VI SA/Wa 933/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych z tytułu podatku VAT oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych uiszczonej opłaty skarbowej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] z dnia [...] października 2008 r. o wydanie decyzji rozstrzygającej o okresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez M. Ż. stwierdził, że M. Ż. w okresach od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 2000 r., od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] stycznia 2001 r., od dnia [...] października 2001 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. oraz od dnia [...] sierpnia 2002 r. do dnia [...] grudnia 2004 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...]. Od powyższej decyzji odwołał się M. Ż. wskazując organowi pierwszej instancji, iż zgodnie z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] listopada 1994 r. nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Decyzja ta nigdy nie została cofnięta ani zmieniona. W okresie objętym przedmiotem postępowania ubezpieczony zdrowotnie był podwójnie. Opłacając dwie składki nie miał dostępu do dwóch świadczeń. Organ nie uwzględnił orzeczenia o jego niepełnosprawności. Nie ciąży na nim żadne zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, co zostało potwierdzone decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. Ż. (dalej skarżący), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący pobierał świadczenie rentowe od dnia [...] września 1988 r. Z przedstawionego dokumentu – zaświadczenia o wpisie do działalności gospodarczej z dnia [...] maja 1994 r. Urzędu Miasta w [...] wynika, iż zgłosił on podjęcie działalności gospodarczej z dniem [...] czerwca 1994 r. Została ona zarejestrowana pod numerem [...]. Wykreślenie działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] grudnia 2004 r., na podstawie decyzji wydanej przez Urząd Miasta w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący odprowadzał składki na ubezpieczenie zdrowotne. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podkreślił, iż ustalone prawo do renty skarżącego, nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Powołana przez skarżącego decyzja ZUS straciła ważność w związku z wprowadzeniem w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U z 1997 r. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.) - obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. i stwierdził, iż w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Prezes NFZ wskazał, iż decyzja organu I instancji jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej we wskazanym okresie. Indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego rozpatruje dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu i to on jest organem właściwym, a nie Izba Skarbowa, do wydania decyzji stwierdzającej o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą natomiast do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] marca 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. Ż. przywołując argumentację zawartą w odwołaniu i zarzucając organowi odwoławczemu, że nie ustosunkowywał się merytorycznie do jego argumentów podnoszonych w odwołaniu. Dołączył dokumenty na poparcie swoich twierdzeń. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a.). Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi, Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy się zgodzić z organem, że ustalone dla M. Ż. prawo do renty nie wyłączało podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżący miał ustalone prawo do renty i nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...] czerwca 1994 r., a to zgodnie z decyzją ZUS - Oddział w [...] z dnia [...] listopada 1994 r. wydanej na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.) oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 1989 r. Nr 35, poz. 137 ze zm.), była znana organowi wydającemu zaskarżoną decyzję i organ odwoławczy odniósł się do niej. Znane były także organowi i inne dołączone do skargi dokumenty, w zakresie istotnym dla sprawy tj. podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Były one przedmiotem jego oceny, co znajduje odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. W świetle przepisów prawa materialnego dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, obowiązujących od 1 stycznia 1999 r., okoliczność powyższa – ustalone prawo do renty - nie miała istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Decyzja z dnia [...] listopada 1994 r. wygasła z dniem [...] stycznia 1999 r. z mocy samego prawa, gdyż art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250, ze zm.), na podstawie którego decyzja została wydana, z tym dniem utracił moc, zaś cała powołana ustawa utraciła moc z dniem 1 stycznia 2003 r., na podstawie art. 61 pkt 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673, ze zm.). O istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego po stronie skarżącego w okresie objętym przedmiotową decyzją Prezesa NFZ decydował stan faktyczny ustalony w sposób bezsporny w postępowaniu administracyjnym - polegający na prowadzeniu przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie wynikającym z rejestracji, co było potwierdzone także innymi dowodami, niekwestionowanymi przez samego skarżącego - oraz stan prawny oparty na wszystkich przepisach prawa materialnego wymienionych w zaskarżonej decyzji. Z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s., art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej, wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że zarzut pobierania przez skarżącego renty i podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu renty nie stał na przeszkodzie objęcia go obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 13 pkt 4 ustawy o s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Natomiast w myśl przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Z zestawienia powyższych przepisów wynika ewidentnie obowiązek podlegania skarżącego, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą, ubezpieczeniu zdrowotnemu niezależnie od jego uprawnień rentowych i wynikających z tytułu renty obowiązków. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na regulację prawną zawartą w przepisie art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, a także w poprzedzających tę ustawę przepisach art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) - w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 obowiązującej ustawy (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. oraz art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r.) składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ustawodawca w art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach, uznał dyrektorów oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia za organy właściwe do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Decyzje takie mają charakter decyzji ustalających podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Tym samym, decyzje te są jedynie potwierdzeniem faktu objęcia określonej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W odniesieniu natomiast do spraw z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne ustawodawca, w ust. 2 art. 109 powołanej ustawy, za właściwe do ich rozpoznawania uznał organy ubezpieczeń społecznych. Wszystkie wątpliwości i zastrzeżenia co do dotychczasowego postępowania ZUS-u w sprawie ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego będą mogły być wyjaśnione ewentualnie w sprawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, które to postępowanie może być prowadzone przez ZUS na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Zaskarżona decyzja nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę wydania tej decyzji, jak również przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej adwokatowi z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 20 w zw. z § 18 ust. 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.