VI SA/Wa 895/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Maria Jagielska Protokolant M. S. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi H. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia [...] stycznia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. VISA/WA 895/07 UZASADNIENIE W dniu [...] września 2006 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji w G. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia p. H. H. pozwolenia na broń palną myśliwską z uwagi na uzyskanie informacji, iż toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k., tj. prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości (badanie wykazało 0,57 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). Uznając, iż powyższa okoliczność stanowi przesłankę wymienioną w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, organ zakończył postępowanie wydaniem decyzji z dnia cofającej pozwolenie na broń. Od decyzji tej p. H. wniósł w terminie odwołanie. Zarzucił w nim organowi błędną interpretację przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zwrócił uwagę, iż przepis ten zawiera zamknięty katalog przestępstw, których popełnienie skutkuje cofnięciem pozwolenia na broń. Nie ma wśród nich przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, za które został skazany (poinformował, że od wyroku sądu I instancji, który skazał go za jego popełnienie na karę grzywny w wysokości 4000 zł i pozbawił prawa jazdy na okres 1 roku, złożył apelację). Podkreślił, że w jego przypadku obawa użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest nieuprawniona, bowiem nigdy nie użył broni myśliwskiej niezgodnie z prawem. Jest człowiekiem przestrzegającym prawa i powszechnie szanowanym, stąd jednorazowe naruszenie przez niego prawa nie powinno przesądzić o zaliczeniu go do osób, które mogą dopuścić się naruszeń prawa także w przyszłości. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji na podstawie art. 136 k.p.a. uznał za zasadne uzupełnienie materiału dowodowego o opinie o stronie z macierzystego koła łowieckiego. Strona natomiast, zgodnie z pouczeniem o przysługujących jej prawach, przysłała pismo wyjaśniające, m.in. okoliczności popełnienia przez nią czynu z art. 178 a § 1 k.k., do którego dołączyła opinię z miejsca pracy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że: Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. W przedmiotowej sprawie organ wskazał na przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, zgodnie z którym pozwolenia na broń nie może posiadać osoba, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wyjaśnić tu należy, że wbrew przekonaniu strony, katalog przestępstw, których popełnienie może wzbudzić obawy co do zgodnego z prawem użycia broni palnej, nie jest zamknięty. Dyspozycja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowi dla organów Policji jedynie wytyczną interpretacyjną w sprawach cofnięcia pozwolenia na broń, co daje tym organom możliwość oceny postępowania posiadacza broni w kontekście dyspozycji tego przepisu także w przypadku popełnienia przez niego innych rodzajów przestępstw, osądzonych prawomocnym wyrokiem skazującym lub o popełnienie których postawiono mu zarzut w postępowaniu karnym. Z materiału dowodowego bezspornie wynika, że strona popełniła przestępstwo skierowane przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, którego jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy. Faktu tego strona nie kwestionuje, podając w swoim piśmie z dnia 21 marca 2007 r. okoliczności, w jakich doszło do jego popełnienia. Z wyjaśnień p. H. wynika, że pokłócił się z żoną wracając samochodem ze spotkania towarzyskiego, podczas którego pił alkohol. Samochód prowadziła żona, która po kłótni wysiadła z niego, a wtedy p. H. postanowił ją odszukać. Z tych względów siadł za kierownicą , chociaż wcale tego nie planował. Wtedy właśnie został zatrzymany przez policjantów. W ocenie organów Policji argumenty te nie usprawiedliwiają zachowania strony, nie mogą mieć zatem wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji polegającego na prowadzeniu pojazdu na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, naraziła ona na uszczerbek nie tylko swoje życie lub zdrowie, ale także innych uczestników ruchu. Chociaż czyn ten nie został wymieniony w kodeksie karnym jako przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, to jednak – pośrednio – dla tych dóbr stanowi istotne zagrożenie. Strona nie daje zatem w ocenie Policji gwarancji, że będąc w takim stanie nie sięgnie również po broń palną i nie użyje jej sprzecznie z prawem. Z tych względów oceniając okoliczność popełnienia przez p. H. czynu z art. 178 a S 1 k.k. organy Policji uznały, że jako posiadacz tak szczególnego prawa, jakim jest pozwolenie na broń utracił on wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni w kontekście dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Organ II instancji zwrócił uwagę, że posiadacze broni dysponują prawem, którego korzystanie – ze względu na możliwe skutki użycia broni – ma ścisły związek ze sferą ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie jest więc obojętne dla interesu publicznego czy osoba prawo to posiadająca, przestrzega ładu prawnego. Przestrzeganie prawa przez posiadacza pozwolenia na broń daje bowiem także gwarancję, iż również w zakresie posiadania i używania broni palnej, nie naruszy on norm prawnych i nie użyje broni w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Pan H. naruszył prawo i z tej to właśnie okoliczności, a także rodzaju popełnionego przestępstwa wynika co do niego obawa, o której mowa we wskazanym przepisie prawa. Jest to bowiem w ocenie organów Policji czyn o wysokim stopniu szkodliwości społecznej z uwagi na możliwe jego następstwa, tj. śmierć lub kalectwo nie tylko samego sprawcy, ale także innych uczestników ruchu. Przestępstwo to, choć pośrednio, godzi także w ich życie lub zdrowie. Tylko szczęśliwym zbiegiem okoliczności czyn popełniony przez stronę nie miał tragicznych skutków, strona bowiem odpowiednio wcześniej została zatrzymana przez policjantów. Strona kierując bowiem pojazdem ponad dwukrotnie przekroczyła próg trzeźwości. W myśl art. 115 § 16 k.k. stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w wydawanym powietrzu wynosi 0,25 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, co odpowiada ponad dwukrotnemu stężeniu alkoholu we krwi. W kontekście dyspozycji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy okoliczności popełnienia przez nią czynu z art. 178 a § 1 k.k. niweczą jej wiarygodność także co do przestrzegania przepisów ustawy o broni i amunicji, w szczególności przepisów dotyczących bezpiecznego jej posiadania i używania. W interesie społecznym nie leży więc zachowanie jej pozwolenia na broń, na co wskazał także ustawodawca nadając dyspozycji art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. Z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy charakter obligatoryjny. Oceny tej nie zmieniają uzyskane przez organ II instancji w trybie art. 136 k.p.a. dodatkowe dowody, takie jak pozytywna opinia o p. H. z miejsca zamieszkania, PZŁ oraz ostatniego miejsca pracy (jest on emerytowanym pracownikiem Lasów Państwowych). Jak z nich wynika p. H. jest dobrze postrzegany przez sąsiadów, członków koła łowieckiego oraz dawnych przełożonych w miejscu pracy, nie nadużywał alkoholu czy innych substancji odurzających, nie podejmowano wobec niego żadnych interwencji. Ma odznaczenia za zasługi dla leśnictwa i łowiectwa, obecnie udziela się społecznie, organizując spotkania z dziećmi na tematy związane z ochroną środowiska. Broń przechowuje właściwie. Nie prowadzono przeciwko niemu żadnych spraw przed sądami łowieckimi czy rzecznikami dyscyplinarnymi PZŁ. Okoliczności te, jakkolwiek dobrze świadczące o stronie, nie zmieniają faktu, iż obecnie dopuściła się ona przestępstwa i nie znoszą obawy, o której mowa w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a która wynika z faktu jego popełnienia. W tej sytuacji, zdaniem Policji, zachowanie jej pozwolenia na broń palną byłoby sprzeczne z interesem społecznym, któremu w takich przypadkach – poprzez obligatoryjną dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji – ustawodawca przyznał bezwzględne pierwszeństwo. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan H. H. zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, w której zarzucił organom Policji naruszenie przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez uznanie, iż skazanie go za czyn z art. 178 a § 1 k.k. uzasadnia obawę, iż może on użyć broni sprzecznie z przepisami prawa. Tymczasem było to tylko jednorazowe naruszenie prawa, podczas gdy całe jego dotychczasowe życie dowodzi, iż jest praworządnym obywatelem i cieszy się powszechnym szacunkiem. Skarżący zwrócił też uwagę, że przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie jest wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zatem jego popełnienie nie powinno stanowić podstawy cofnięcia pozwolenia na broń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny jest to Sąd, który ocenia decyzję pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym nie kierując się kryteriami słusznościowymi (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sadów administracyjnych Dz. U. Nr 153 poz. 1269). Ponadto co wymaga podkreślenia Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zauważyć należy, iż zaskarżone decyzje podjęte zostały na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. Nr 52 z 2004 r. poz. 525 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Natomiast ze względu na fakt podany jako uzasadnienie zaskarżonych decyzji w sprawie organ zastosował przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z dyspozycji tej normy prawa wynika, iż pozwoleń na broń nie wydaje się (a także cofa się już wydane) osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przesłanką cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską było uzyskanie informacji o toczącym się postępowaniu karnym z art. 178 § 1 k.k. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia przykładowo takie przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Wśród przestępstw tych, ustawa nie wymieniła prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (art. 178 a § 1 k.k.), które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przeciwko zdrowiu, życiu czy mieniu. Jednakże przede wszystkim zauważyć należy, iż cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Co do uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczy ona przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie i inne). Pozwolenie na broń wydawane jest przez Policję po wszechstronnym i starannym badaniu czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Cofnięcie takiego pozwolenia powinna poprzedzać również wnikliwa procedura. Przemawia za tym również ochrona nabytego uprawnienia (porównaj wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt II OSK 128/05 niepublikowany). W orzecznictwie administracyjnym był już wyrażany pogląd (porównaj wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r. sygn. akt III SA 866/02 niepublikowany), iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem. W takiej sytuacji niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku między popełnionym przez skarżącego czynem, za który został skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. Przy uwzględnieniu powyższych rozważań wskazać należy, iż w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji), choć sama jazda pojazdem mechanicznym pod wpływem alkoholu jest czynem wymagającym napiętnowania. O tym czy obawa taka zachodzi powinna decydować ocena dotychczasowego zachowania oraz cech osobowych posiadacza broni (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 88/06 niepublikowany). Popełnienie po raz pierwszy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (rozdział XXI Kodeksu karnego) w okolicznościach tej sprawy nie wystarcza do uznania, iż taka obawa o jakiej mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. Z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest uzasadniona. Organy nie mogą stosować takiej wykładni cytowanego przepisu, że każda osoba skazana winna mieć cofnięte pozwolenie na broń. Każdą sprawę należy indywidualizować. Istotne jest czy osoba ta posługiwała się bronią, czy zagrażała zdrowiu lub życiu innych osób, a zatem czy całokształtem swego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Gdyby przyjąć za zasadne stanowisko prezentowane w zaskarżonych decyzjach, to należałoby uznać, że każde przestępstwo popełniane w stanie nietrzeźwości, powodowałoby cofnięcie pozwolenia na broń. Byłaby to kolejna kara dodatkowa, której jednak przepisy nie przewidują. Tym samym za usprawiedliwiony w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy uznać zarzut skargi dokonania przez Organy Policji błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Komendant Główny Policji dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji uznał, że sam wyrok skazujący stronę za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stanowi wystarczającą podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń w tej sprawie oraz że podnoszone okoliczności dotyczące dotychczasowego nienagannego trybu życia skazanego, pozytywna opinia wydana przez Koło Łowieckie, którego członkiem jest skarżący, a także opinie z miejsca pracy – nie mogły mieć wpływu na treść wydanych decyzji. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje wydane zostały bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dlatego też na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i 77 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżone decyzje. Jak wskazano we wstępnej części niniejszego uzasadnienia, samo popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa, a nawet skazanie (skarżący przyznał, że został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Bytowie, zmienionym następnie przez wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku), nie może automatycznie i wprost powodować pozbawienia prawa do broni. Uzasadnia je tylko sytuacja opisana w normie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i tj., jeżeli nie ma czynu popełnionego przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu to muszą zaistnieć takie cechy osobowe posiadacza broni, które mogą wskazywać iż istnieje obawa, że może on użyć tej broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ orzekający o pozbawieniu prawa do broni ma więc obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wykazania w motywach decyzji, że podmiot pozbawiony prawa do broni należy do tej właśnie kategorii osób wymienionych w powołanym przepisie. O niewykonalności uchylonych decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.