VI SA/Wa 839/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Kruszewska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu z przeznaczeniem do spożycia poza miejscem sprzedaży p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej B. B. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] kwietnia 2007 r. B. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. - skargę na decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu z przeznaczeniem do spożycia poza miejscem sprzedaży. Do skargi skarżąca załączyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF), w którym nie wypełniła rubryki 4, tj. nie wskazała zakresu żądania. Wobec powyższego, przy piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. Sąd przesłał skarżącej złożony przez nią formularz PPF, wzywając ją jednocześnie do wypełnienia rubryki 4 tego formularza poprzez szczegółowe zakreślenie zakresu żądania i odesłania go – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca w terminie wykonała wezwanie Sądu, wskazując w rubryce 4 formularza PPF, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż łączny jej dochód - po opłaceniu podatków, składek ZUS i czynszu - wynosi około 1.000 zł miesięcznie, a po uiszczeniu opłat za gaz i światło, na wyżywienie i codzienne potrzeby pozostaje jej 800 zł. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada dom z 1970 r. o powierzchni 90 m2 oraz "samochód w kredycie" marki [...] z 2002 r. Jako źródło dochodu skarżąca wskazała działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód wynosi 1.000 zł. Natomiast z dokumentów nadesłanych przez skarżącą (w odpowiedzi na wezwanie Sądu), wynika, iż działalność gospodarcza nie jest jej jedynym źródłem dochodów. Skarżąca bowiem uzyskuje również dochody z najmu lub dzierżawy, a także z innych źródeł. W roku podatkowym 2006 z tytułu najmu lub dzierżawy skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 46.220,66 zł, a z innych źródeł jej dochód zamknął się w kwocie 7.048,86 zł. W tymże roku skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 14.334,66 zł, przy przychodzie sięgającym kwoty 231.703,11 zł (deklaracja PIT-36 oraz PIT/B - karty [...] akt). Również w miesiącach: czerwiec, lipiec, sierpień 2007 r. skarżąca wykazała straty rzędu kilku tysięcy zł przy bardzo wysokich przychodach. I tak w czerwcu br. strata wyniosła 3.787.17 zł przy przychodzie w wysokości 131.077,21 zł, w lipcu br. skarżąca odnotowała stratę w kwocie 6.258,69 zł przy przychodzie w wysokości 156.200,66 zł, a w sierpniu br. strata i przychód wyniosły odpowiednio 7.031,63 zł i 182.630,66 zł (obliczenia biura usług księgowych do deklaracji na podatek dochodowy – karty [...] akt). W dniu [...] kwietnia 2007 r. skarżąca zawarła z bankiem [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. umowę o udzielenie kredytu w kwocie 52.398 zł na zakup samochodu. Z harmonogramu spłat powyższego kredytu wynika, że począwszy od października 2007 r. do całkowitej spłaty kredytu skarżącej pozostało 7 miesięcznych malejących rat (od 887,69 zł do 858,25 zł) na łączną kwotę 5.120,04 zł (umowa o udzielenie kredytu na zakup samochodu – karta [...] akt, harmonogram spłat kredytu – karta [...] akt). Ponadto skarżąca przedłożyła wyciągi z dwóch rachunków bankowych prowadzonych w [...]: wyciąg z jednego rachunku obejmował okres od [...] marca 2007 r. do [...] września 2007 r. (karty [...] akt), a wyciąg z drugiego rachunku – okres od [...] kwietnia 2007 r. do [...] maja 2007 r. (karta [...] akt). Na obu rachunkach bankowych w w/w okresach salda zawsze były dodatnie. Stałe miesięczne wydatki skarżącej sięgają kwoty 1813,45 zł. Składają się na nie opłaty za: wodę i ścieki (ok. 362 zł), gaz (ok. 842,50 zł), wywóz śmieci (144,45 zł) i energię elektryczną (ok. 464,50 zł) – faktury VAT (karty [...] akt). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie więc zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 12 maja 2003 r. (sygn. akt I SA/Wr 484/03), koszty sądowe stanowią dochód budżetu Państwa, zwolnienie więc od tego obowiązku oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów i niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonując ciążące na nich zobowiązania żądają, by koszty sądowe pokrywał im Skarb Państwa. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zatem w niniejszej sprawie zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zależeć będzie od oceny możności poczynienia przez skarżącą, przy uzyskiwanych przez nią, dochodach, oszczędności w stopniu umożliwiającym pokrycie kosztów sądowych. Istotna jest więc skala kosztów, do pokrycia których zobligowana byłaby skarżąca. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do wpisu w kwocie 500 zł. Natomiast nadesłane do akt sprawy dokumenty wskazują, że w 2006 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca poniosła stratę w wysokości 14.334,66 zł, jednakże przy dochodach z innych źródeł (53.268,86 zł), jej dochód w tymże roku wyniósł 38.934,20 zł, tj. 3.244 zł brutto miesięcznie. Podobnie w miesiącach: czerwiec, lipiec, sierpień br. skarżąca odnotowała straty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w granicach od 3.787,17 zł do 7.031,63 zł miesięcznie. Należy jednak mieć na uwadze, iż osiąga ona dochody z innych źródeł (w tym z najmu lub dzierżawy). W roku ubiegłym średni miesięczny dochód brutto z tego tytułu wyniósł 4.439,07 zł. W konsekwencji, pomimo, iż miesięczne wydatki skarżącej przedstawione we wniosku sięgają kwoty 1.813,45 zł, przy łącznych miesięcznych dochodach rzędu 3.000 – 4.000 zł brutto miesięcznie, należy uznać, iż możliwe jest zaoszczędzenie przez nią kwoty 500 zł celem pokrycia kosztów sądowych. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza bowiem krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu. Natomiast w sytuacji skarżącej nie można uznać, iż poczynienie przez nią oszczędności celem pokrycia wpisu sądowego w wysokości 500 zł spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącej. Również podnoszona przez skarżącą kwestia konieczności spłacania kredytu bankowego nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Jak podniósł w swoim postanowieniu z dnia 2 października 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II SA/Po 2914/01), korzystanie z kredytu bankowego nie oznacza, że skarżący nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów procesu. Okoliczność ta świadczy o tym, iż skarżący posiada zdolność płatniczą. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7) p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.