VI SA/Wa 735/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę Uchwałą nr 27/2010 z dnia 28 lipca 2010 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzania egzaminu radcowskiego (2010 r.) z siedzibą w O. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, na podstawie art. 36(6) ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65) – dalej jako u.r.p., po przeprowadzeniu egzaminu radcowskiego w dniach 29 czerwca-2 lipca 2010 r. stwierdziła, że K. P. uzyskała negatywny wynik z egzaminu. Zdająca otrzymała następujące oceny: z części pierwszej egzaminu (test) 58 punktów, co stanowiło ocenę niedostateczny, z części drugiej ocenę dostateczny, z części trzeciej ocenę niedostateczny, z części czwartej ocenę dostateczny i z części piątej ocenę dostateczny. Od uchwały K. P. wniosła odwołanie kwestionując ocenę z części pierwszej stwierdzając, że na pytania nr 16, 38, 55 i 25 odpowiedziała prawidłowo co dawało wymagane 62 pkt zaliczające test. Z części trzeciej sporządziła prawidłową apelację za co powinna również otrzymać ocenę pozytywną. Omawiając poszczególne pytania podnosiła; Pytanie nr 16: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, wydziedziczenie to: A. powołanie do spadku osoby nie będącej zstępnym, małżonkiem lub rodzicem, B. pozbawienie w testamencie zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, z przyczyn określonych w ustawie, C. Pozbawienie w testamencie zstępnych, małżonka lub rodziców udziału w spadku". Zdająca zakreśliła odpowiedź "C" przy poprawnej "B" stwierdzając, że prawidłowe były odpowiedzi "B" i "C", gdyż skutkiem wydziedziczenia następuje nie tylko pozbawienie wydziedziczonego prawa do zachowku lecz również do udziału w spadku. Pytanie nr 38: "Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, wniesienie przez przedsiębiorcę sprzeciwu wobec podjęcia i wykonania przez organ kontroli czynności z naruszeniem wskazanych w ustawie przepisów, do czasu ostatecznego rozpatrzenia sprzeciwu: A. powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, B. powoduje odstąpienie od czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, C. nie ma znaczenia dla czynności kontrolnych prowadzonych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy". Przy prawidłowej odpowiedzi "A" zdająca zaznaczyła odpowiedź "C" uznając obie te odpowiedzi za poprawne. Wskazując na art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej skarżąca podkreślała, że decydującym jest nie wniesienie sprzeciwu lecz doręczenie organowi zawiadomienia o jego wniesieniu, a więc samo wniesienie sprzeciwu nie odnosiło skutku z odpowiedzi "A". Zatem w ocenie skarżącej pytanie i odpowiedzi nie były sformułowane precyzyjnie w szczególności, że w świetle art. 84d wymienionej ustawy nie uwzględniało sytuacji niedopuszczalności sprzeciwu. Pytanie nr 55: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, akcjonariusz spółki kapitałowej w organizacji, za jej zobowiązania A. nie odpowiada, B. odpowiada solidarnie ze spółką i osobami, które działały w jej imieniu, do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych akcji, C. odpowiada solidarnie ze spółką i osobami, które działały w jej imieniu, całym swoim majątkiem". Prawidłowa była odpowiedź "B" zdająca zaznaczyła odpowiedź "C" uznając obie te odpowiedzi za poprawne. Skarżąca powołując się na komentarz podkreślała, że akcjonariusz w sytuacji podanej w pytaniu niewątpliwie odpowiada do wartości niewniesionych wkładów lecz ta odpowiedzialność obejmuje cały jego majątek. Pytanie nr 25: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu, sąd wydaje: A. wyłącznie po przeprowadzeniu rozprawy, B. wyłącznie na posiedzeniu niejawnym, C. po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym". Zdająca zakreśliła odpowiedź "B" przy poprawnej "C" stwierdzając, że na to pytanie żadna ze wskazanych odpowiedzi nie była poprawna. Zgodnie z art. 169 § 5 k.p.c., stanowiącym podstawę prawną odpowiedzi poprawnej, sąd ma możliwość wydania takiego postanowienia na posiedzeniu niejawnym. W przepisie tym nie ma mowy o rozprawie, co zostało wskazane w odpowiedzi "C". Jeżeli jednak miałaby być poprawna odpowiedź "C" to w odpowiedzi powinna znajdować się informacja o wydaniu takiego postanowienia "po zamknięciu rozprawy", a nie tylko "po przeprowadzeniu rozprawy". Wskazując na rozbieżne oceny cząstkowe z części trzeciej egzaminu (jeden z egzaminatorów postawił ocenę niedostateczny drugi dostateczny) skarżąca nie zgadzała się z oceną niedostateczną. Podkreślała, że zarzut niezawarcia w apelacji potwierdzenia o uiszczeniu opłaty od apelacji był niezasadny, gdyż "informacja dla zdających" takiego wymogu nie nakładała. W ocenie skarżącej zarzut zawyżenia w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia (jak podkreślała zawyżenia niewielkiego) nie wywierał skutków w zakresie merytorycznej zasadności samej apelacji w przeciwieństwie, gdyby wartość ta była zaniżona. Nie miało to również wpływu na koszty postępowania zasądzone przez sąd, gdyż strona powodowa "uległaby przeciwnikowi" co do nieznacznej części swojego żądania. Skarżąca podkreślała, że egzaminator wskazywał na poprawność uznania przez zdającą umowy jako deweloperskiej, a nie wadliwie określonej przez sąd jako umowy przedwstępnej. Zatem w apelacji wskazano najistotniejszą w sprawie podstawę merytoryczną zaskarżenia wyroku. W tych okolicznościach sąd II instancji, pomimo braku podania w apelacji przepisów art. 361, art. 471 i art. 474 k.c., z urzędu zastosowałby przepisy odnoszące się do zwiększonej odpowiedzialności dewelopera tym bardziej, że zdająca powołała się na naruszenie art. 390 § 3 k.c. Skarżąca podnosiła zasadność odwołania się do art. 100 k.p.c. w zakresie żądania zasądzenia kosztów postępowania wobec uwzględnienia powództwa w znacznej części. Żądanie to było tym bardziej zasadne w sytuacji wzajemnego zniesienia kosztów przez sąd I instancji. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia 18 stycznia 2011 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Omawiając egzamin testowy Komisja stwierdziła, że odpowiedź udzielona przez zdającą na pytanie nr 16 nie była prawidłowa. Poprawna odpowiedź "B" na to pytanie wynikała z art. 1008 k.c. i stanowiła dosłowne brzmienie tego przepisu, jednak zdająca podała nieprawidłową odpowiedź "C". Wydziedziczenie jest pozbawieniem uprawnionego do zachowku tego prawa i nie należy mylić wydziedziczenia z testamentem negatywnym, w którym testator wyłącza spadkobiercę ustawowego od dziedziczenia, przez co nie zostaje on pozbawiony zachowku. Na pytanie nr 25 należało udzielić odpowiedzi "C", a nie wskazanej przez zdającą "B", gdyż prawidłowa odpowiedź wynikała z art. 169 § 5 k.p.c. Komisja wskazała, że zgodnie z art. 148 § 1 i § 2 k.p.c. co do zasady sąd rozpoznaje sprawy na rozprawach, jednak może niektóre z nich rozpoznawać także na posiedzeniu niejawnym, co jest wyjątkiem, o którym stanowi art. 169 § 5 k.p.c. odnoszący się właśnie do wniosku o przywrócenie terminu. Na pytanie nr 38 skarżąca również nie udzieliła odpowiedzi poprawnej wskazując odpowiedź "C" zamiast "A". Zdaniem Komisji II Stopnia prawidłowa odpowiedź wprost wynikała z treści art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W ocenie Komisji skutek wniesienia sprzeciwu w postaci wstrzymania czynności kontrolnych nie jest zależny od doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu. Doręczenie zawiadomienia kontrolującemu o wniesieniu sprzeciwu ma znaczenie dla określenia momentu, w którym skutek wniesienia sprzeciwu wystąpi, a to nie było przedmiotem pytania. Zatem wskazana przez zdającą odpowiedź "C" również była nieprawidłowa, także przy założeniu podanym w odwołaniu, gdyż z pytania wynikało, że chodzi o podanie skutków prawnych wniesienia sprzeciwu. Zarzut nieuwzględnienia w pytaniu przypadków podanych w art. 84d ustawy, wobec końcowej treści pytania "do czasu ostatecznego rozpatrzenia sprzeciwu" nie był trafny, gdyż pytanie nie odnosiło się do sytuacji, w której w ogóle sprzeciw nie jest dopuszczalny. Pytanie nr 55 wymagało udzielenia poprawnej odpowiedzi "B" stanowiącej dosłowne przytoczenie treści art. 13 § 2 Kodeksu spółek handlowych, a zdająca zakreśliła odpowiedź "C", w której odpowiedzialność wspólnika ograniczonej przez wymieniony przepis (do wysokości niewniesionych wkładów) rozszerzono do jego odpowiedzialności "całym swoim majątkiem". Zdaniem Komisji dodanie w odpowiedzi "B" zwrotu "całym swoim majątkiem" pozbawiłoby pytanie jakiejkolwiek trudności, co nie byłoby pożądane. Zdaniem Komisji II Stopnia wszystkie pytania testowe były sformułowane w sposób jasny, a propozycje odpowiedzi poprawnych były jednoznaczne. Analizując zadanie z części trzeciej egzaminu Komisja wskazała na uchybienia stwierdzone przez egzaminatora, który wystawił ocenę niedostateczny, uznając te uchybienia za istotne na tyle, że uzasadniały tę ocenę. Komisja przyznała rację skarżącej co do braku podstaw zarzucenia pracy nie podania w niej dowodu uiszczenia opłaty za apelację. Za trafny natomiast uznano zarzut braku precyzji wniosków apelacji w szczególności przez niepodniesienie zarzutu naruszenia przepisów art. 471 i 474 k.c. W ocenie Komisji z apelacji można było jedynie domniemywać, że zdająca zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo co do roszczenia odszkodowawczego za różnicę w cenie mieszkania (150000 zł), utraconej ulgi podatkowej (15000 zł), kosztów pozyskania kredytu (10000 zł) oraz zwrotu zadatku (20000 zł) łącznie dochodząc kwoty 195000 zł z kosztami za I instancję. W związku z tym zakres zaskarżenia jest zbyt szeroki co najmniej o kwotę 25000 zł. Komisja uznała za bezzasadne dochodzenie kwoty 15000 zł za utraconą ulgę podatkową jako nieudowodnione przez powodów. Brak podstaw było do żądania zasądzenia kwoty 20000 zł z tytułu zwrotu podwójnego zadatku skoro zasądzono już kwotę 10000 z tego tytułu, a więc można było dochodzić jedynie pozostałych 10000 zł. Zdaniem Komisji uzasadnienie apelacji było bardzo lakoniczne bez rozwinięcia zarzutów naruszenia prawa materialnego, a wniosek o zasądzenie kosztów postępowania został sformułowany niewłaściwie i nieprecyzyjnie, mając na względzie wadliwe orzeczenie sądu w tym zakresie oparte na art. 100 k.p.c. Wskazując na powyższe uchybienia Komisja uznała apelację skarżącej za mało profesjonalną, niespełniającą wymagań przepisów art. 36(5) ust. 2 i art. 36(4) ust. 1 u.r.p. Podkreślano brak szczegółowego uzasadnienia w oparciu o właściwe przepisy materialne rozważań co do błędnej kwalifikacji przez sąd umowy jako przedwstępnej, a jak podkreślała Komisja, była to kwestia bardzo istotna w świetle rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie na ten temat. Komisja dostrzegła również, co umknęło egzaminatorom, nieprawidłowość ustalenia przez sąd daty początkowej płatności odsetek od uwzględnionej części powództwa. Zdająca również tej wady nie zauważyła, niezaskarżając wyroku w tym zakresie. W ocenie Komisji język apelacji daje wiele do życzenia pod względem prawniczym i dowodzi braku fachowości zdającej, która to okoliczność dyskwalifikuje jej pracę. Od uchwały K. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia obu uchwał i zasądzenia kosztów postępowania. Uchwałom zarzuciła błędne przyjęcie, że na pytania nr 16, 25, 38 i 55 udzielił odpowiedzi niewłaściwych oraz błędne przyjęcie, że sporządzona apelacja nie kwalifikowała się na ocenę pozytywną. W ocenie skarżącej na pytanie nr 16 odpowiedziała prawidłowo, gdyż celem egzaminu jest sprawdzenie wiedzy zdającego w zakresie danej instytucji prawnej, a nie wyłącznie przytoczenie treści przepisu. Zakreślając zatem odpowiedź "C" zamiast "B" zdająca wskazała, że skutkiem wydziedziczenia dochodzi również do pozbawienia spadkobiercy udziału spadkowego. Odpowiedź "B" na pytanie nr 25 również była prawidłowa, gdyż postanowienie w sprawie przywrócenia terminu może zapaść "po zamknięciu rozprawy" a nie "po jej przeprowadzenie", jak wskazywała odpowiedź "C". Na pytanie nr 38 zdaniem skarżącej również udzieliła odpowiedzi poprawnej "C", gdyż samo wniesienie sprzeciwu nie wstrzymuje czynności kontrolnych. Koniecznym jest zawiadomienie kontrolującego o tym fakcie przez doręczenie mu owego zawiadomienia. Także wskazanie na przepis art. 84d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej było właściwe, gdyż dopiero przy rozpatrywaniu sprzeciwu organ wydaje rozstrzygnięcie o jego dopuszczalności. Na pytanie nr 55 odpowiedź "B" i "C" były poprawne, gdyż odpowiedzialność akcjonariusza ograniczona do wartości niewniesionych udziałów obejmuje cały jego majątek, na co skarżąca zwróciła uwagę w odwołaniu. Zdaniem skarżącej jej praca z części trzeciej egzaminu zasługiwała na ocenę pozytywną. Co do braku wskazania w apelacji opłaty organ odwoławczy podzielił stanowisko skarżącej. Jednak Komisja II Stopnia w ogóle nie wypowiedziała się co do gradacji ocen za tę pracę stawiając pracę zdającej na równi z pracą, która polegała na przykład na wydaniu opinii prawnej o bezzasadności wnoszenia apelacji. Wskazując na realia egzaminu skarżąca podkreślała konieczność sporządzenia apelacji w czasie daleko krótszym (360 minut) od tego, jaki ma pełnomocnik (14 dni). Niewątpliwie więc ma to istotny wpływ na poziom języka prawniczego i obszerność argumentacji. Natomiast w ocenie skarżącej sporządzona przez nią apelacja byłaby skuteczna. W odpowiedzi na skargę Komisja II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosiła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Egzamin radcowski przeprowadziła Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w O. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego w składzie zgodnym z przepisem art. 36(1) ust. 2 u.r.p. Członkowie Komisji złożyli stosowne do art. 36(1) ust. 7 i ust. 8 u.r.p. oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich z pracy Komisji. Egzamin radcowski polegał, zgodnie z art. 36(4) ust. 1 u.r.p. na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Egzamin składał się z pięciu części (art. 36(4) ust. 2 u.r.p., z których pierwsza część polegała na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi, za każdą prawidłową odpowiedź uzyskując 1 punkt (art. 36(4) ust. 3 u.r.p.), a prawidłowość odpowiedzi oceniano według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu radcowskiego (art. 36(4) ust. 4). Z tej części egzaminu skarżąca otrzymała ocenę niedostateczny, uzyskując 58 punktów. Zgodnie z art. 36(4) ust. 5 u.r.p. druga część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu K. P. otrzymała ocenę dostateczny. Zgodnie z art. 36(4) ust. 6 u.r.p. trzecia część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu skarżąca otrzymała ocenę niedostateczny przy ocenach cząstkowych niedostateczny i dostateczny, gdyż zgodnie z art. 36(5) ust. 4 pkt 2 u.r.p. średnia arytmetyczna ocen cząstkowych wyniosła poniżej 3,00 co zgodnie z art. 36(4) ust. 10 pkt 2 u.r.p. dawało ocenę negatywną – niedostateczny (2). Czwarta część egzaminu radcowskiego polegała, zgodnie z art. 36(4) ust. 7 u.r.p., na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu K. P. otrzymała ocenę dostateczny. Oraz piąta część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny (art. 36(4) ust. 8 u.r.p.) i za tę część egzaminu skarżąca otrzymała ocenę dostateczny. W myśl art. 36(6) ust. 1 u.r.p pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, a ponieważ K. P. otrzymała z części pierwszej i trzeciej egzaminu oceny niedostateczne, z całego egzaminu również otrzymała ocenę niedostateczny. Komisja egzaminacyjna podjęła uchwałę o wyniku egzaminu radcowskiego K. P. większością głosów w obecności wszystkich członków komisji egzaminacyjnej oraz wydała zdającej uchwałę, a jej odpis przesłała Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych i dołączyła uchwałę do akt osobowych K. P.. Komisja Egzaminacyjna ustaliła uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. wynik egzaminu K. P. którą po zaskarżeniu przez zdającą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymała w mocy. W związku z powyższym należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie egzaminu K. P. zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań formalnych określonych przepisami ustawy o radcach prawnych. Procedując na skutek odwołania Komisja Egzaminacyjna II Stopnia rozpoznała sprawę także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia podzielając stanowiska egzaminatorów. Odnosząc się do zakwestionowanych pytań z egzaminu testowego przez skarżącą należy stwierdzić brak podstaw do kwestionowania stanowiska Komisji co do pytania nr 16: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, wydziedziczenie to: A. powołanie do spadku osoby nie będącej zstępnym, małżonkiem lub rodzicem, B. pozbawienie w testamencie zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, z przyczyn określonych w ustawie, C. Pozbawienie w testamencie zstępnych, małżonka lub rodziców udziału w spadku". Zdająca zakreśliła odpowiedź "C" przy poprawnej "B" stwierdzając, że prawidłowe były odpowiedzi "B" i "C", gdyż skutkiem wydziedziczenia następuje nie tylko pozbawienie wydziedziczonego prawa do zachowku lecz również do udziału w spadku. Komisja egzaminacyjna zasadnie wskazywała, że poprawna odpowiedź na to pytanie wynikała z art. 1008 k.c. - spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku spełnia przesłanki podane w tym przepisie. Wymieniony przepis podaje definicję wydziedziczenia, która jest różna od pozbawienia wyłącznie spadkobiercy koniecznego udziału w spadku. W związku zatem z ustaleniami egzaminatorów i Komisji II Stopnia podanie przez skarżącą odpowiedzi "C" nie było poprawne, co zostało prawidłowo uzasadnione w zaskarżonej uchwale. Pytanie nr 25: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu, sąd wydaje: A. wyłącznie po przeprowadzeniu rozprawy, B. wyłącznie na posiedzeniu niejawnym, C. po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym". Zdająca zakreśliła odpowiedź "B" przy poprawnej "C" stwierdzając, że na to pytanie żadna ze wskazanych odpowiedzi nie była poprawna. Pytanie odwoływało się do art. 169 § 5 k.p.c. - postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zatem już sama treść odpowiedzi "A" i "B", zakreślając warunek wyłączności orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu, wykluczała poprawność tych odpowiedzi. Komisja zasadnie wskazywała na pomocniczy charakter przepisu art. 148 k.p.c. do udzielenia odpowiedzi na to pytanie, który w powiązaniu z art. 169 § 5 k.p.c. określał możliwość orzekania sądu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu po przeprowadzenie rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu pytanie to, jak i pytanie nr 16 było skonstruowane w świetle przepisów ustawy o radcach prawnych jasno, a jedyne poprawne odpowiedzi były wskazane zgodnie z kluczem. Pytanie nr 38 "Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, wniesienie przez przedsiębiorcę sprzeciwu wobec podjęcia i wykonania przez organ kontroli czynności z naruszeniem wskazanych w ustawie przepisów, do czasu ostatecznego rozpatrzenia sprzeciwu: A. powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, B. powoduje odstąpienie od czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, C. nie ma znaczenia dla czynności kontrolnych prowadzonych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy". Przy prawidłowej odpowiedzi "A" zdająca zaznaczyła odpowiedź "C" uznając obie te odpowiedzi za poprawne. Podstawę prawną odpowiedzi poprawnej stanowił przepis art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym, wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia. W świetle cytowanego przepisu odpowiedź skarżącej nie mogła być poprawna, co jednak nie niweluje faktu, że odpowiedź "A" (uznana za poprawną) również nie była właściwa. Zgodnie bowiem z treścią pytania samo wniesienie sprzeciwy nie powoduje wstrzymania czynności kontrolnych, gdyż wstrzymanie to następuje dopiero skutkiem i "z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu", jak stanowi przepis art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W pytaniu chodziło wprost o skutek jaki wywołuje sprzeciw, a skutek ten następuje w chwili wskazanej przez omawiany przepis. W tych warunkach pytanie nr 38 i odpowiedzi na nie zostały skonstruowane, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, z naruszeniem przepisu art. 36(4) ust. 3 u.r.p., jednakże naruszenie to nie miało, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., wpływu na wynik sprawy. Pytanie nr 55: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, akcjonariusz spółki kapitałowej w organizacji, za jej zobowiązania A. nie odpowiada, B. odpowiada solidarnie ze spółką i osobami, które działały w jej imieniu, do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych akcji, C. odpowiada solidarnie ze spółką i osobami, które działały w jej imieniu, całym swoim majątkiem". Za prawidłową uznano odpowiedź "B" zdająca zaznaczyła odpowiedź "C" uznając obie te odpowiedzi za poprawne. Odpowiedź na to pytanie opierała się na treści art. 13 § 1 i § 2 Kodeksu spółek handlowych - za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu (§ 1). Wspólnik albo akcjonariusz spółki kapitałowej w organizacji odpowiada solidarnie z podmiotami, o których mowa w § 1, za jej zobowiązania do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych udziałów lub akcji (§ 2). Komisja II Stopnia zasadnie argumentowała w zaskarżonej uchwale inny zakres odpowiedzialności wspólnika określany w odpowiedzi "B" i w odpowiedzi "C". Odpowiedzialność wspólnika wskazana w odpowiedzi "B", jako odpowiedzialność ograniczona do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych akcji, wprost odpowiada podstawie prawnej podanej w art. 13 § 2 k.s.h., z której wywodziła się poprawna odpowiedź na to pytanie. Odpowiedzialność wspólnika podana w odpowiedzi "C" jest oczywiście dużo szersza i nie jest przewidziany tym przepisem. Zatem pytanie to i odpowiedź wskazana jako poprawna spełniały wymagania z art. 36(4) ust. 3 u.r.p. Z części trzeciej egzaminu skarżąca otrzymała dwie oceny – niedostateczny i dostateczny. Uzasadnienie egzaminatora, który wystawił ocenę cząstkową dostateczny w zasadzie zawiera zarzuty skierowane do opracowania skarżącej, poza jedynym stwierdzeniem o nawiązaniu w zadaniu do orzeczeń zawierających rozstrzygnięcia związane z umową deweloperską. Ocena niedostateczny została uzasadniona dość szczegółowo zarówno przez egzaminatora, jak i przez Komisję II Stopnia. W tym miejscu Sąd orzekający w sprawie chciałby podkreślić, że nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, gdyż bada zaskarżone uchwały jedynie w zakresie ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a więc również nie według kryteriów słuszności. Pracy skarżącej postawiono szereg zarzutów dokładnie opisanych w uchwale Komisji II Stopnia. Z zarzutami tymi trudno polemizować w sytuacji, w której faktycznie znajdują potwierdzenie w apelacji sporządzonej przez skarżącą. Apelacja zaskarża wyrok niejako nadmiarowo w zbyt szerokim zakresie kwotowym i pomimo właściwego kierunku zaskarżenia nie wskazuje podstawy prawnej z jej omówieniem dlaczego ten kierunek jest prawidłowy. Ma również braki chociażby w zakresie niezaskarżenia nieprawidłowości daty naliczenia odsetek, na co zwracała uwagę Komisja II Stopnia. Zdająca omawiając swoje stanowisko co do charakteru umowy łączącej strony w istocie, jak stwierdzili to egzaminatorzy i Komisja II Stopnia, nie uzasadniła według jakich kryteriów prawnych należało rozpatrywać szeroki zakres odpowiedzialności dewelopera wynikający z umowy będącej przedmiotem postępowania przed sądem pierwszej instancji. Wskazanie w tym przedmiocie, przez egzaminatorów i Komisję II Stopnia, na niezbędność powołania w apelacji stosownych przepisów (art. 471, art. 474 k.c. w związku z art. 361 § 1 i § 2 k.c.) miało uzasadnienie w świetle przepisu art. 36(4) ust. 1 u.r.p. Omówienie tych przepisów czyniłoby apelację pismem sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika, gdyż wskazywałoby na znajomość prawa i możliwość jego prawidłowej interpretacji. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z przepisem art. 36(4) ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, co do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu dziedzin prawa w wymienionych tym przepisie. Sąd zgadza się z tym, że zdający, relatywnie do radcy prawnego przygotowującego apelację, mają bardzo ograniczony czas na rozwiązania zadania. Jednakże pewne chociażby minimum praca egzaminacyjna musi zawierać, by można uznać, że zdający posiadł w stopniu wystarczającym umiejętność praktycznego stosowania prawa. Temu służy aplikacja radcowska, na której czas szkolenia należy wykorzystać do maksimum. Rozwiązanie zadań problemowych jest poddane ocenie doświadczonym praktykom (sędziom i radcom prawnym), którzy są uprawnieni i kompetentni w tych dziedzinach prawa, z których dokonują oceny prac zdających. Brak jest także podstaw do stawiania zarzutu, czy o tendencyjności w dokonywaniu tych ocen, czy o stawianiu zdającym wymagań przerastających ich możliwości intelektualne. W ocenie Sądu w składzie orzekającym obie komisje prawidłowo przeprowadziły postępowanie z zastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego nie przekraczając swoich właściwości. Nie doszło więc w rozpoznawanej sprawie po stronie Komisji do naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w tym wskazywanych w skardze. Naruszenie natomiast prawa materialnego, przepisu art. 36(4) ust. 3 u.r.p., w pytaniu nr 38 nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.