VI SA/Wa 910/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach komornika sądowego oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w związku z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zawieszenia w czynnościach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2008 r., o zawieszeniu J. B. w czynnościach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], do czasu zakończenia postępowania karnego sygn. akt [...] toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...]. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.) zawiesił J. B. (skarżącego), czynnościach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Podstawą decyzji Ministra Sprawiedliwości był fakt, iż przed Sądem Rejonowym w [...] przeciwko J. B. - Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w [...], prowadzone jest postępowanie sądowe sygn. akt [...], o czyny z art. 231 § 1 k.k. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 15 ust.1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, poprzez wadliwe przyjęcie, iż przepis ten znajdzie zastosowanie do przedmiotowej sytuacji gdy z przepisów przejściowych ustawy nie wynika, aby możliwe było stosowanie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem 28 grudnia 2007r. Zdaniem skarżącego organ władzy publicznej nie jest uprawniony do ingerowania w sferę jednostki w sposób sprzeczny z zasadą demokratycznego porządku prawnego a mianowicie łamania zasady lex retro non agit. Jednocześnie skarżący zwrócił uwagę na fakt, że wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] października 2006 r. sygn. akt [...], którego merytoryczna treść, a zwłaszcza uzasadnienie, wykazują expressis verbis rażące błędy tez, na których oparł się nie tylko sąd I instancji ale również i Prokuratura Okręgowa w [...] ma bezpośredni związek z toczącym się procesem karnym o sygn. akt [...], które to postępowanie jest kwestią" prejudycjalną" stanowiącą podstawę zawieszenia. Ponadto wskazał, że to właśnie orzeczenie sądu cywilnego zadecydowało o uchyleniu przez Komisję Dyscyplinarną uchwały o zawieszeniu skarżącego na wniosek Prezesa Sądu Apelacyjnego w czynnościach komorniczych w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym o te same czyny. Minister Sprawiedliwości ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, iż czyny zarzucane skarżącemu stanowią przestępstwa umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Organ powołał się na przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769), która weszła w życie dnia 28 grudnia 2007 r. Przepis ten stanowi, że Minister Sprawiedliwości z urzędu zawiesza komornika w czynnościach, jeżeli przeciwko komornikowi jest prowadzone postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. W świetle tego przepisu Minister Sprawiedliwości mocą ustawy, został zobligowany był do zawieszenia skarżącego w czynnościach komornika do czasu zakończenia postępowania karnego. Wbrew twierdzeniom strony, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 112, poz. 769 ), nie ma zastosowania w stanie faktycznym odnoszącym się do jego osoby. W ocenie Ministra Sprawiedliwości powyższy przepis jest przepisem materialnoprawnym, który obejmuje wszystkich komorników podejrzanych lub oskarżonych o umyślne przestępstwa publiczno - skargowe, ścigane z oskarżenia publicznego bez względu na datę wszczęcia postępowania karnego czy też datę popełnienia zarzucanego czynu. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie regulacji międzyczasowych, co jest oczywiste w przypadku przepisów o charakterze materialnoprawnym a nie procesowym. Ponadto, na co sam zwrócił uwagę skarżący - zgodnie z treścią art. 8 § 1 k.p.k. sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu. Minister Sprawiedliwości wyraził pogląd, iż zamiarem ustawodawcy było bowiem pozbawienie komorników podejrzanych lub oskarżonych o umyślne przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, możliwości wykonywania w imieniu Państwa czynności egzekucyjnych. Ustosunkowując się do zarzutów strony dotyczących ustaleń faktycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] Minister stwierdził, że organem uprawnionym do dokonania oceny zarzutów zawartych w akcie oskarżenia jest niezawisły sąd, zaś Minister Sprawiedliwości nie może zastępować sądu ani ingerować w jego orzeczenia. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. złożył skargę, w której wniósł o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości, zarzucając, że jest całkowicie błędna i narusza prawo materialne. Uzasadniając żądania skargi skarżący przywołał argumentację prezentowaną w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Dodatkowo podniósł, że obie decyzje zostały podpisane przez tą samą osobę, co zdaniem skarżącego jest nieprawidłowe. Jednocześnie podniósł, iż sprawa karna, gdzie jest oskarżonym, trwa już 3 lata, czego przyczyną są działania oskarżyciela publicznego, zaś zarzucane czyny, które według prokuratury są przestępstwem miały miejsce około 7 lat temu. W ocenie skarżącego argument, iż art. 15 ust. 1 pkt 1 jest przepisem materialnoprawnym jest bez znaczenia, a wręcz winien być interpretowany na korzyść skarżącego, albowiem z jego treści wynika, że należy stosować zasadę lex retro non agit. Czym innym jest jednak ratio legis, a czym innym wykładnia gramatyczna, logiczna, jaka winna być tu zastosowana przy obowiązujących zasadach również w zakresie in tempore. Skarżący stwierdził, że organ administracyjny nie może opierać się na wykładni celowościowej w takim wypadku. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie powołując się na obowiązek, jaki znowelizowany przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nakłada na organ. W uzupełnieniu skargi J. B. złożył do akt dokumenty w postaci kserokopii wyroków Sądu Okręgowego w [...] oraz Sądu Apelacyjnego w [...] wraz z uzasadnieniem, a także dwie uchwały Komisji Dyscyplinarnej Komorników Sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (postanowienie, akt, lub inną czynność z zakresu administracji publicznej) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle przywołanych powyżej kryteriów i po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego zebranego w sprawie, stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Stosownie do jego treści Minister Sprawiedliwości zawiesza komornika w czynnościach, jeżeli przeciwko komornikowi prowadzone jest postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Bezsporna w sprawie jest okoliczność, że skarżącego zaliczono do grona ww. komorników. Przeciwko niemu bowiem prowadzone jest postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w [...] sygn. akt [...], o czyny z art. 231 § 1 k.k. Trafne jest stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ma zastosowanie do wszystkich komorników sądowych bez względu na datę wszczęcia postępowania karnego, czy też datę popełnienia zarzucanego komornikowi przestępstwa. Omawiany przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769), wszedł w życie w dniu 28 grudnia 2007 r. W ustawie o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw brak jest przepisów przejściowych, a zatem słuszny jest wniosek organu, że cyt. przepis ma zastosowanie do wszystkich komorników sądowych bez względu na datę wszczęcia postępowania karnego, czy też datę popełnienia zarzucanego komornikowi przestępstwa. Nie można natomiast zgodzić się z argumentem skarżącego, iż interpretacja cyt. przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji dokonana przez organ pomija zasadę lex retro non agit. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasada lex retro non agit, wywodzona obecnie z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa. W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986 r. sygn. akt U 1/86, OTK 1986, poz. 2; z dnia 22 sierpnia 1990 r. sygn. akt K 7/90, OTK 1990, poz. 5; z dnia 18 października 1994 r. sygn. akt K 2/94, OTK 1994, nr II, poz. 36; z dnia 31 marca 1998 r. sygn. akt K 24/97, OTK ZU 1998, nr 2, poz. 13; z dnia 3 października 2001 r. sygn. akt K 27/01, OTK ZU 2001, nr 7, poz. 209; z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt K 28/01, OTK ZU 2001, nr 7, poz. 212). Retroatywność kwestionowanych przepisów trzeba widzieć w perspektywie specyfiki zawodu komornika będącego zawodem zaufania publicznego. Komornik sądowy jest organem państwa powołanym do wykonywania orzeczeń sądowych w drodze przymusowej egzekucji świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, a także wykonywania innych czynności określonych w ustawach, posiadającym - w ramach wykonywania swoich zadań - władcze kompetencje wobec innych podmiotów stosunków prawnych. Osoba pełniąca funkcję komornika jest funkcjonariuszem publicznym, co oznacza szczególną karnoprawną ochronę (zob. art. 222 i n. k.k.), ale jednocześnie szczególną odpowiedzialność (zob. art. 231 k.k.) (por. Anna Barańska artykuł PPE.2008.1-2.15 Status prawny komornika sądowego i mienia kancelarii komorniczej). Okoliczności te znajdują swoje potwierdzenie w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Stosownie do treści art. 1 tej ustawy komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Ponadto uwzględnienie stanowiska skarżącego stworzyłoby sytuację, w której obowiązkowemu zawieszeniu w czynnościach podlegaliby tylko ci komornicy, w stosunku do których postępowanie karne zostało wszczęte po wejściu w życie noweli. Pozostała grupa komorników jako nie objęta koniecznym zawieszeniem w czynnościach, mimo wcześniejszego wszczęcia postępowania karnego, znalazłby się w obiektywnie lepszej sytuacji zawodowej. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego odnośnie podpisania obu decyzji Ministra Sprawiedliwości przez tę samą osobę (T. J. - Zastępcę Dyrektora Departamentu Organizacyjnego) należy wskazać na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym podpisanie decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, która podpisała decyzję wydaną w pierwszej instancji, nie stanowi naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż postępowanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie jest klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym obejmującym działanie dwóch organów niższej i wyższej instancji (wyrok NSA z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt II SA 699/99, Lex nr 46260, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/04, Lex nr 189244). Tak więc - w ocenie Sądu - Minister Sprawiedliwości nie naruszył przepisów prawa zarzucanych mu w rozpoznawanej skardze. W niniejszej sprawie organ zasadnie uznał, że wobec toczącego się postępowania karnego, zachodziła przesłanka do zawieszenia komornika w czynnościach. W świetle powyższego, chybionymi są zarzuty naruszeń opisanych w skardze przepisów ustawy o komornikach, a zaistniały stan rzeczy - ustalony przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - wskazywał jednoznacznie na istnienie przesłanki obligującej go do zawieszenia. . Podkreślenia wymaga również to, że zaskarżona decyzja nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, ale decyzją o charakterze związanym, co oznacza, iż organ administracji publicznej przy zaistnieniu sytuacji przewidzianej przepisami prawa zobligowany jest wydać decyzję określonej treści, nie kierując się przy tym innymi względami i zasadami współżycia społecznego. Dlatego też argumenty skarżącego dotyczące ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy cywilne a także uchwały organów samorządu komorniczego pozostają bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.