z zajmowaniem stanowiska prokuratora.
Do wniosku, strona skarżąca dołączyła kwestionariusz osobowy, życiorys, odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, świadectwo egzaminu prokuratorskiego, zaświadczenie o niefigurowaniu w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego, oświadczenie lustracyjne, odpis skrócony aktu małżeństwa i opinię z [...] nad [...].
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Okręgowa Rada Adwokacka w [...] (dalej także: "ORA w [...] ") uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. uznała, że przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie, a wnioskodawczyni spełnia warunki opisane w art. 65 pkt 1-3 ustawy - Prawo o adwokaturze, niezbędne do uzyskania wpisu na listę adwokatów. W szczególności ORA w [...] uznała, że w świetle treści złożonych przez skarżącą dokumentów, wnioskodawczyni jest osobą nieskazitelnego charakteru oraz daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata.
W dniu 10 sierpnia 2015 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęła uchwała ORA w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. wraz z aktami sprawy.
Pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, zwrócił do ORA w [...] o akta osobowe skarżącej, nadesłane wraz z uchwałą o wpisie, celem uzupełnienia materiału dowodowego poprzez załączenie do wskazanych akt postępowania administracyjnego dokumentów dotyczących wykonywania przez wnioskodawczynię zawodu radcy prawnego, w szczególności odpis uchwały o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych wraz z informacją, czy były wobec niej prowadzone postępowania dyscyplinarne oraz aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego dotyczącej skarżącej.
Akta sprawy uzupełnione o wnioskowane dokumenty wpłynęły do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 28 września 2015 r. W piśmie przewodnim ORA w [...] zawnioskowała o rozważenia wniesienia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu od uchwały w sprawie wpisu skarżącej na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] .
Wobec ujawnienia nowych okoliczności dotyczących wykonywania przez skarżącą zawodu radcy prawnego oraz posługiwania się tytułem radcy prawnego po skreśleniu z listy radców prawnych, Minister Sprawiedliwości w dniu 9 października 2015 r. zwrócił ponownie o akta wpisowe, celem uzupełnienia materiału o odpisy z akt postępowań cywilnych, w których skarżąca podawała się za radcę prawnego, a także o odpis zawiadomienia o podejrzeniu poświadczenia nieprawdy przez wnioskodawczynię.
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż skarżąca posługiwała się bezprawnie tytułem radcy prawnego i w kilku postępowaniach cywilnych występowała w roli pełnomocnika stron - jako radca prawny. Zachowania, których dopuściła się skarżąca, dotyczą okresu po skreśleniu z listy radców prawnych przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i odnoszą się do postępowań cywilnych prowadzonych przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawach sygn. akt I C 360/11; sygn. akt I C 511/11, sygn. akt I C 97/12, sygn. akt I C 464/12, sygn. akt I Ns. 516/12 oraz sygn. akt I C 566/12. (vide: pismo Sądu Okręgowego w [...] z dnia 16 września 2015 r., k. 39 akt osobowych).
W piśmie z dnia 2 września 2015 r. adw. M.J. poinformowała organ, że skarżąca występowała, jako radca prawny, w sprawach: sygn. akt I C 360/11 i sygn. akt I C 566/12, pomimo, że od 2005 roku była pozbawiona tych uprawnień. Jednocześnie, zwróciła uwagę, że zgodnie z informacją Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] , skarżąca była radcą prawnym o nr wpisu [...] , jednak uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. została skreślona z lity radców prawnych. Do pisma załączyła poświadczone za zgodność kopie: protokołu z rozprawy z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IC 566/13, pisma OIRP w [...] z dnia 28 maja 2014 r., kopię wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI Ca 147/15, a także postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 23 stycznia 2015 r. - k. 35-31 akt osobowych).
Pismem z dnia 3 września 2015 r. skarżąca oświadczyła, że nie toczyło się i nie toczy przeciwko niej postępowanie karne związane z występowaniem jako pełnomocnik, pomimo braku wpisu na listę radców prawnych. Skarżąca poinformowała jednocześnie, że w postępowaniach przed Sądem Rejonowym w [...] reprezentowała [...] w [...] , będąc w stałym stosunku zlecenia oraz na podstawie uchwały zarządu koła.
Pismem z dnia 21 grudnia 2015 r. Prokuratura Rejonowa we [...] przesłała do ORA w [...] kopie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia czynu karalnego przez skarżącą, która powołując się na status radcy prawnego i występując w tym charakterze w toku postępowań sądowych, nie posiadała uprawnień do wykonywania przedmiotowego zawodu oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej we [...] z dnia 27 listopada 2014 r. (sygn. akt [...] ) o umorzeniu dochodzenia wobec stwierdzenia, że czyny (wskazany w postanowieniu) nie zawierają znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, bowiem nie można im przypisać znamienia doprowadzenia pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia ich mieniem.
W dniu 18 stycznia 2016 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynęły uzupełnione akta osobowe skarżącej.
W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] , sprzeciwił się wpisowi skarżącej na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu na mocy uchwały ORA w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż w przypadku skarżącej zachodzą jedynie przesłanki wpisu, o których mowa w art. 65 pkt 2 i 3 oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze. Ministra Sprawiedliwości uznał jednakże, że nie można przyjąć, iż skarżąca spełnia wymóg nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze. Organ zauważył bowiem, że w toku prowadzonego postępowania w sprawie wpisu skarżącej na listę adwokatów ustalono, iż zainteresowana posługiwała się bezprawnie tytułem radcy prawnego i w kilku postępowaniach cywilnych występowała w roli pełnomocnika stron - jako radca prawny. Minister wskazał, że zachowania, których dopuściła się skarżąca, dotyczą okresu po skreśleniu jej z listy radców prawnych przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i odnoszą się do postępowań cywilnych prowadzonych przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawach sygn. akt I C 360/11, sygn. akt I C 511/11, sygn. akt I C 97/12, sygn. akt I C 464/12, sygn. akt I Ns. 516/12 oraz sygn. akt I C 566/12.
Ponadto, organ zauważył, że nieuprawnione działanie skarżącej polegające na posługiwaniu się tytułem radcy prawnego stanowiło, jak wynika z pisma Sądu Okręgowego w [...] , podstawę uchylenia wyroku w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygn. akt I C 360/11 i konieczność ponownego rozpoznania tej sprawy. Z informacji tej wynikało, że z kolei w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt I C 566/12, pełnomocnik strony skierował wniosek o powtórzenie całego postępowania.
Ponadto, Minister Sprawiedliwości podniósł, iż pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy w [...] zawiadomił Prokuraturę Rejonową w [...] o podejrzeniu popełnienia przez skarżącą czynu karalnego polegającego na powoływaniu się na status radcy prawnego i występowaniu w tym charakterze w toku postępowań sadowych pomimo braku posiadania uprawnień do wykonywania przedmiotowego zawodu. Organ wskazał, że Prokuratura Rejonowa w [...] postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt [...] , umorzyła dochodzenie wobec skarżącej, uznając, iż jej czyny nie zawierały znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 Kodeksu karnego.
Przechodząc do merytorycznej analizy powyższych ustaleń, Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż w świetle przepisu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, przedmiotem oceny rękojmi do wykonywania zawodu adwokata jest nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata.
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego, organ stwierdził, że przyjąć należy, iż nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata wyłącznie w sferze etyczno-moralnej. Zdaniem Ministra, oznacza to także pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych podważających tę cechę. Wskazując z kolei na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że na rękojmię, w rozumieniu art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Organ wskazał, że - zdaniem NSA - wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką - do czasu wpisania na tę listę, które odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Powołując się jednocześnie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1888/98, organ wskazał, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jego wiarygodność. Zdaniem organu, brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. II GSK 231/07). Minister Sprawiedliwości stwierdził jednocześnie, cytując pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. VI SA/Wa 1450/09, iż nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata.
Minister Sprawiedliwości uznał, że jest uprawniony do dokonania negatywnej oceny przesłanki rękojmi na podstawie ujawnionych dowodów dotyczących zachowań skarżącej polegających na tym, że nie posiadając uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego, powołując się na status radcy prawnego, występowała w tym charakterze w toku postępowań sądowych prowadzonych przed Sadem Rejonowym w [...] , w tym w szczególności:
- w postępowaniu w sprawie sygn. akt I C 360/11, w którym reprezentowała [...] w [...] w sprawie z powództwa I.A. , zakończonej wydaniem wyroku w dniu 30 grudnia 2014 r., który następnie został uchylony, zaś postępowanie zostało zniesione wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI Ca 147/15;
- w postępowaniu sygn. akt I C 511/11, w którym reprezentowała J.B., postępowanie w toku;
- w postępowaniu sygn. akt I C 97/12, w którym reprezentowała [...] w [...] w sprawie z powództwa K. K.;
- w postępowaniu sygn. akt I C 464/12, w którym reprezentowała C. w [...] ;
- w postępowaniu sygn. akt I Ns. 516/12, w którym reprezentowała T.K., postępowanie w toku;
- w postępowaniu sygn. akt I C 566/12, w którym reprezentowała [...] w [...] w sprawie z powództwa I.A. , postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 23 stycznia 2015 r., pełnomocnik powódki wniosła o zniesienie postępowania.
Minister Sprawiedliwości wskazał, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, tytuł zawodowy "radca prawny" podlega ochronie prawnej. Tym samym, jak zauważył organ, używanie tego tytułu bez posiadania określonych uprawnień jest naruszeniem tej ochrony. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, opisane zachowanie skarżącej J.C. niweczy jej wizerunek, jako osoby nieskazitelnej, a w konsekwencji daje podstawę do postawienia tezy, iż skarżąca nie spełnia warunku dawania rękojmi należytego wykonywania obowiązków adwokata, co uniemożliwia pełnienie przez nią funkcji zaufania publicznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt VI SA Wa 786/07).
Minister Sprawiedliwości uznał, że skarżąca, jako były prokurator i radca prawny, winna mieć pełną świadomość, iż czyny polegające na nieuprawnionym posługiwaniu się tytułem radcy prawnego stoją w sprzeczności z literą prawa i rodzą określone konsekwencje. Organ stwierdził, że świadome wprowadzanie w błąd co do posiadanych uprawnień procesowych, godzące w wymiar sprawiedliwości, winno być obce osobie, która pełniła w przeszłości i chce obecnie wykonywać zawód zaufania publicznego. Minister uznał, że działanie takie godzi zarówno w przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak i w zasady etyki zawodu, do którego skarżąca pretenduje, a który sprawowany jest zarówno w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i przyszłych klientów.
W tym miejscu Minister podkreślił, iż na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt umorzenia dochodzenia przez prokuraturę postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt [...] , albowiem przesłanki umorzenia wynikają z takich znamion czynu, jako elementów strony przedmiotowej, które nie dotyczą przesłanek negatywnej oceny dawania rękojmi przez kandydatkę.
Minister Sprawiedliwości uznał, że wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru skarżącej pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ma fakt dopuszczenia się zachowań, które naruszyły ochronę prawną tytułu zawodowego radcy prawnego i które rzutują negatywnie na wiarygodność wnioskodawczyni, jej odpowiedzialność oraz uczciwość, co potwierdza także jej bezkrytyczny stosunek do własnych zachowań, wyrażony w protokole Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 8 stycznia 2016 r. z wysłuchania strony skarżącej.
Dodatkowo organ zauważył, że Okręgowa Rada Adwokacka w [...] , mając na uwadze poczynione nowe ustalenia w sprawie, w piśmie z dnia 21 września 2015 r. zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie wniesienia sprzeciwu od uchwały ORA w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie wpisu skarżącej na listę adwokatów.
Mając na uwadze powyższe, Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż strona skarżąca nie spełnia przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, co podważa jej przydatność do wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego sprawowanego zarówno w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i przyszłych klientów.
Pismem z dnia 1 marca 2016 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji, strona skarżąca zarzuciła Ministrowi Sprawiedliwości:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) naruszenie art. 69a ust 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Minister Sprawiedliwości po upływie określonego tym przepisem terminu 30 dni liczonego od dnia doręczenia uchwały o wpisie skarżącej na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wraz z aktami osobowymi, dokonanego w dniu 10 sierpnia 2015 r., uprawniony był do dokonania ponownej oceny sytuacji prawnej skarżącej;
2) naruszenie art.65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;
II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art 107 § 3 k.p.a. - poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą praworządności, rażąco podważający zaufanie uczestników postępowania, oraz
2) naruszenie art 80 k.p.a. - przez nierozważnie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie wpisu skarżącej na listę adwokatów została wraz z aktami sprawy przesłana Ministrowi Sprawiedliwości w dniu 6 sierpnia 2015 r. i wpłynęła do Ministerstwa w dniu 10 sierpnia 2015 r. Następnie, jak zauważyła strona skarżąca, Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 21 sierpnia 2015 r. zwrócił się do ORA o przesłanie aktualnej informacji z rejestru karnego oraz uchwały o skreśleniu z listy radców prawnych. Wnioskowane dokumenty zostały przesłane Ministrowi w dniu 22 września 2015 r. i wpłynęły do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 28 września 2015 r. Następnie, jak podniosła skarżąca, Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 15 października 2015 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił o akta osobowe skarżącej, celem uzupełnienia dokumentów w trybie art. 69 ust.2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Skarżąca wskazała, że po uzupełnieniu, akta w dniu 12 stycznia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] przesłała do Ministerstwa Sprawiedliwości.
Mając na względzie powyższe, strona skarżąca zarzuciła, że Minister Sprawiedliwości nie wniósł sprzeciwu w terminie wskazanym w art. 69a ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, to jest w terminie 30 dni liczonym od dnia doręczenia uchwały o wpisie wraz z aktami osobowymi. W konsekwencji, skarżąca uznała, że sporna decyzja w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Minister Sprawiedliwości po upływie określonego tym przepisem terminu trzydziestu dni, liczonego od dnia doręczenia uchwały o wpisie skarżącej na listę adwokatów, uprawniony był do dokonania ponownej oceny sytuacji prawnej skarżącej po bezskutecznym upłynięciu terminu.
Strona skarżąca, powołują się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 288/14 - stwierdziła, że uchwała okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich, ma charakter uchwały podjętej pod warunkiem rozwiązującym, co oznacza, że wpis uważa się za dokonany, o ile Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się temu wpisowi w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej uchwały wraz z aktami osobowymi - bezskuteczny upływ terminu oznacza więc, że wpis na listę adwokatów zostaje dokonany z dniem podjęcia stosownej uchwały o wpisie, zaś wniesienie sprzeciwu od uchwały o wpisie oznacza, że uchwała ta jest nieważna od dnia jej podjęcia, tj. ex tunc, co oznacza, że zniesiona zostaje w ten sposób zarówno sama uchwała o wpisie, jak i postępowanie prowadzone w sprawie jej podjęcia, tj. o dokonanie tego wpisu. Jednocześnie, skarżąca stwierdziła, że bezsporne jest, iż zgodnie z wolą ustawodawcy, termin o którym mowa w art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, traktować należy, jako termin prawa materialnego, a wiec oczywistą konsekwencją tego jest to, że istota tego terminu wyraża się w kształtowaniu praw i obowiązków podmiotów w ramach stosunku prawnego wyznaczonego przepisami prawa materialnego, a wraz z jego upływem następuje wygaśnięcie praw lub obowiązków materialnoprawnych albo niemożność uzyskania takich praw lub nałożenia obowiązków. Strona skarżąca stwierdziła, że w doktrynie prawa oraz w judykaturze konsekwentnie przyjmuje się, że nadanie przez ustawodawcę ustanowionemu przez niego terminowi charakteru terminu materialnego zmierza do ukształtowania w określonym czasie pewnej konkretnej sytuacji prawnej, której po jego upływie nie można zmienić. Bezpośrednim celem ustanawiania tego rodzaju terminów jest więc zapewnienie stabilności stosunków prawnych.
Mając na względzie powyższe, skarżąca stwierdziła, że z wykładni przepisu art. 69 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze wynika jednoznacznie, iż termin do wniesienia sprzeciwu rozpoczął się w dniu 10 sierpnia 2015 r. a upłynął w dniu 9 września 2015 r., a więc - zdaniem strony skarżącej - podjęta w dniu 15 października 2015 r. czynność zwrotu uchwały o wpisie wraz z aktami nie mogła skutecznie przerwać biegu terminu do wniesienia sprzeciwu, gdyż termin ten bezskutecznie upłynął. Zdaniem strony skarżącej, upływ terminu określonego w przywołanym przepisie ustawy - Prawo o adwokaturze - zważywszy na charakter określonych tym przepisem kompetencji Ministra Sprawiedliwością, tryb ich realizacji oraz cel ustanowienia tego terminu (stabilizacja i pewność sytuacji prawnej osoby ubiegającej się o wpis i wpisanej następnie na listę adwokatów, w relacji do kompetencji organu nadzoru) - skutkuje z mocy samego prawa wygaśnięciem kompetencji nadzorczych Ministra Sprawiedliwości do zgłoszenia sprzeciwu wobec uchwały organu samorządu zawodowego o dokonaniu wpisu na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich. Skarżąca uznała, że skoro w postępowaniu sprzeciwowym Minister Sprawiedliwości, jako organ nadzoru, kontroluje, czy zebrany w postępowaniu prowadzonym przed organami korporacji zawodowej materiał dowodowy, z punktu widzenia normatywnych przesłanek warunkujących dokonanie wpisu na listę adwokatów, stanowi dostateczną faktyczną podstawę, aby wpisu tego dokonać - to za oczywiste uznać należy, że w sytuacji, gdy korzystanie przez Ministra Sprawiedliwości z uprawnienia do wniesienia sprzeciwu ograniczone jest w czasie materialnoprawnym terminem, o którym mowa w art 69a ust 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, bezskuteczny upływ tego terminu skutkuje z mocy prawa wygaśnięciem kompetencji nadzorczych organu. Zdaniem strony skarżącej, wobec charakteru tego terminu oznacza to również brak istnienia jakichkolwiek prawnych podstaw do restytucji wymienionych kompetencji nadzorczych i ponownej oceny, sytuacji prawnej skarżącej.
Strona skarżąca uznała, że wezwanie do uzupełnienia akt przez dołączenie określonych w wezwaniu z dnia 15 października 2016 r. dokumentów, z uwagi na upływ terminu do wniesienia sprzeciwu, nie przerwało skutecznie przedmiotowego (materialnoprawnego) terminu i nie mogło mieć wpływu na jego wydłużenie. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, należało więc liczyć ów termin od daty doręczenia Ministrowi Sprawiedliwości uchwały wraz z aktami osobowymi w dniu 10 sierpnia 2015 r.
Przechodząc do uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, strona skarżąca, wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdziła, że o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Ponadto, skarżąca uznała, że skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie", to za zasadne należy uznać stanowisko wielokrotnie w orzecznictwie wyrażone i zasługujące na aprobatę, wskazujące, że postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów należy oceniać do chwili złożenia stosownego wniosku o wpis na listę adwokatów. Oznacza to, jak wskazała skarżąca, że ocena zachowania osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów winna mieć charakter oceny moralnej, etycznej, dokonanej w oparciu o ustawowe przesłanki i uwzględniającej cały dotychczasowy okres życia kandydata na adwokata. W konsekwencji, strona skarżąca uznała, że obowiązkiem organu jest branie pod uwagę i ocenianie wszelkich dostępnych danych dotyczących osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów, a nie tylko jednej z okoliczności (skarżąca powołała się na wyrok NSA wydany w sprawie sygn. akt II GSK 324/09).
Mając na względzie powyższe, strona skarżąca podniosła, iż nie było prowadzone przeciwko niej postępowanie karne lub dyscyplinarne, zaś z analizy akt sprawy wynika bezspornie, że nie zarzucono jej naruszenia norm prawnych, a w środowisku pracy cieszę się uznaniem i autorytetem. Skarżąca uznała, że swoim dotychczasowym postępowaniem nigdy nie dała podstawy do kwestionowania jej postawy etyczno-moralnej. Strona podkreśliła jednocześnie, że nie popełniła żadnego przestępstwa. Skarżąca zauważyła, że przez okres prawie 14 lat pracowała w prokuraturze, z czego przez okres 12 lat była prokuratorem. Skarżąca wskazała, że była wielokrotnie nagradzana, zaś za swoje zaangażowanie w pracy zawodowej oraz wiedzę merytoryczną była awansowana na wyższe stanowiska służbowe. Strona skarżąca podniosła, że przez cały okres pracy w prokuraturze cieszyła się bardzo dobrą opinią służbową i nigdy nie była karana dyscyplinarnie.
Z kolei, jeśli chodzi o okres wykonywania zawodu radcy prawnego, skarżąca wskazała, że nie prowadzono przeciwko niej postępowań dyscyplinarnych. Strona skarżąca stwierdziła, że skreślono ją z listy za niepłacenie składek członkowskich, których nie uiściła, gdyż była w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca podniosła ponadto, że z opinii z jej ostatniego miejsca pracy związanego z obsługą prawną przedstawiła bardzo dobrą opinię służbową, na którą sumiennie i uczciwie pracowałam przez 15 lat. Skarżąca zauważyła, że w opisanych w decyzji sprawach reprezentowała dwie instytucje i stowarzyszenie, w czasie gdy pozostawała z pozwanymi w stosunku starego zlecenia. Skarżąca stwierdziła, że nie popełniła żadnego czynu z pobudek nieetycznych i niemoralnych, a także nie działała z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej, zaś w przypadku dwóch osób fizycznych reprezentowała je bez wynagrodzenia, kierując się jedynie chęcią udzielenia pomocy osobom nieporadnym i biednym. Skarżąca stwierdziła, że motywy jej działania potwierdza analiza znajdującego się w aktach sprawy umorzenia postępowania przygotowawczego Prokuratora Rejonowego we [...] .
W tej sytuacji, skarżąca zarzuciła, że w przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości odmówił jej waloru nieskazitelności charakteru, opierając się jedynie na fakcie prowadzenia postępowania karnego w sprawie, a nie przeciwko jej osobie. Ponadto, skarżąca zarzuciła, że organ nie zebrał w sprawie żadnych innych dowodów i nie wziął pod uwagę żadnych innych okoliczności, również tych związanych z jej dotychczasowym życiem zawodowym i prywatnym. Zdaniem strony skarżącej, organ nie dostrzegł także, iż pozbawiając skarżącą prawa wykonywania zawodu adwokata na bliżej nieoznaczony czas, uniemożliwia stronie tym samym wykorzystywanie zdobytej przez lata pracy w prokuraturze i obsłudze prawnej wiedzy i doświadczenia.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 4 października 2016 r. skarżąca, podtrzymując dotychczasowe zarzuty skargi, przedstawiła swoje dodatkowe stanowisko w sprawie. Strona skarżąca, analizując działania organu, uznała, że bezspornie Minister Sprawiedliwości nie wniósł sprzeciwu w terminie wskazanym w art. 69a ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, który - według skarżącej - upłynął w dniu 9 września 2015 r. Strona skarżąca stwierdziła, że dopiero pismem z dnia 15 października 2015 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił akta osobowe skarżącej, celem uzupełnienia dokumentów w trybie art. 69 ust. 2 cyt. ustawy. Skarżąca uznała jednak, że czynność ta nie przerwała biegu terminu, albowiem została dokonana po jego upływie. Zdaniem strony skarżącej, wezwanie do uzupełnienia akt przez dołączenie określonych w wezwaniu z dnia 15 października 2016 r. dokumentów, z uwagi na upływ terminu do wniesienia sprzeciwu, nie przerwało skutecznie przedmiotowego (materialnoprawnego) terminu i nie mogło mieć wpływu na jego wydłużenie, a więc należało go liczyć od daty doręczenia Ministrowi uchwały wraz z aktami osobowymi w dniu 10 sierpnia 2015 r.
Ponadto, strona skarżąca zarzuciła w uzasadnieniu przedmiotowego pisma procesowego, iż ocena materiału dowodowego sprawy dokonana przez Ministra Sprawiedliwości jest wybiórcza, powierzchowna oraz dowolna, czy wręcz - arbitralna, albowiem poza przytoczeniem przepisów ustawy oraz powołaniem się na stanowisko judykatury (nie zawsze zresztą trafnie dobrane i przystające do realiów badanej sprawy), Minister de facto nie uzasadnił swojego sprzeciwu. Zdaniem skarżącej, skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie", to za zasadne należy uznać stanowisko, iż obowiązkiem organu jest wzięcie pod uwagę i ocenianie wszelkich dostępnych danych dotyczących osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów, a nie tylko jednej z okoliczności. Skarżąca stwierdziła, iż swoim dotychczasowym postępowaniem nigdy nie dała podstawy do kwestionowania jej postawy etyczno-moralnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga J.C. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] - nie narusza przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie złożenia sprzeciwu od wpisu skarżącej J.C. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się również naruszenia powołanego przez stronę skarżącą przepisu art. 76 § 1 k.p.a.
Ponadto, w ocenie Sądu, wydając sporną decyzję administracyjną z dnia [...] lutego 2016 r., Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się naruszenia norm prawa materialnego.
Sąd uznał przede wszystkim, że Minister Sprawiedliwości, wydając swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie sprzeciwu od wpisu skarżącej na listę adwokatów, nie dopuścił się obrazy przepisu art. 69a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze.
Jednocześnie, Sąd stwierdził, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję, w sposób prawidłowy zastosował regulację prawną wyrażoną w przepisie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, przyjmując zasadnie, że skarżąca J.C.- z uwagi na dopuszczenie się zachowań, które naruszyły ochronę prawną tytułu zawodowego radcy prawnego i które rzutują negatywnie na wiarygodność strony skarżącej oraz jej odpowiedzialność i uczciwość - utraciła przymiot nieskazitelnego charakteru, a więc niezbędnej - w świetle powołanego przepisu art. 65 pkt 1 cyt. ustawy - przesłanki do wpisu na listę adwokatów.
Przyjmując powyższe stanowisko, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.
Na wstępie wszelkich rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności spornej decyzji Ministra Sprawiedliwości, należy bardzo wyraźnie zaznaczyć, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - organ, wydając wspomnianą decyzję, nie dopuścił się naruszenia art. 69a ust 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Zgodnie z art. 69a ust 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, wpis na listę adwokatów uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2, bieg terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.
Jednocześnie, należy wskazać, iż w świetle art. 69 ust 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, jeżeli zawarty w przesłanych przez okręgową radę adwokacką aktach osobowych wniosek o wpis na listę adwokatów nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia.
Mając na względzie powyższe przepisy, należy zauważyć, iż Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. dokonała wpisu skarżącej na listę adwokatów. Przedmiotowa uchwała ORA w [...] wraz z aktami osobowymi strony skarżącej wpłynęła do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 10 sierpnia 2015 r. Następnie, Minister Sprawiedliwości, powołując się wyraźnie na przepisy art. 69 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. zwrócił Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] akta osobowe skarżącej, nadesłane wraz z w/w uchwałą o wpisie, celem uzupełnienia materiału dowodowego poprzez załączenie do wskazanych akt postępowania administracyjnego dokumentów dotyczących wykonywania przez wnioskodawczynię zawodu radcy prawnego oraz aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego dotyczącej osoby skarżącej. Akta sprawy, uzupełnione przez ORA w [...] o wnioskowane przez Ministra dokumenty wpłynęły do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 28 września 2015 r. Wobec ujawnienia nowych okoliczności dotyczących wykonywania przez skarżąca zawodu radcy prawnego oraz posługiwania się przez nią tytułem radcy prawnego po skreśleniu z listy radców prawnych, Minister Sprawiedliwości - powołując się na art. 69 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze - w dniu 9 października 2015 r. ponownie zwrócił Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] akta osobowe skarżącej, nadesłane wraz z uchwałą o wpisie, celem uzupełnienia materiału dowodowego poprzez załączenie do wskazanych akt postępowania administracyjnego szczegółowo wskazanych dokumentów, celem uzupełnienia materiału zarówno o odpisy z akt postępowań cywilnych, w których skarżąca podawała się za radcę prawnego, jak i odpis zawiadomienia o podejrzeniu poświadczenia nieprawdy przez wnioskodawczynię. Minister wskazał jednocześnie, iż celem uzupełnienia owego materiału ma być również umożliwienie skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, zgodnie z art. 10 k.p.a. Uzupełnione akta osobowe Okręgowa Rada Adwokacka w [...] nadesłała do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 18 stycznia 2016 r. Po zapoznaniu się z dokumentami dołączonymi do akt prowadzonego postępowania, Minister dokonał oceny sytuacji prawnej skarżącej i uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki wymienionej w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze z uwagi na brak dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w dniu [...] lutego 2016 r. wydał decyzję w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu skarżącej na listę adwokatów.
Biorąc pod uwagę powyższą sekwencję zdarzeń, zdaniem Sądu, uznać należy, iż Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję w przedmiocie sprzeciwu od wpisu skarżącej na listę adwokatów, nie uchybił terminowi, o którym mowa w przepisie art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Nie ulega wątpliwości Sądu, iż dokumentacja uzupełniona na wniosek Ministra Sprawiedliwości miała istotne znaczenie dla sprawy i pozwalała na wnikliwą ocenę zachowań skarżącej, co było niezbędne przy analizie spełniania przez skarżącą przesłanki wymienionej w art. 65 pkt 1 cyt. ustawy.
Przechodząc z kolei do oceny zarzutu naruszenia normy prawnej wyrażonej w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, należy - zdaniem Sądu - wskazać, iż podstawą wydania przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżonej decyzji w przedmiocie sprzeciwu od wpisu skarżącej na listę adwokatów było przede wszystkim ustalenie, że skarżąca dopuszczając się zachowań polegających na powoływaniu się na status radcy prawnego i występowaniu w tym charakterze, w toku postępowań sadowych, mimo braku uprawnień do wykonywania przedmiotowego zawodu, utraciła przymiot nieskazitelnego charakteru, a więc niezbędnej - zgodnie z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - przesłanki koniecznej do wpisu na listę adwokatów.
Zgodnie z przepisem art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, wniosek o dokonanie wpisu kandydata na listę adwokatów może być uwzględniony jedynie w sytuacji wykazania przez wnioskodawcę spełnienia wszystkich niezbędnych przesłanek, uprawniających do wpisu, przewidzianych przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze.
Jak stanowi art. 65 pkt 1 cyt. ustawy, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
W świetle dotychczasowych poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyjąć należy, iż nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata wyłącznie w sferze etyczno-moralnej. Zdaniem Sądu, oznacza to także pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych podważających tę cechę.
W ocenie Sądu, uznać należy, iż Minister Sprawiedliwości, powołując się m.in. na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00, zasadnie stwierdził, że na rękojmię, w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.
Nie ulega wątpliwości, że - w świetle dotychczasowego orzecznictwa - wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" było interpretowane jako zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką - do czasu wpisania na tę listę, które odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata.
Istotne jest to, że w świetle utrwalonego orzecznictwa, przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Zdaniem Sądu, brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym (podobnie: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. II GSK 231/07).
Jednocześnie, uznać należy, iż - wbrew sugestiom strony skarżącej - nawet jednorazowe zachowanie kandydata do zawodu adwokata może w pewnych okolicznościach podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter tej osoby, co w cale nie będzie świadczyć o wybiórczej ocenie Ministra odnośnie dotychczasowego zachowania owego kandydata.
Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości uprawniony był do dokonania samodzielnej oceny zachowań strony skarżącej pod kątem spełniania przesłanek rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.
Analizując dokonaną przez organ ocenę zachowania skarżącej, trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, skoro zachowanie strony skarżącej nie było rozważne i nie świadczyło pozytywnie o nieskazitelności jej charakteru. Sąd uznał, że osoba, która była prokuratorem i radcą prawnym winna mieć pełną świadomość tego, iż czyny polegające na nieuprawnionym posługiwaniu się w toku postępowania przed sądem tytułem radcy prawnego stoją w ewidentnej sprzeczności z literą prawa i rodzą określone konsekwencje prawne. Należy podzielić w tej sytuacji pogląd organu, iż świadome wprowadzanie w błąd co do posiadanych uprawnień procesowych, jako godzące w dobro wymiaru sprawiedliwości, winno być obce osobie, która chce wykonywać kolejny zawód zaufania publicznego.
Zdaniem Sądu, należy uznać, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - działanie Ministra Sprawiedliwości było nie tylko legalne, ale również rzetelne, a więc przede wszystkim wolne od arbitralności, dające się racjonalnie wyjaśnić okolicznościami faktycznymi i prawnymi mającymi istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Niewątpliwie, organy administracji, dokonując oceny przepisów i oceny stanu faktycznego, muszą realizować swoje zadania w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, chyba, że wchodzi on w konflikt z interesem ogólnym. Z takim właśnie przypadkiem Minister Sprawiedliwości miał do czynienia w niniejszej sprawie i dokonując oceny materiału dowodowego, podjął zaskarżoną decyzję, kierując się celami wskazanymi przede wszystkim w przepisie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Według Sądu, poczynione przez Ministra Sprawiedliwości ustalenia wynikają z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów cyt. ustawy nie budzi zastrzeżeń.
Wpis na listę adwokatów może nastąpić, jeżeli kandydat spełnia wszystkie przesłanki przewidziane w przepisie art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, zaś skarżąca nie spełniała jednej z podstawowych przesłanek wskazanych w pkt. 1 tego przepisu (vide: brak nieskazitelnego charakteru).
Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości słusznie przyjął, że takiej oceny nie zmienia podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność związana z umorzeniem postępowania przygotowawczego na mocy postanowienia Prokuratury Rejonowej we [...] z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt [...] . Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotowa decyzja prokuratora rejonowego oparta był wyłącznie na analizie znamion czynu zabronionego określonego w art. 286 § 1 Kodeksu karnego. W tej sytuacji, wskazane postanowienie prokuratora nie podważa w żaden sposób ustaleń oraz oceny dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości, który przeprowadzał ją w świetle nie regulacji prawa karnego, lecz w oparciu o normę wynikającą z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Zgadzając się w pełni z oceną wyrażoną przez Ministra, należy uznać, że z całą pewnością od kandydata na adwokata wymagać należy nieskazitelnej postawy. W ocenie Sądu bezspornym jest, iż skarżąca, naruszając obowiązujący ład prawny poprzez bezprawne powoływanie się na status radcy prawnego, takiej postawy nie okazała, a więc nie daje ona gwarancji należytego wykonywania zawodu adwokata, jako osoby zaufania publicznego.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy - zasadnie przyjął, iż zachodzi podstawa do uznania, że strona skarżąca nie spełnia przesłanek koniecznych do skutecznego ubiegania się o wpis na listę adwokatów.
Należy w konsekwencji uznać, iż Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. - wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - interes indywidualny skarżącej nie jest na tyle znaczący, aby dać podstawę do ograniczenia wskazanego przez ten organ ważnego interesu społecznego.
Wobec powyższego należy uznać, że Minister Sprawiedliwości nie uchybił normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.
Ponadto, poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, organ nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące wchodzących w grę unormowań prawnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło