VI SA/Wa 775/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2012 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić przyznania A. J. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. J. (dalej też jako skarżąca) złożyła na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2012 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. We wniosku podniosła, iż prowadząc działalność gospodarczą osiąga z tego tytułu dochód miesięczny brutto sięgający kwoty 1 500 złotych. Skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z dwojgiem pełnoletnich dzieci [...]. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie: a) odpisu zeznania podatkowego skarżącej za rok 2011, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą w roku bieżącym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania), c) udzielenia informacji czy pełnoletnie dzieci skarżącej uczą się czy też zakończyły naukę i pozostają bez pracy (w tym drugim przypadku należy też wskazać czy są zarejestrowane jako osoby bezrobotne), d) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki). W odpowiedzi skarżąca przedstawiła: a/ zeznanie o wysokości dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011, b/ 3 wyciągi z należącego do skarżącej rachunku bankowego prowadzonego w [...], c/ faktury wystawione przez [...] d/ wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2012 roku. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skarżąca natomiast nie uzasadniła wniosku o przyznanie prawa pomocy, jedynie w skardze powołała się na trudną sytuację materialną spowodowaną pogorszeniem warunków gospodarczych. We wniosku wskazała z kolei, iż osiągany przez nią z prowadzonej działalności gospodarczej dochód sięga kwoty 1 500 złotych brutto miesięcznie. Jednakże akcentowany przez skarżącą fakt uzyskiwania relatywnie niewielkiego dochodu z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej nie może skutkować udzieleniem jej prawa pomocy. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) nawet strata z działalności będąca jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza braku środków finansowych. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, iż skarżąca aktywnie uczestniczy w obrocie gospodarczym, o czym świadczą przedłożone zeznanie podatkowe i wypis z księgi przychodów i rozchodów. Wynika z nich, że skarżąca osiąga stosunkowo wysokie obroty finansowe. I tak w 2011 r. uzyskała przychód w wysokości 1 123 211,70 złotych, przy kosztach jego uzyskania na poziomie 1 076 778,18 złotych, co pozwoliło osiągnąć skarżącej dochód sięgający kwoty 46 433 złotych. Z kolei w bieżącym roku do końca kwietnia przychody z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej sięgnęły kwoty 850 435 złotych, przy wydatkach wynoszących 346 132 złote, a wartości zakupionych towarów handlowych i materiałów kształtujących się na poziomie 529 582 złotych. Już sama wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego w wysokości 100 złotych, pozwala stwierdzić, że kwotę tę skarżąca jest w stanie wygospodarować ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Nie można bowiem zaaprobować tezy, iż przedsiębiorca podlega zwolnieniu z kosztów sądowych tylko dlatego, że ponosi znaczne wydatki związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w ten sposób ustanowiona zostałaby reguła, że koszty sądowe w hierarchii ważności wszelkich kosztów przedsiębiorcy są na pozycji niższej, niż koszty bieżącego funkcjonowania jego przedsiębiorstwa. Przy takim usytuowaniu obowiązku ponoszenia kosztów sądowych państwo musiałoby faktycznie zawsze wyręczyć przedsiębiorcę, który deklaruje brak środków na pokrycie kosztów procesu (por. postanowienie NSA z 14 maja 2010 r., II FZ 241/10). Co więcej, również z wydruku z rachunku bankowego wynika, iż skarżąca otrzymuje płatności od swoich kontrahentów w wysokości np. 3 514 złotych, czy też 6 819 złotych, sama podejmując środki w ramach wypłat sięgających kilku tysięcy złotych. Reasumując, mimo, iż koszty sądowe co do zasady zmniejszają możliwości pokrycia innych wydatków, jednakże w przypadku skarżącej (gdzie kwota wpisu sądowego wynosi 100 zł, a - jak wykazano wyżej - obroty finansowe są znaczne) nie odbędzie się to kosztem zaspokojenia podstawowych i koniecznych potrzeb rodziny skarżącej. Na marginesie należy podnieść, iż skarżąca nie przedłożyła dokumentów wskazujących na status pełnoletnich dzieci, np. pobierania nauki w szkole średniej lub wyższej. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżąca wykazała, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.