VI SA/Wa 780/12
WyrokWSA w Warszawie2012-08-14
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Pamela Kuraś-Dębecka, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zastosowania przepisu aktu wykonawczego (rozporządzenia) uznanego przez stronę lub sąd za niezgodny z ustawą lub Konstytucją w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie może w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji badać kwestii ewentualnej sprzeczności rozporządzenia z ustawą lub Konstytucją. Organy administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów, nawet jeśli dostrzegają ich niezgodność z aktem wyższego rzędu. Tylko Trybunał Konstytucyjny i sądy administracyjne (w odniesieniu do aktów prawa miejscowego) mogą orzec o niezgodności aktu z prawem wyższego rzędu ze skutkiem utraty mocy obowiązującej.Stan faktyczny
Skarżący F. B. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na okazjonalny przewóz osób, zarzucając rażące naruszenie prawa UE oraz prawa krajowego poprzez nieuwzględnienie przepisów unijnych i błędne określenie dat przekraczania granicy oraz numerów rejestracyjnych pojazdów. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że zezwolenie wydano na podstawie dwustronnej umowy międzynarodowej, a nie prawa UE, oraz że organ był uprawniony do określenia dodatkowych warunków przewozu. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując zarzuty dotyczące braku podstawy prawnej i naruszenia Konstytucji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), działając na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku F. B. o ponowne rozpoznanie utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 2011 r.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] lutego 2011 r. Pan F. B. (skarżący), prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: U. [...] złożył w Biurze ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wniosek o wydanie zezwolenia na okazjonalny przewóz osób na trasie J. – B. i B. - J.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] udzielił skarżącemu zezwolenia na wykonywanie okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym w okresie od [...] marca do [...] kwietnia 2011 r. w ruchu dwustronnym w relacji Polska - Białoruś, określając daty przekraczania granicy na przejściu granicznym T. – B. oraz wskazując numery rejestracyjne pojazdów samochodowych wykonujących przewóz.
W dniu [...] września 2011 r. pełnomocnik Pana F. B. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji - zezwolenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2011 r. o nr [...].
W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono rażące naruszenie prawa poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji normy wynikającej z art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 684/92 z dnia 16 marca 1992 r. w sprawie wspólnych zasad międzynarodowego przewozu osób autokarem i autobusem i oparcie tej decyzji na prawie krajowym pozostającym w kolizji z prawem Unii Europejskiej, a tym samym niezastosowanie przy dokonywaniu subsumcji normy wynikającej z art. 288 i art. 2 ust 2 w zw. z art. 4 ust 2 lit g) oraz art. 92 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jednocześnie, w wypadku nieuwzględnienia powyższego żądania, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji w części dotyczącej dat przekraczania granicy oraz w części obejmującej numery rejestracyjne samochodów wykonujących przewóz z powodu rażącego naruszenia przepisów art. 21 ust. 1 pkt 2 i art. 18 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, że decyzja wydana na tej podstawie prawnej może być skierowana zarówno do pojazdów samochodowych (rzeczy), jak i do przedsiębiorcy (osoby) oraz upoważnia organ do oznaczania dat przekraczania granicy oraz wskazywania pojazdów, którymi takie przekroczenia mogą być wykonywane, co w konsekwencji doprowadziło do wyczerpania hipotezy z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 2011 r., nr [...].
GITD uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności jest niezasadny gdyż przepisy art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 684/92 z dnia 16 marca 1992r. w sprawie wspólnych zasad międzynarodowego przewozu osób autokarem i autobusem i art. 288 i art. 2 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 2 lit g) oraz art. 92 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzoną w Mińsku dnia 20 maja 1992 r. (M.P. z dnia 19 grudnia 2001 roku Nr 46, poz. 743), a więc w oparciu o dwustronną umowę międzynarodową zawartą pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a państwem niebędącym członkiem Unii Europejskiej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłem powszechnie obowiązującego prawa są umowy międzynarodowe.
Pozostałe zarzuty strony również zostały przez organ uznane za niezasadne. Organ powołując się na art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 poz. 1371, z późn. zm. - u.t.d.), zgodnie z którym w zezwoleniu określa się w szczególności warunki wykonywania przewozów oraz przebieg trasy przewozów w tym miejscowości, w których znajdują się miejsca początkowe i docelowe przewozów, stwierdził, że co prawda w przypadku zezwolenia na wykonywanie przewozów okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym przepisy prawa nie przewidują wymogu określania w zezwoleniu miejscowości, w których znajdują się przystanki oraz załączania do wypisu z licencji obowiązującego rozkładu jazdy lecz zgodnie z art. 20 ust. 2 u.t.d. minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, wzór zezwolenia, o którym mowa w art. 19a, oraz wzór zezwolenia i wypisu z zezwolenia, o którym mowa w art. 18, uwzględniając zakres niezbędnych danych, a także mając na uwadze przepisy rozporządzenia nr 2121198/WE z dnia 2 października 1998 r. określającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzeń nr 684/92/EWG i nr 12/98/WE, w sprawie dokumentów wymaganych w międzynarodowym transporcie osób wykonywanym autobusami i autokarami (Dz. Urz. WE L 268 z 3 października 1998 r.). Konsekwencją powyższego było określenie w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 czerwca 2004 roku, w sprawie wzorów zezwoleń na wykonywanie krajowych i międzynarodowych przewozów drogowych osób oraz wypisów z zezwoleń (Dz. U. 2004 roku, Nr 144 poz. 1519) wzoru zezwolenia na wykonywanie okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. W ww. wzorze jednoznacznie określono daty przekraczania granicy. Z powyższego wynika, iż organ jest uprawniony do określenia w zezwoleniu na wykonywanie przewozów okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym dodatkowych warunków, w jakich przewozy mają się odbywać. W przypadku przewozów okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym przesłanki te zostały dookreślone w wyżej wskazanym rozporządzeniu. Z treści wzoru zezwolenia wynika, że organ wydający zezwolenie jest uprawniony do sprecyzowania okresu, w jakim wykonywane będą przewozy, rodzaju przewozu, relację, datę przekraczania granicy, przejście graniczne oraz numery rejestracyjne pojazdów samochodowych wykonujących przewóz. W związku z powyższym w ocenie organu nie doszło do naruszenia przepisów art. 21 ust 1 pkt 2 i art. 18 ust. 2 u.t.d., zatem nie zachodzą przesłanki nieważności z art. 156 § 1 k.p.a.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący, oprócz uchybień procesowych, zarzucił także, że decyzja (zezwolenie) dotknięta jest wadą braku podstawy prawnej co do określenia w niej dat przekroczenia granicy oraz pojazdów, które takiego przekroczenia mogą dokonać. Skarżący argumentował, iż zgodnie z zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.) wszelkie działania organów administracji muszą znajdować umocowanie prawne. W przepisach ustawy o transporcie drogowym nie można znaleźć przepisu na podstawie którego organ mógłby określać terminy przekraczania granicy państwowej, a także wskazywać pojazdy, które tego mogą dokonać.
Zdaniem strony określając terminy przekraczania granicy rażąco naruszono art. 21 ust. 1 pkt 2 u.t.d. Przepis ten stanowi, że zezwolenie na przewozy okazjonalne wydaje się na okres do roku. Jasno więc z niego wynika, że przedsiębiorca przez cały czas obowiązywania zezwolenia powinien mieć swobodę wykonywania przewozów okazjonalnych. Wolność prowadzenia działalności gospodarczej jest wolnością o randze konstytucyjnej i jakiekolwiek ograniczanie tej wolności musi mieć umocowanie ustawowe, a ponadto jest dopuszczalne tylko ze względu na ważny interes publiczny, na co wskazuje wprost art. 22 Konstytucji RP.
W ocenie skarżącego błędne jest stanowisko organu, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w stanowi art. 20 ust. 1 u.t.d. bowiem przepis ten wskazuje jedynie jakie elementy zezwolenie powinno zawierać, lecz nie daje podstaw do ograniczania konstytucyjnie chronionych praw poprzez obarczanie strony dodatkowymi warunkami niewymienionymi w ustawie. Nie jest to przepis, który byłby szczególny względem art. 21 ust.1 pkt 2 ustawy, według którego zezwolenie wydaje się na jeden rok i uchylałby nakaz wydawania zezwolenia na ten czas. Zdaniem strony organ działa na zasadzie domniemania kompetencji czego zakazuje prawo administracyjne. Taka praktyka nie chroni żadnego interesu gospodarczego lub społecznego ale zwiększa jedynie niepotrzebnie władztwo administracji względem obywatel ze wszystkimi tego negatywnymi skutkami. W ocenie skarżącego nie może też być usprawiedliwieniem dla działań organów administracji publicznej wzór zezwolenia, jaki określono w rozporządzeniu wykonawczym, bowiem w tej części rozporządzenie wydano z naruszeniem delegacji ustawowej.
Kontynuując ten wątek sprawy skarżący wskazuje na wzór decyzji (zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych przewozów okazjonalnych osób), stanowiący załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie wzorów zezwoleń na wykonywanie krajowych i międzynarodowych przewozów drogowych osób oraz wypisów z zezwoleń. Podstawą ustawową do wydania ww. rozporządzenia był art. 20 ust. 2 u.t.d. Zdaniem strony rozporządzenie w tym zakresie zostało wydane z naruszeniem delegacji ustawowej, wprowadzono tam bowiem nieprzewidziane ustawą ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej. Delegacja ustawowa określona w art. 20 ust. 2 u.t.d. upoważnia właściwego ministra do określenia wzoru zezwolenia "uwzględniając zakres niezbędnych danych" (takich jak warunki wykonywania przewozu), ale nie do określenia kryteriów dodatkowych co do wykonywania transportu okazjonalnego. W ocenie skarżącego nie sposób uznać, żeby wprowadzenie do wzoru zezwolenia na wykonywanie przewozów okazjonalnych wymogu określania;
1) pojazdów przekraczających granicę,
2) daty przekraczania granicy,
3) nazwy przejść granicznych,
mieściło się w zakresie "niezbędnych danych" o których mowa z art. 20 ust. 2 u.t.d. Zatem wprowadzenie w drodze rozporządzenia dodatkowych, pozaustawowych warunków wykonywania przewozów okazjonalnych, z pominięciem wszelkich procedur konsultacyjnych i uzgodnieniowych właściwych procesowi legislacyjnemu jest sprzeczne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2012 r. organ podtrzymał swoje stanowisko co do braku podstaw do zastosowania prawa wspólnotowego oraz wskazał, że zarzuty odnośnie art. 20 ust. 1 u.t.d. nie znajdują uzasadnienia bowiem art. 20 ust. 1 u.t.d. zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw transportu, zgodnie z którą zostało wydane stosowne rozporządzenie zawierające kwestionowany wzór nr 5.
Jednocześnie GITD uznał, że zarzuty podniesione przez stronę tj. dotyczące naruszenia ustawy o transporcie drogowym przy wydawaniu decyzji należy są niezasadne bowiem po pierwsze z orzecznictwa wynika, iż naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji musi być oczywiste. Oczywistość ta polega na jasnej i bezpośredniej sprzeczności normy prawnej z rozstrzygnięciem. Nie można natomiast mówić o rażącym naruszeniu prawa w wypadku interpretacji przepisów prawa. Uwagi te organ odniósł także do przesłanki stwierdzenia nieważności polegającej na wydaniu decyzji "bez podstawy prawnej" co ma miejsce wówczas, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień. W konsekwencji, zdaniem organu, nawet w wypadku uznania, iż prezentowana przez skarżącego wykładnia przepisów jest właściwa to brak jest podstaw do tego by stwierdzić nieważności decyzji. Problematyka wykładni przepisów nie może być rozstrzygana w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności, co dotyczy także kwestii ewentualnej sprzeczności rozporządzenia z ustawą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2012 r. strona, zarzuciła:
- naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz poprzez sprzeczność podstawy z rozstrzygnięciem;
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 1 i 2 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie;
- naruszenie art. 2, art. 7, art. 20, art. 22, art. 92 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie ich w chwili stosowania prawa;
- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2011 r.
W uzasadnieniu skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu. Przede wszystkim skarżący podnosił, że zezwolenie [...] jest dotknięte wadą braku podstawy prawnej co do określenia w nim dat przekroczenie granicy oraz pojazdów, które takiego przekroczenia dokonać mogą. Zgodnie z zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.) wszelkie działania organów administracji muszą znajdować umocowanie prawne.
Skarżący jeszcze raz przypomniał swoje stanowisko, że w ustawie o transporcie drogowym nie można znaleźć przepisu, na podstawie którego organ mógłby określać terminy przekraczania granicy państwowej, a także pojazdów które tego mogą dokonać. Ponadto zgodnie z art. 22 Konstytucji RP "ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny". Zdaniem strony wydanie zezwolenia na prowadzenie przewozów drogowych jest ograniczeniem swobody prowadzenia działalności gospodarczej i decyzja ta powinna mieć umocowanie ustawowe, ażeby była zgodna z art. 22 Konstytucji R.P.
Określając terminy przekroczenia granicy naruszono art. 22 Konstytucji RP , co było konsekwencją braku umocowania do wydania decyzji w przepisie ustawy tj. art. 21 ust. 1 pki 2 u.t.d. Z kolei art. 20 ust. 1 u.t.d. wskazuje jakie elementy zezwolenie powinno zawierać. Przepis ten nie daje podstaw do ograniczania praw konstytucyjnie chronionych w decyzji administracyjnej poprzez obarczanie strony dodatkowymi, pozaustawowymi warunkami. Wprowadzając w rozporządzeniu wzór zezwolenia dokonano tego z naruszeniem delegacji ustawowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie GITD prawidłowo uznał, że nie zaistniała podstawa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. o udzieleniu zezwolenia z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem organu w sprawie nie doszło o w ten sposób do rażącego naruszenia prawa, czy też wydania decyzji bez podstawy prawnej.
W związku z tym stanowiskiem organu Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołuje się do bogatego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie kwestie te były szczegółowo rozważane. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2008 r. NSA wyjaśnił, że kodeks postępowania administracyjnego mówi oddzielnie "o naruszeniu prawa" i oddzielnie "o rażącym naruszeniu prawa". Jeżeli chodzi o "naruszenie prawa", to powszechnie przyjmuje się, że może ono polegać na błędnej wykładni lub nienależytym zastosowaniu prawa. Podkreślenia wymaga, że nie każde "naruszenie prawa" wywołuje skutki prawne. Mając na względzie, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną ("rażące") formę "naruszenia prawa", uznać należy, że utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" jest oczywiście niesłuszne. W związku z tym dla uznania, iż wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek "naruszenia prawa", lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący.(sygn. akt II GSK 895/08).
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92 (ONSA z 1993 r. z. 1, poz. 23) zwrócił uwagę na dominujący w orzecznictwie pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji wydanej "z rażącym naruszeniem prawa" jest odstępstwem od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W związku z tym pojęcie "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega ścisłej wykładni (wyrok z dnia 19 maja 1989 r., sygn. IV SA 90/89, ONSA z 1989 r. z. 1, poz. 49). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uwzględnienie wskazań wynikających z takiej wykładni, a także wniosków wyprowadzonych z wykładni gramatycznej uzasadnia tezę, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia prawa powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W powołanym wyroku NSA wskazał, że przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia prawa może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Stwierdzenie nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa wymaga wyraźnego wykazania, jaki konkretnie przepis został naruszony i dlaczego naruszenie należało ocenić jako rażące.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie sytuacja "rażącego naruszenia prawa" lub "braku podstawy prawnej" nie miała miejsca, bowiem zarzucany w skardze brak delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia o konkretnej treści nie może być rozpatrywany na gruncie ani rażącego naruszenia prawa ani oceniane jako działanie organu bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy zatem podzielić stanowisko organu, że problematyka wykładni przepisów nie może być rozstrzygana w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności, co dotyczy także kwestii ewentualnej sprzeczności rozporządzenia z ustawą.
W związku z zarzutami skargi dotyczącymi braku delegacji ustawowej Sąd zauważa, że zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Działanie na podstawie prawa oznacza między innymi, działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Zasada praworządności została powtórzona w art. 6 k.p.a.
Przedstawiony problem wymaga przede wszystkim uwzględnienia, że tylko Trybunał Konstytucyjny i sądy administracyjne (w odniesieniu do aktów prawa miejscowego) mogą orzec o niezgodności danego aktu z przepisami prawa wyższego rzędu ze skutkiem utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu. Sądy powszechne i administracyjne są uprawnione jedynie do odmowy stosowania przepisów aktów podustawowych ustanowionych sprzecznie z prawem obowiązującym, co jednak nie powoduje utraty mocy obowiązującej tych przepisów. Taki pogląd był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie, między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1994 r., sygn. akt III ARN 4/94 (niepublikowany) przyjął, że "W sądowej kontroli decyzji administracyjnych mieści się w szczególności kontrola legalności i zgodności z ustawami podustawowych normatywnych aktów wykonawczych. W tych ramach istnieje obowiązek sądu administracyjnego badania, czy przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego znajduje oparcie w upoważnieniu ustawowym i nie wykracza poza jego zakres oraz czy jest zgodny z normami ustawowymi, regulującymi stosunki prawne, stanowiące przedmiot rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej". W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że sąd administracyjny, w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie może wprawdzie uchylić aktu podstawowego, stanowiącego jej podstawę, jednak w wypadku stwierdzenia, że taki akt jest niezgodny z ustawą, jest władny odmówić jego zastosowania w konkretnej sprawie i ocenić zgodność decyzji z przepisami ustawy (por. np. wyrok NSA z 3 stycznia 1984r., sygn. akt II SA 1797/83; ONSA 1984, nr 2, poz. 97 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2001 r., sygn. akt FSA 3/01; ONSA 2002, nr 2, poz. 49).
Z tych względów nie ma dostatecznych podstaw do przyjęcia, że organy administracji są uprawnione do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa oraz do odmowy zastosowania przepisu uznanego za niezgodny z aktem normatywnym wyższego rzędu, także wtedy, gdy chodzi o przepis podustawowy. Organy administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów, nawet wówczas, gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją.
W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji kwestia ewentualnej sprzeczności rozporządzenia z ustawą nie może być badana przez Sąd.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 151 p.p.s.a skarga została oddalona jako niezasadna.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło