VI SA/Wa 846/24
WyrokWSA w Warszawie2024-07-23
Skład orzekający: Andrzej Nogal, Urszula Wilk, Maciej Borychowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, nakładając karę pieniężną na załadowcę za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny, uwzględniając umowę o świadczenie usług logistycznych zawartą między załadowcą a przewoźnikiem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wyczerpujący do argumentacji skarżącej dotyczącej umowy o świadczenie usług logistycznych, która mogła wpływać na przypisanie jej odpowiedzialności jako załadowcy. Brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego uniemożliwił prawidłową ocenę zasadności nałożenia kary.Stan faktyczny
Spółka została ukarana karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ I instancji nałożył karę, a Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał ją w mocy. Spółka twierdziła, że na mocy umowy o świadczenie usług logistycznych z innym podmiotem, nie miała wpływu na załadunek i nie jest faktycznym załadowcą odpowiedzialnym za naruszenie. Organy administracji nie odniosły się do tej umowy i argumentacji spółki, opierając się głównie na protokole kontroli i zeznaniach kierowcy.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej kwotę 467 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nogal Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 467 (czterysta sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ") z dnia [...] stycznia 2024 r., znak: [...], którą po rozpatrzeniu odwołania F. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. (dalej "Skarżąca", "Spółka", "Strona") została utrzymana w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "MWITD", Organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł w związku z przejazdem po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii V, w pozostałych przypadkach (dalej: "Zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej "p.r.d."), § 3 ust. 8, § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.).
Do wydania Zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] września 2022 r. na drodze wojewódzkiej 735 w Młodocinie Większym, został zatrzymany do kontroli drogowej pojazd 2 osiowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował K. B.. Kierowca wykonywał przewóz drogowy artykułów spożywczych (ładunek podzielny) na rzecz D. T., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwa [...] D. T.. Pojazd wraz z ładunkiem przemieszczał się z miejscowości K. do miejscowości R.. Według ustaleń organu kontrolującego załadowcą przewożonego ładunku była firma F. [...] Sp. z o.o. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] września 2022 r. (dalej "protokół kontroli").
Z protokołu kontroli wynika, że po dokonaniu ważenia pojazdu stwierdzono: rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej - 13,9 t, przekraczając tym samym dopuszczalne wartości 11,5 o 2,4 t, co stanowi przekroczenie o 20,33 %. W wyniku pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu uzyskano wynik 21,3 t, przekraczając tym samym dopuszczalne wartości 18 t o 3,3 t, co stanowi przekroczenie o 18,33%.
Przesłuchany podczas kontroli kierowca zeznał m.in., że "Przed załadunkiem prowadzony przeze mnie pojazd ciężarowy nie został zważony przez załadowcę w stanie niezaładowanym, w celu określenia jego masy własnej (tary), ponieważ nie ma wagi na terenie magazynu gdzie się ładowałem. Na magazynie nikt mnie nie prosił o okazanie dowodu rejestracyjnego celem określenia ładowności pojazdu, który prowadzę. Pracownicy mają wiedzę na temat ładności pojazdu. Nie uczestniczyłem osobiście w czynnościach załadunkowych, ponieważ mam zakaz wchodzenia na magazyn. Ustawiłem pojazd przy wskazanej rampie i czekałem na terenie magazyny. Po zakończonym załadunku otrzymałem informację od pracownika magazyny żeby odjechać od rampy. Jak odjechałem od rampy dokumenty od załadunku leżały w ładowni. Zabrałem je do środka pojazdu zaniknąłem ładownie i pojechałem w trasę. Do czynności załadunkowych nie wnosiłem żadnych uwag.".
Pismem z dnia [...] maja 2023 r. MWITD zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów p.r.d. - jako załadowcy. W przedmiotowym wezwaniu Organ I instancji poinformował Stronę o przysługujących jej w toku postępowania administracyjnego uprawnieniach oraz obowiązkach. Ponadto Spółka została poinformowana o możliwości przedłożenia dowodów wskazujących, iż Spółka nie miała wpływu na powstałe naruszenie.
Spółka w dniu [...] czerwca 2023 r. udzieliła odpowiedzi na wezwanie Organu I instancji. Spółka wskazała, że w dniu 2 listopada 2015 r. zawarła z [...] T. D. umowę o świadczenie usług logistycznych, na podstawie której Spółka jedynie dostarcza do magazynu [...] T. D. produkt, które następnie, zgodnie z art. 1 Umowy [...] T. D. m.in.:
- wykonuje załadunek towarów oraz ich dystrybucję swoimi środkami transportu do punktów odbioru wskazanych przez Spółkę,
- przygotowuje dokumentację przewozową, drukuje list przewozowy,
- potwierdza zgodność danych zawartych w liście przewozowym ze stanem faktycznym przesyłki, itp.
Do pisma z dnia [...] czerwca 2023 r. Strona załączyła poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy z dnia [...] listopada 2015 r. wraz z aneksem nr [...].
Wskazując powyższe, Strona stwierdziła, że to przedsiębiorstwo [...] T. D., a nie Spółka jest w przedmiotowej sprawie załadowcą i to na tym podmiocie spoczywał ogół czynności związanych z załadunkiem. Tym samym Spółka nie miała żadnego wpływu na czynności załadunku dokonywane przez załadowcę. W konsekwencji Strona nie miała wpływu na powstanie naruszeń stwierdzonych podczas kontroli w dniu 30 września 2022 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] MWITD nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 15 000 zł, a podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii V, w pozostałych przypadkach.
Od decyzji Organu I instancji Strona wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie w całości decyzji Organu I instancji oraz umorzenie postępowania w stosunku do Spółki. Strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko, iż na mocy umowy z dnia 2 listopada 2025 r., którą załączyła do akt sprawy odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, nie jest faktycznym załadowcą dokonującym fizycznie załadunku kontrolowanego pojazdu. W ocenie Spółki MWITD wydając decyzję nie podjął się skrupulatnego wyjaśnienia sprawy, a oparł się jedynie na twierdzeniach i dokumentach okazanych w trakcie kontroli w dniu 30 września 2022 r. przez kierowcę. Strona wskazał, że magazyn, z którego dokonano załadunku towaru nie jest własnością Spółki. Na mocy umowy z dnia 2 listopada 2015 r. prawo do użytkowania magazynu posiada [...] T. D.. W ocenie Spółki krzywdzący jest fakt nałożenia surowej kary i pominięcie przedstawionych przez Spółkę dowodów. Organ wydając decyzję winien odnieść się w wyczerpująco do argumentacji Spółki, wyczerpując tym samym art. 107 § 3 k.p.a.
Po rozpoznaniu odwołania GITD utrzymał w mocy decyzję MWITD z dnia 7 sierpnia 2023 r. Organ podzielił ustalenia faktyczne Organu I instancji oraz przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. GITD wskazał, że wprowadzając art. 140aa ust. 3 pkt 2 i 3 p.r.d., ustawodawca uznał, że krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego może być szerszy. Dał w ten sposób sygnał, że nie tylko przewoźnicy (podmioty wykonujące przejazdy) poruszający się po drogach publicznych powinni być zainteresowani, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych norm w tym dopuszczalnych nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej.
Zdaniem Organu zgromadzony materiał dowodowy świadczy, że Strona miała wpływ na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli. W pierwszej kolejności GITD wskazał, iż zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, skarżąca spółka została prawidłowo wskazana jako załadowca w toczącym się postępowaniu przed organem I instancji. Fakt ten nie wynika wyłącznie z umieszczenia danych spółki na dokumentach przewozowych. Zdaniem GITD dowód w postaci protokołu z przesłuchania świadka tj. kierowcy potwierdza ustalenia organu I instancji. Kierujący zeznał, iż wykonywał przewóz drogowy w dniu kontroli z miejscowości K. z przedsiębiorstwa F. [...]. Cały przewożony w momencie zatrzymania do kontroli ładunek, załadowany został przez pracownika magazynu H. [...] na terenie należącym do tego przedsiębiorstwa. Pojazd przed załadunkiem nie został zważony przez załadowcę, z uwagi na brak wagi w miejscu załadunku. Na magazynie nikt nie prosił kierującego o okazanie dowodu rejestracyjnego celem określenia ładowności pojazdu. Po załadunku pojazd także nie został zważony. Kierujący po odjechaniu od rampy, zabrał dokumenty od załadunku leżące w ładowni, zamknął ładownie i wyruszył w trasę.
Na podstawie dokonanych ustaleń Organ uznał, że Strona wydając i ładując towar, nie podjęła po załadunku żadnych czynności celem weryfikacji parametrów zespołu pojazdów, tj. czy nie przekracza on dopuszczalnej masy całkowitej czy też dopuszczalnego nacisku na daną oś. Zdaniem GITD, Strona miała wpływ, na powstanie naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu. Natomiast organ I instancji nie naruszył zasad postępowania administracyjnego, w sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa. Organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.
Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodziła się Spółka i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. poprzez pominięcie przez organ dowodów wskazanych w przesłanym przez Skarżącego w odwołaniu od zaskarżanej Decyzji,
2) art. 8 k.p.a. poprzez nierówne i stronnicze traktowanie Skarżącego, ukierunkowane przez organ na nałożenie kary administracyjnej,
3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się przez organ w wydanej Decyzji do argumentów Skarżącego dotyczących uregulowania obowiązków pomiędzy F. [...] Sp. z o.o. a [...] T. D.,
4) art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., które to normy prawa obligują organ administracji publicznej do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, poprzez wnikliwą analizę przedstawionej przez strony argumentacji, ustosunkowania się do każdego z przedstawionych dowodów i wyjaśnienia stroną postępowania merytorycznych podstaw podjętego rozstrzygnięcia, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.
Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości Zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wobec Spółki. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Skarżącej.
W uzasadnieniu skargi Strona podtrzymała stanowisko dotyczące braku podstaw przypisania jej odpowiedzialności, jako załadowcy, za powstałe naruszenie. Skarżąca podniosła, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji w uzasadnieniach swoich decyzji w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji Skarżącej i przedstawionego dowodu w postaci umowy zawartej dnia 2 listopada 2015 r. pomiędzy [...] T. D. a F. [...] Sp. z o.o. o świadczenie usług logistycznych. Umowa ta, jak wskazywała Skarżąca w swoich pisma zarówno do MWITD oraz do GITD - jasno precyzuje obowiązki każdej ze stron tej umowy. Spółka podniosłą, że z związku z zawartą umową [...] T. D. sam, planuje załadunki, dokonuje załadunków oraz realizuje finalne transporty. Powyższe potwierdza również, że [...]T. D. ma pełny wpływ na wagę towarów, które następnie załadowuje na środki transportu. W ocenie Skarżącej organ całkowicie pominął stanowisko Spółki i dowód w postaci umowy, w której strony - korzystając z prawa swobody umów - ustaliły zasady realizacji współpracy i tym samym organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji za błędy w załadunku obciążył odpowiedzialnością Skarżącego, tj. podmiot, który nie miał żadnego wpływu na czynności dokonywane przez [...] T. D..
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 23 lipca 2024 r. pełnomocnik Skarżącej poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przeprowadzona przez Sąd, w tych granicach, kontrola legalności Zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżony akt zostały podjęty z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2023 r., w sprawie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł, w związku z przejazdem po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii V, w pozostałych przypadkach.
Na wstępie Sąd wskazuje, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) skutecznie wniesiony środek odwoławczy gwarantuje stronie rozpoznanie sprawy, załatwionej przez organ I instancji po raz drugi przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu. Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (vide wyrok WSA w Poznaniu z 26 stycznia 2023 r., III SA/Po 750/22).
W orzecznictwie podkreśla się, że organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów, jednakże ma obowiązek szczegółowego ustosunkowania się do nich. Natomiast uzasadnienie, w którym brak jest rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a. (vide wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1264; wyrok WSA w Krakowie z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 991/16; wyrok WSA we Wrocławiu z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 29/17). Pogląd ten znajduje akceptacje w doktrynie, gdzie wskazuje się, że brak odniesienia się do zarzutów odwołania świadczy o nierozpoznaniu przez organ odwoławczy sprawy w jej całokształcie (v. uchwała Sądu Najwyższego z 23 września 1986 r., III AZP 11/86; glosa T. Wosia i J. Zimmermanna do uchwały, PiP 1989, z. 8).
Jak wynika z treści art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.
Ponadto, z istoty uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za wydanym rozstrzygnięciem przemawiają. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna umożliwić, zarówno adresatom rozstrzygnięcia, których bezpośrednio ono dotyczy, jak i sądowi badającemu jego legalność, odtworzenie toku czynności procesowych oraz procesu rozumowania organu, który doprowadził do określonej konkretyzacji praw lub obowiązków stron. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym, wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę stwierdza, że w Zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego brak jest bowiem odniesienia do twierdzeń Skarżącej istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia, a odnoszących się do okoliczności związanych z zawarciem w dniu [...] listopada 2015 r. umowy z [...] T. D., do którego należał kontrolowany pojazd. Sąd wskazuje, że Skarżąca w toku postępowania administracyjnego konsekwentnie podnosiła, że nie ma podstaw przypisania jej odpowiedzialności z tytułu przejazdu kontrolowanego pojazdu w dniu 30 września 2022 r. Wynika, to przede wszystkim stąd, iż Spółka zawarła z ww. podmiotem umowę o świadczenie usługi logistycznej. W ocenie Strony postanowienia przedmiotowej umowy nie dają podstaw przypisania Spółce odpowiedzialności, jako załadowcy, z tytułu przejazdu ponadnormatywnego.
Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i ocenić cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają bowiem na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Powyższe oznacza, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy. (vide wyrok NSA z 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1449/14).
W przedmiotowej sprawie materialnoprawną podstawą wydania Zaskarżonej decyzji jest art. 140aa ust. 1 i ust. 3 p.r.d., który jednocześnie wyznacza zakres ustaleń jakie organy muszą poczynić niezbędnych do nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z tym przepisem, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. (ust. 1). Karę tę nakłada się na:
1) podmiot wykonujący przejazd,
2) podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 (ust. 3).
Sąd zauważa, iż z treści powołanego przepisu wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona także na inne podmioty, w tym na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Odpowiedzialność tych podmiotów (w tym załadowcy) ma inny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd (przewoźnika) i jest od niej niezależna. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na załadowcę powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140aa ust. 1 p.r.d.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 604/19, wskazał, że "możliwość nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. powstaje wtedy, gdy właściwy organ wykaże, w pierwszej kolejności, że strona postępowania była podmiotem, o którym mowa w tym przepisie, na przykład - załadowcą, a dopiero po drugie wykazać, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Przesądzanie kwestii "wpływu" na naruszenie, czy "godzenia się" na to naruszenie może być przedmiotem rozważań dopiero po ewentualnym prawidłowym ustaleniu, że skarżąca w istocie załadowcą była.".
Podzielając ww. pogląd należało zatem ocenić ustalone w sprawie okoliczności, w szczególności te, na które powoływała się sama Skarżąca, a związane z treścią oraz wykonaniem łączącej ją z przewoźnikiem umowy z dnia 2 listopada 2015 r. i zastanowić się nad zasadnością stawianych Spółce zarzutów.
Sąd wskazuje, że Skarżąca konsekwentnie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego podnosiła, iż nie ma podstaw przypisania jej, jako załadowcy, odpowiedzialności skutkującej nałożeniem kary pieniężnej za przejazd skontrolowanego w dniu [...] września 2022 r. pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Swoje stanowisko wywodziła z załączonej w poczet materiału dowodowego umowy zawartej z przewoźnikiem [...] T. D. na świadczenie usługi logistycznej. W ocenie Skarżącej postanowienia umowy jednoznacznie wskazują na wzajemne obowiązki stron przedmiotowej umowy, w szczególności artykuł I, który określa przedmiot stosunku umownego. Zgodnie bowiem z tym artykułem "Spółka powierza Usługodawcy, który przyjmuje, na wymienionych niżej warunkach, świadczenie następujących usług (...), które będą wykonywane w magazynie użytkowanym przez Usługodawcę usytuowanym przy ul. Ł. [...] oraz środkami transportu Usługodawcy. Na usługi składają się w szczególności: (...) 1. Rozładunek i przyjęcie towarów dostarczonych przez F. [...] oraz jej podwykonawców (...), 4. Załadunek towarów oraz ich dystrybucja środkami transportu Usługodawcy do punktów odbioru wskazanych przez F. [...].". Z kolei w artykule II umowy zawarte jest oświadczenie Usługodawcy, że posiada tytuł prawny do dysponowania magazynem przy ul. Ł. [...].
Wydając decyzję Organ I Instancji całkowicie pominął stanowisko Strony, nie odnosząc się do niego w jakikolwiek sposób. Umowa z dnia 2 listopada 2015 r., która w zamyśle Strony była dowodem na jej ekskulpację w ogóle nie został oceniona przez MWITD. Natomiast podstawę dokonanych ustaleń w całości Organ I instancji oparł na protokole kontroli, dokumentach pozyskanych w toku kontroli od kierowcy kontrolowanego pojazdu oraz protokołu przesłuchania kierowcy.
Ponadto GITD, w myśl zasady dwuinstancyjności, nie odniósł się do zarzutów i wyjaśnień Strony, nie uczynił przedmiotem rozważań umowy z dnia 2 listopada 2015 r. – w myśl zasady, iż w pierwszej kolejności należy ustalić, że strona postępowania (tu: Skarżąca) była podmiotem wskazanym w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., w szczególności załadowcą. A następnie czy okoliczności sprawy (zebrane dowody) umożliwiają przypisanie odpowiedzialności za naruszenie lub godzenie się na powstanie naruszeń.
Stąd zasadne są zarzuty skargi zarzucające naruszenie w sprawie przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jako że nie rozważono stanowiska Skarżącej zgłoszonego w związku z zawarciem umowy z dnia 2 listopada 2015 r., na której podstawie czynności związane z załadunkiem oraz transportem towarów powierzone zostały przewoźnikowi, tj.: [...] T. D..
Zgodnie zaś z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ administracji publicznej zobowiązany jest do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do subsumpcji wskazanego przepisu prawa. Oznacza to obowiązek działania organu z urzędu przy gromadzeniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego w sprawie i wskazuje na rozłożenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany:
1) podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego,
2) rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Do ustalonego w powyższy sposób stanu faktycznego organ zobligowany jest zastosować właściwą normę prawa materialnego, a następnie wydać rozstrzygnięcie, które należy uzasadnić, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ powinien ocenić wszystkie dowody z punktu widzenia art. 7, art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i dać temu wyraz w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę Zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją postępowanie administracyjne nie odpowiada powyższym warunkom. Stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób prawidłowy, gdyż nie wyjaśniono istotnych wątpliwości, które pojawiły się w toku rozpoznania sprawy i mogły mieć decydujące znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia. W konsekwencji, aby rozstrzygnięcie organu ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym pełne odniesienie do wszystkich elementów stanu faktycznego podlegających ocenie. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę.
Reasumując, powodem uchylenia Zaskarżonej decyzji były jej mankamenty procesowe, tj. naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Uniemożliwiły one zaakceptowanie stanowiska, że bez jakichkolwiek wątpliwości można przyjąć, w realiach niniejszej sprawy Spółka była załadowcą i w związku z tym, na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., nałożenie kary pieniężnej jest uzasadnione. Z takim rozstrzygnięciem nie sposób się zgodzić, bez wnikliwej analizy łączącej strony umowy z dnia 2 listopada 2015 r.
Już tylko na marginesie Sąd wskazuje, że brak wnikliwego ustalenia stanu faktycznego potwierdza złożone do skargi oświadczenie z dnia [...] lutego 2024 r. D. T. – [...] T. D., z którego wynika, że załadunku towaru na pojazd poddany kontroli w dniu [...] września 2022 r. dokonał pracownik tegoż przewoźnika.
Podsumowując, obowiązkiem GITD będzie zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie oraz odniesienie się do wszystkich twierdzeń i zarzutów Skarżącej, z uwzględnieniem powyższych wskazań Sądu i procedury administracyjnej, którą organ jest związany, w tym wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jak również uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło