VI SA/Wa 789/11

WyrokWSA w Warszawie2011-06-10

Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski, Sędzia WSA Andrzej Czarnecki, Sędzia WSA Magdalena Maliszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, utrzymująca w mocy negatywny wynik egzaminu radcowskiego, narusza prawo, w szczególności poprzez niezapoznanie zdającego z opinią wydaną w toku postępowania odwoławczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia była zgodna z prawem. Stwierdził, że przepisy ustawy o radcach prawnych oraz rozporządzenia wykonawczego nie nakładają na komisję obowiązku doręczania odwołującemu się opinii wydanej w toku postępowania odwoławczego. Dostęp do akt sprawy, w tym do opinii, nie został skarżącemu uniemożliwiony, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Stan faktyczny
Skarżący J. B. uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego, w tym ocenę niedostateczną z części trzeciej. Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę Komisji nr 1 ustalającą ten wynik. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, w tym niezapoznanie go z opinią wydaną w toku postępowania odwoławczego oraz dowolność w ocenie jego pracy. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, analizując zarzuty skarżącego w kontekście przepisów ustawy o radcach prawnych i Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisja Egzaminacyjna nr 1 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2010 r. z siedzibą w K. ustaliła wynik negatywny J. B. z egzaminu radcowskiego. Zdający otrzymał z części pierwszej egzaminu (test) ocenę dostateczny, z części drugiej ocenę dostateczny, z części trzeciej ocenę niedostateczny (zamiast apelacji sporządził opinię prawną o braku podstaw do wniesienia apelacji), z części czwartej ocenę dostateczny i z części piątej ocenę bardzo dobry. Zgodnie z art. 36(6) ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 10, poz. 65 ze zm.) – dalej jako ustawa lub u.r.p. - ponieważ zdający nie otrzymał ze wszystkich części egzaminu oceny pozytywne, ustalony wynik z całego egzaminu był negatywny. Od uchwały J. B. złożył odwołanie domagając się jej uchylenia i ustalenia wyniku pozytywnego z egzaminu. Skarżący nie zgadzał się z negatywnymi ocenami cząstkowymi z części trzeciej egzaminu. W jego ocenie umowa będąca przedmiotem egzaminu była umową przedwstępną, a nie umową deweloperską. Wskazując na wyroki Sądu Najwyższego podkreślał prawidłową ocenę umowy jako przedwstępną zgodnie z art. 65 § 2 k.c. Egzaminatorzy nie podali uzasadnienia i nie wyjaśnili dlaczego umowę należało zakwalifikować jako deweloperską, a zgodnie z doktryną nawet w umowach deweloperskich można wyróżnić umowy przedwstępne. Zdaniem skarżącego niezasadne było stwierdzenie egzaminatora o konieczności sporządzenia apelacji w zakresie kosztów kredytu i podwójnego zadatku. Zakres odszkodowania zamykał się w granicach ujemnego interesu umownego, a termin do dochodzenia zadatku upłynął. Skarżący uznał, że istniała możliwość zaskarżenia wyroku jednakże nie miało to znaczenia dla przyjętej przez zdającego koncepcji umowy jako przedwstępnej. Kwestia zaskarżenia kosztów postępowania mogła zostać rozwiązana poprzez wniesienie zażalenia, tymczasem zadanie polegało na wniesieniu apelacji lub na sporządzeniu opinii prawnej. Zarzut niezastosowania art. 471 w zw. z art. 494 i art. 391 k.c. nie był zasadny ponieważ faktycznie powodowie nie odstąpili od umowy – ich pismo z lutego 2008 r. stanowiło czynność poprzedzającą odstąpienie nie będąc oświadczeniem woli o odstąpieniu od umowy. Zarzut działania ze szkodą dla powodów przez niewniesienie apelacji nie był zasadny, gdyż apelacja nie byłaby skuteczna. Żądanie zasądzenia w apelacji kwoty 170000 zł byłoby działaniem lekkomyślnym, narażającym powodów na niepotrzebne koszty. Ponadto egzaminatorzy bardzo lapidarnie wskazali na potrzebę dochodzenia w apelacji powyższej kwoty, bez wyliczenia co na tę kwotę miałoby się składać. Uchwałą z dnia 18 stycznia 2011 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze sprawiedliwości utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Komisja podkreślała, że najkorzystniejszym wariantem dla zdających było przyjęcie egzaminacyjnej umowy jako deweloperskiej, a nie jako umowy przedwstępnej. Oparcie zatem opinii prawnej na założeniu, że strony łączyła umowa przedwstępna nie leżało w interesie powodów, gdyż utrudniało formułowanie zarzutów zmierzających do zasądzenia świadczeń odszkodowawczych. Niemniej jednak istniały podstawy do sporządzenia apelacji w kierunku żądania zasądzenia odszkodowania w zakresie nieuwzględnionym przez sąd – 150000 zł lub 120000 zł różnicy wartości lokalu. Umówiony przez strony zadatek również nie tamował dochodzenia odszkodowania. Nadto sąd nieprawidłowo ustalił datę początkową płatności odsetek od zasądzonego roszczenia, co również należało zaskarżyć. Niewłaściwe było także rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przez ich wzajemne zniesienie w oparciu o art. 100 k.p.c. W sprawie koszty ponieśli wyłącznie powodowie, których roszczenie zostało uwzględnione w większej części (ponad połowa dochodzonej kwoty) w związku z tym zasadnym było zaskarżenie wyroku również w zakresie kosztów, którą to okoliczność zdający w opinii prawnej pominął. Wszystkie te okoliczności uzasadniały wniesienie apelacji, a nie sporządzenie opinii prawnej o jej bezzasadności. Od uchwały J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania. Uchwale zarzucono niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 36(8) ust. 9 i ust. 12, art. 36(4) ust. 6 i art. 36(5) ust. 2 u.r.p. oraz naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8, 10 §1, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący zarzucił niezapoznanie go z opinią wydaną w toku postępowania Komisji II Stopnia, co w jego ocenie naruszało art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. Zdaniem skarżącego organ nie uzasadnił, z naruszeniem art. 107 § 3 i art. 8 k.p.a., dlaczego prawidłowe było przyjęcie umowy łączącej strony jako umowy deweloperskiej, a nie umowy przedwstępnej. Odnosząc się do zarzutu niesporządzenia apelacji skarżący podkreślał niezasadność dochodzenia różnicy w cenie lokalu podobnie, jak żądanie dochodzenia zwrotu kosztów kredytu. Wskazując na przepisy postępowania zarzucił Komisji II Stopnia nieodniesienie się do argumentacji zawartej w odwołaniu. W ocenie skarżącego Komisja przedstawiła wyłącznie swoją koncepcję rozwiązania zadania nie odnosząc się do uzasadnienia koncepcji przyjętej przez skarżącego w odwołaniu. Jak podkreślano w skardze termin zapłaty dochodzonej kwoty wraz z odsetkami określonymi w wyroku sądu był, w świetle art. 455 k.c., prawidłowy. Co do kosztów procesu to skarżący w odwołaniu wskazywał na niewłaściwe rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie. Natomiast zarzut Komisji o konieczności zaskarżenia zażaleniem tego rozstrzygnięcia sądu nie znajdował uzasadnienia w art. 36(4) ust. 6 u.r.p., gdyż zadanie polegało na sporządzeniu apelacji lub opinii prawnej, a nie na sporządzeniu zażalenia. Zdaniem skarżącego Komisja II Stopnia z naruszeniem art., 36(5) ust. 2 u.r.p. przeanalizowała rozwiązanie zadania jedynie pod kątem jednego z kryteriów wymienionych w tym przepisie, nie odnosząc się do argumentacji zdającego o bezzasadności wnoszenia apelacji, która to koncepcja była najkorzystniejsza dla powodów. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze sprawiedliwości, nie zgadzając się z zarzutami skarżącego, wnosiła o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 3 czerwca 2011 r. J. B. ponowił zarzut niezapoznania z opinią wydaną w trakcie postępowania przed Komisją II Stopnia uznając, że było to naruszenie zasady z art. 10 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego uchwała komisji II Stopnia nie była i nie mogła być rozstrzygnięciem uznaniowym, natomiast nosi cechy dowolności przez naruszenie art. 7 k.p.a. W ocenie skarżącego przyjęta przez niego koncepcja (sposób) rozwiązania zadania, przez sporządzenie opinii prawnej o bezzasadności wnoszenia apelacji, najbardziej chroniła interes powodów ze względu na skutki finansowe związane z możliwością przegrania w sądzie II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Egzamin radcowski przeprowadziła Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego w składzie zgodnym z przepisem art. 36(1) ust. 2 u.r.p. Członkowie Komisji złożyli stosowne do art. 36(1) ust. 7 i ust. 8 u.r.p. oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich z pracy Komisji. Egzamin radcowski polegał, zgodnie z art. 36(4) ust. 1 u.r.p. na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Egzamin składał się z pięciu części (art. 36(4) ust. 2 u.r.p., z których pierwsza część polegała na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi, za każdą prawidłową odpowiedź uzyskując 1 punkt (art. 36(4) ust. 3 u.r.p.), a prawidłowość odpowiedzi oceniano według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu radcowskiego (art. 36(4) ust. 4). Z tej części egzaminu skarżący otrzymał ocenę dostateczny. Zgodnie z art. 36(4) ust. 5 u.r.p. druga część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu J. B. otrzymał ocenę dostateczny. Zgodnie z art. 36(4) ust. 6 u.r.p. trzecia część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu skarżący otrzymał ocenę niedostateczny przy ocenach cząstkowych również niedostateczny, gdyż zgodnie z art. 36(5) ust. 4 pkt 2 u.r.p. średnia arytmetyczna ocen cząstkowych wyniosła poniżej 3,00 co zgodnie z art. 36(4) ust. 10 pkt 2 u.r.p. dawało ocenę negatywną – niedostateczny (2). Czwarta część egzaminu radcowskiego polegała, zgodnie z art. 36(4) ust. 7 u.r.p., na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu J. B. otrzymał ocenę dostateczny. Oraz piąta część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny (art. 36(4) ust. 8 u.r.p.) i za tę część egzaminu skarżący otrzymał ocenę bardzo dobry. W myśl art. 36(6) ust. 1 u.r.p pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, a ponieważ J. B. otrzymał z części trzeciej egzaminu ocenę niedostateczny, z całego egzaminu również otrzymał ocenę niedostateczny. Komisja egzaminacyjna podjęła uchwałę o wyniku egzaminu radcowskiego J. B. większością głosów w obecności wszystkich członków komisji egzaminacyjnej oraz wydała zdającemu uchwałę, a jej odpis przesłała Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych i dołączyła uchwałę do akt osobowych J. B.. Komisja Egzaminacyjna nr 1 ustaliła uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. wynik egzaminu J. B., którą po zaskarżeniu przez zdającego Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymała w mocy. W związku z powyższym należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie egzaminu J. B. zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań formalnych określonych przepisami ustawy o radcach prawnych. Procedując na skutek odwołania Komisja Egzaminacyjna II Stopnia rozpoznała sprawę także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia podzielając stanowiska egzaminatorów. Skarżący swoje zarzuty w istocie oparł na stwierdzeniu, że praca nie powinna być oceniana według przyjętego przez zdającego sposobu rozwiązania problemu, lecz według prawidłowości zastosowanych przepisów dla przyjętego sposobu. Należy zatem zauważyć, że zgodnie z art. 36(4) ust. 1 u.r.p. zdający powinien się wykazać znajomością przepisów ze wskazanych dziedzin prawa materialnego i procesowego, przez co należy rozumieć taką znajomość tych przepisów, która (jak w przypadku pracy skarżącego) wskazywałaby na brak jakichkolwiek przesłanek prawnych do wniesienia apelacji. Jeżeli jednak występuje możliwość podważenia wyroku to rzeczą pełnomocnika jest skorzystanie z takiej możliwości. Sąd orzekający w sprawie nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, gdyż ocenia jedynie legalność zaskarżonej uchwały, mając na uwadze zakres "luzu decyzyjnego" Komisji i egzaminatorów, którzy podejmują decyzje przy zastosowaniu pewnej skali ocen. Komisja II Stopnia przyjęła, że uznanie kazusu przez zdającego jako umowy przedwstępnej nie było błędem dyskwalifikującym pracę, lecz znacznie utrudniło zdającemu zastosowanie właściwych przepisów dających podstawę do podważenia wyroku sądu I instancji. Jednakże zarówno egzaminatorzy, jak i Komisja podkreślali, że istniały podstawy prawne do skutecznego zaskarżenia wyroku będącego przedmiotem pracy. Tylko bowiem wniesienie apelacji od tego wyroku opartej na właściwych przepisach, w zależności od przyjęcia umowy jako deweloperskiej lub przedwstępnej, zabezpieczało w należyty sposób interesy powodów. Przygotowanie zatem opinii prawnej o braku jakichkolwiek podstaw do zaskarżenia wyroku faktycznie pozbawiało mocodawców egzaminacyjnych zdającego możliwości weryfikacji tego rozstrzygnięcia, tak od strony merytorycznej, jak i w zakresie dotyczącym kosztów postępowania, które zostały przez sąd I instancji wzajemnie zniesione. Co do zasady, odmowa sporządzenia środka zaskarżenia (opinia o braku podstaw do wniesienia apelacji) może wystąpić wówczas, gdy w sposób ewidentny podważenie wyroku w jakimkolwiek zakresie jest niemożliwe. W ocenie egzaminatorów i Komisji istniały podstawy do zaskarżenia wyroku w zakresie oddalającym powództwo o odszkodowanie z tytułu różnicy w cenie lokalu objętego przedmiotem umowy. Rozbieżności poglądów piśmiennictwa i orzecznictwa powinny być przedmiotem rozważań zawartych w apelacji, a nie skłaniać pełnomocnika do przyjęcia wprost poglądu sądu bez podejmowania próby polemiki, jednocześnie godząc się na zniesienie kosztów postępowania przy, jak podkreślała Komisja i egzaminatorzy, wygranej procesu w przeważającej części. To właśnie rozbieżności w poglądach doktryny i orzecznictwa dają pełnomocnikowi możliwości interpretacyjne, które powinien wykorzystać zgodnie z interesem mocodawców. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym Komisja uznała, zgodnie z wymogami przepisów ustawy o radcach prawnych, że zastosowana przez skarżącego interpretacja przepisów prawa cywilnego w proponowanym rozwiązaniu problemu, skłaniająca go do odmowy sporządzenia apelacji, nie była poprawna z uwagi na reprezentowany interes powodów. Jedynie bowiem, zgodnie z argumentacją zaprezentowaną w zaskarżonej uchwale, sporządzenie apelacji zabezpieczało w należyty sposób ich interesy. W tej kwestii stanowisko Komisji II Stopnia jest jednolite i spójne. Nie chodziło przy tym o zaskarżenie wyroku egzaminacyjnego "za wszelką cenę" lecz o zastosowanie przez zdającego przepisów prawa zgodnie z wymaganiami art. 36(4) ust. 1 u.r.p. Sąd administracyjny rozpoznając sprawę - nie będąc dodatkową komisją egzaminacyjną, co nadmieniono już wyżej - przychyla się do stanowiska komisji egzaminacyjnych, że problem egzaminacyjny z części trzeciej powinien być przedmiotem rozważań zdającego w apelacji, w szczególności w sytuacji braku jednolitości, co do tego problemu zawartego w zadaniu, w piśmiennictwie i orzecznictwie. Komisja II Stopnia wskazała na podstawy do zaskarżenia wyroku nie wychodząc poza granice zakreślone przepisem art. 80 k.p.a. W zadaniu z części trzeciej egzaminu chodziło o możliwość takiego rozwiązania problemu, który uwzględniał interes powodów w oparciu o przepisy prawa materialnego, a jedynym takim rozwiązaniem, jak uzasadniała to Komisja II Stopnia i egzaminatorzy, było sporządzenie apelacji, a nie opinii prawnej o bezzasadności wnoszenia tego środka zaskarżenia. Komisja II Stopnia wykazała możliwość podważenia wyroku sądu I instancji oddalającego roszczenie powodów o zapłatę różnicy w cenach lokalu. Wskazano więc na przesłanki uzasadniające nieprawidłowe stanowisko skarżącego przez sporządzenie opinii prawnej o bezzasadności zaskarżenia wyroku. Teza skarżącego co do tego, że Komisja powinna wyłącznie mieć na uwadze prawidłowość zastosowanych przez zdającego przepisów w zaproponowanym rozwiązaniu problemu egzaminacyjnego, nie była trafna w świetle wymagań zakreślonych przepisem art. 36(4) ust. 1 u.r.p. odnoszących się do znajomości wskazanych tam przepisów prawa. Pełnomocnik strony powinien bowiem poszukiwać wszelkich możliwych rozwiązań na bazie przepisów mających zastosowanie w sprawie maksymalnie zabezpieczających interes klienta i na takie rozwiązania, niedostrzeżone przez skarżącego, wskazała Komisja w zaskarżonej uchwale. Obie komisje prawidłowo przeprowadziły postępowanie z zastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego nie przekraczając swoich właściwości. Nie doszło więc w rozpoznawanej sprawie po stronie komisji do naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w tym wskazywanych w skardze (niezapoznania skarżącego z opinią wydaną w toku prac Komisji II Stopnia przed podjęciem uchwały) mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy w tym dających podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§ 1 k.p.a., a w szczególności jego pkt 4). Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314) Przewodniczący komisji kieruje pracami komisji oraz wskazuje członka/członków komisji odwoławczej, którzy referują daną sprawę komisji odwoławczej (ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Stosownie do § 5 ust. 3 rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Jednakże stanowisko opiniującego nie jest wiążące dla komisji, gdyż zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu głosuje cała komisja w głosowaniu jawnym. Następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. W rezultacie zgodnie z art. 36(8) ust. 9 u.r.p. komisja rozpatrując odwołanie od wyników egzaminu radcowskiego podejmuje uchwałę większością 2/3 głosów w obecności wszystkich członków komisji odwoławczej (ust. 10). Z powyższych regulacji wynika poza wszelką wątpliwością, że to wyłącznie Komisja, a nie wydający opinię, decyduje o rozstrzygnięciu odwołania od wyników egzaminu radcowskiego. Nadto z przepisów rozporządzenia i cytowanego przepisu ustawy o radcach prawnych nie można wyprowadzić wniosku o prawie składającego odwołanie do udziału w pracach Komisji II Stopnia. W związku z tym skarżący nie mógł wskazać na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jako na podstawę wznowienia postępowania. W skardze postawiono zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. jak to określono "poprzez nie przedstawienie skarżącemu opracowanej w sprawie i znajdującej się w aktach sprawy opinii". Z powołanych przepisów rozporządzenia i ustawy o radcach prawnych nie wynika obowiązek Komisji II Stopnia przedstawienia (doręczenia) przedmiotowej opinii odwołującemu się. Natomiast, jak podkreślała Komisja II Stopnia w odpowiedzi na skargę, skarżącemu nie uniemożliwiono dostępu do akt sprawy, w tym do opinii, przed podjęciem uchwały. Zatem skarżący nie został pozbawiony praw z art. 10 § 1 k.p.a. przez uniemożliwienie dokonania konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2007 r. wydanym w sprawie I OSK 1192/06). W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło