VI SA/Wa 717/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ"), działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a."; obecnie tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1257), postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez W. S. (dalej: "skarżący", "strona") wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez GITD decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd zespołem pojazdów po drogach publicznych objętych takim obowiązkiem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ww. decyzję doręczono osobiście stronie w dniu [...] listopada 2016 r. Decyzja ta zawierała pouczenie o terminie i sposobie zaskarżenia. Pismem (zatytułowanym "Odwołanie"), nadanym 6 grudnia 2016 r. w Urzędzie Pocztowym w [...], strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zaznaczył, że czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał 17 listopada 2016 r. W świetle tych ustaleń uznał, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia ww. środka prawnego, o którym mowa w art. 58 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powołane na wstępie postanowienie GITD z [...] stycznia 2017 r. skarżący (reprezentowany przez adwokata D. Z.) wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także "z daleko idącej ostrożności, na wypadek przyjęcia, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło" wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia (omyłkowo skarżący podał: "odwołania" zamiast: "wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy"), gdyż uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy dotyczących wniesienia odwołania w terminie wskutek pominięcia, że strona wniosła odwołanie w terminie na adres GITD przy ul. Chałubińskiego 4 w Warszawie, - art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie powinien mieć zastosowania z uwagi na wniesienie odwołania w terminie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie budzi wątpliwości okoliczność, iż odebrał decyzję GITD [...] listopada 2016 r., jednak organ pomija fakt nadania odwołania listem poleconym w dniu 15 listopada 2016 r. - a więc z zachowaniem terminu do zaskarżenia decyzji - na nieaktualny adres siedziby GITD przy ul. Chałubińskiego 4 w Warszawie. Wobec zwrotu przedmiotowej korespondencji w dniu 6 grudnia 2016 r., jeszcze w tym samym dniu skarżący przesłał ją na adres organu przy Al. Jerozolimskich 94 w Warszawie (omyłkowo w skardze przywołał adres: "Al. Jerozolimskie 14 w Warszawie"). Skarżący dodał, iż błędny adres korespondencyjny organu znalazł w internecie za pomocą wyszukiwarki "google". Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podkreślił, że w wywiedzionym odwołaniu – wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawarł wprost literalnej prośby wskazanej w art. 58 § 1-2 k.p.a., jednakże w dniu zwrotu korespondencji (zawierającej odwołanie) przesłał ją na aktualny adres organu, załączając kopertę, w której zwrócono mu pismo. Ponadto skarżący nie dysponował specjalistyczną wiedzą co do obowiązku złożenia prośby o przywrócenie terminu przy ponownym przesłaniu odwołania. Brak też było stosownego pouczenia w tym zakresie w decyzji. Dopiero zlecając sprawę profesjonalnemu pełnomocnikowi w dniu 10 lutego 2017 r. skarżący się o tym dowiedział. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodał, iż nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie nadanie środka zaskarżenia na nieaktualny (od kilku lat) adres organu skoro skarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie, w tym właściwy adres organu. Nadto GITD podkreślił, że wyszukiwarka internetowa "google" nie stanowi pewnego źródła informacyjnego, ale nawet załączony do skargi wydruk potwierdza, iż pierwsze pozycje na nim obejmowały aktualny adres organu, wskazując adres internetowy GITD. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Stosownie do treści art. 5 § 1 pkt 4 k.p.a. przez pojęcie ministra należy rozumieć Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. W definicji tego pojęcia mieści się GITD, który w myśl art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.) jest centralnym organem administracji rządowej podległym ministrowi właściwemu do spraw transportu. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składa się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 in fine k.p.a.). Natomiast według art. 134 w związku z art. 127 § 3 in fine k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Podkreślić należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy w zakresie przekroczenia czternastodniowego terminu wskazanego w art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 in fine k.p.a., jak również ustaleniem czy strona wnosiła o przywrócenie terminu do dokonania czynności, o którym mowa w art. 58 k.p.a. Konstrukcja tego ostatniego przepisu wskazuje, iż przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony i w tym zakresie została wyłączona możliwość wszczęcia postępowania przez organ z urzędu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący w (nadanym w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 6 grudnia 2016 r.) piśmie zatytułowanym "Odwołanie", które organ potraktował - zgodnie z jego treścią - jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zawarł wyłącznie żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy. Podniósł, iż został zatrzymany przez młodszego inspektora Inspekcji Transportu Drogowego w dniu [...] listopada 2016 r. gdy wracał z Niemiec po zakupie samochodu ciężarowego, ponieważ nie miał urządzenia do poboru opłat za przejazd po płatnych odcinkach dróg. Jako usprawiedliwienie skarżący wskazał okoliczność, że taki pojazd nabył pierwszy raz i był przekonany, że "wszystkie procedury związane z samochodem będzie załatwiał po zarejestrowaniu w Polsce". Nie jest również kwestionowana okoliczność, iż skarżący opisane wyżej pismo nadał uprzednio w dniu 15 listopada 2016 r. (w Urzędzie Pocztowym [...]) na nieaktualny już od kilku lat adres organu, tj. ul. Chałubińskiego 4, 00-928 Warszawa. Po zwrocie tej korespondencji przez operatora pocztowego – Pocztę Polską S.A. w dniu 6 grudnia 2016 r., skarżący przesłał zwrócony środek zaskarżenia w ww. dacie (tj. 6 grudnia 2016 r.) na właściwy adres organu, tj. Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa. Zatem przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył wyłącznie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Natomiast w żaden sposób nie poruszał kwestii zachowania czternastodniowego terminu do jego wniesienia, który to termin jest jednym z warunków skutecznego skorzystania z tego środka zaskarżenia. Tymczasem skarżący, wobec zwrotu w dniu 6 grudnia 2016 r. korespondencji wysłanej na błędny adres organu, powinien mieć świadomość, że upłynął termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżona decyzja z [...] listopada 2016 r. o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 1.500 zł, doręczona skarżącemu [...] listopada 2016 r., zawierała dokładne pouczenie o 14-dniowym terminie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od dnia doręczenia decyzji do GITD (Al. Jerozolimskie 94, 00-807 Warszawa) - vide strona nr 3 decyzji. Zaznaczyć przy tym należy, iż doręczenie decyzji jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem wiążą się określone prawnie doniosłe skutki, m.in. rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. W niniejszej sprawie termin do zaskarżenia decyzji bezskutecznie upłynął 17 listopada 2016 r. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że z faktu nadania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 15 listopada 2016 r. na nieprawidłowy adres organu strona nie może wnioskować, iż ponownie przesyłając tę korespondencję (tym razem na prawidłowy adres organu) termin do zaskarżenia decyzji został zachowany. Nadając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w Urzędzie Pocztowym [...] zarówno w dniu 15 listopada 2016 r., jak i w dniu 6 grudnia 2016 r. skarżący nie dokonał żadnej z tych czynności skutecznie. O ile w pierwszym przypadku zachował wprawdzie ustawowy termin do zaskarżenia decyzji, lecz nieprawidłowo zaadresował korespondencję (co skutkowało jej zwrotem), o tyle w drugim przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany na właściwy adres GITD, ale już po upływie czternastodniowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Tymczasem skutecznie wniesienie środka zaskarżenia wymaga kumulatywnego spełnienia takich warunków jak: skierowanie go do właściwego organu i na prawidłowy adres organu oraz zachowanie terminu do złożenia tego środka. Termin określony w art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 in fine k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po jego upływie jest bezskuteczne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej: "NSA"/ z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu i nawet nieznaczne przekroczenie terminu zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., sygn. akt SA/Łd 2665/95, Biuletyn Skarbowy 1997, nr 5, poz. 32). Całkowicie bezpodstawny jest zawarty w skardze wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z argumentacją, że skarżący wprawdzie nie zawarł go "literalnie wprost" w odwołaniu-wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ale w tym samym dniu, w którym zwrócono mu korespondencję, przesłał "jeszcze raz to samo odwołanie", sporządzone w terminie, a jedynie omyłkowo wysłane na nieaktualny adres organu. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W § 2 tego artykułu wskazano, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przepisy art. 58 k.p.a. jednoznacznie wskazują, że w sprawie przywrócenia uchybionego terminu żaden organ nie może działać z urzędu. Ewentualne przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może bowiem nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że strona składa wniosek o przywrócenie terminu. Przyjęcie, że spóźniony środek zaskarżenia niejako "sam w sobie" zawiera wniosek o przywrócenie terminu, podważałoby sens prawnej regulacji przywrócenia terminu do dokonania konkretnych czynności procesowych. Oczywistym zatem jest, że takie poglądy nie mogą zasługiwać na aprobatę (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1998 r. , sygn. akt I SA 1697/97, Lex nr 44497 przywołany w wyroku NSA z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2188/12, Lex nr 1450897). Chybiony jest również argument skargi co do braku pouczenia w decyzji o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Okolicznością bezsporną w tej sprawie jest, że skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości i terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym z uprawnienia tego nie skorzystał skutecznie we wskazanym terminie. Należy z całym przekonaniem podkreślić, iż organ nie był zobowiązany do udzielenia skarżącemu pouczenia o treści art. 58 k.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych. Taki pogląd jest jednolicie wyrażany w orzecznictwie NSA (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 284/07, niepubl., dostępny w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Podkreślić należy, że ugruntowana w europejskiej kulturze prawnej zasada ignorantia iuris nocet wyraża założenie, iż każdy obywatel powinien znać adresowane do niego normy prawne. Podobnie zakłada inna premia łacińska ignorantia iuris non excusat, która oznacza, że nikt nie może szukać usprawiedliwienia w nieznajomości prawa (tak NSA w ww. wyroku z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2188/12, Lex nr 1450897). W świetle powyższego, organ zasadnie uznał, iż nadanie przez skarżącego w Urzędzie Poczty Polskiej ([...]) w dniu 6 grudnia 2016 r. przesyłki pocztowej zawierającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło z uchybieniem czternastodniowego terminu. W świetle powyższych ustaleń, wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było prawidłowe, czemu organ dał wyraz w zaskarżonym postanowieniu wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Reasumując, należało uznać, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego. Wydane przez organ zaskarżone postanowienie z 13 stycznia 2017 r. znajduje oparcie w powołanych w jego sentencji przepisach. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.