VI SA/Wa 958/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego - dalej również "GITD", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) - także jako "ustawa" lub "p.r.d.", oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) – dalej również "u.d.p.", utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2014 r., nakładającą na G. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako "strona" lub "skarżący") karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Decyzję wydano w następujących ustaleniach. W dniu [...] lipca 2014 r. o godzinie 11:02, na drodze krajowej nr 75, w Tęgoborze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnych naciskach osi do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd członowy, kierowany przez K.W., składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego o nr. rej. [...] oraz z trzyosiowej naczepy ciężarowej o nr rej. [...]. Przejazd był wykonywany w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy G. sp. z o.o. z siedzibą w P. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny – artykuły spożywcze. Pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów wraz z ładunkiem dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych SAW 10C, których numery podano w protokole kontroli, posiadającymi ważne świadectwa legalizacji ponownej. W wyniku ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę o 0,5t (nacisk osi wynosił 10,5t), co kwalifikowało kontrolowany przewóz do zezwolenia kat IV, którego kierowca nie posiadał. Kierowcę poinformowano o zasadach przeprowadzenia kontroli. Kierowca był obecny w czasie odczytywania wyników ważenia pojazdu i zapoznał się z nimi. Otrzymał do wglądu dokumenty legalizacyjne wag użytych do kontroli i z protokół legalizacji stanowiska do ważenia pojazdów. Kierowca podpisał protokół kontroli. Zawiadomieniem z [...] lipca 2014 r. poinformowano G. sp. z o.o. z siedzibą w P. o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących jej prawach strony, wzywając do przedłożenia dokumentów wskazanych w zawiadomieniu. W tych ustaleniach Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję nakładającą na G. sp. z o.o. z siedzibą w P., karę pieniężną w kwocie 5000zł. Opisując przebieg postępowania organ administracji stwierdził, że przewożony ładunek był podzielny, a w wyniku ważenia stwierdzono nacisk pojedynczej osi napędowej na drogę - 10,5 t., tj. z przekroczeniem o 0,5 t. W związku z tymi ustaleniami stwierdzono wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kat. IV. Organ administracji zauważył, że kierowca przyjął ładunek bez uwag, nie wskazując w dokumentach przewozowych żadnych zastrzeżeń tak co do masy ładunku, jak i co do jego rozmieszczenia na pojeździe. Nadto kierowca nie skorzystał z możliwości sprawdzenia prawidłowego rozmieszczenia ładunku, a jest on osobą, którą posługuje się przewoźnik przy wykonywaniu działalności gospodarczej, więc osoba ta powinna być właściwie przez przewoźnika poinstruowana o tym, w jaki sposób ma się zachować po załadowaniu pojazdu, by ten nie przekraczał wymaganych norm. Wskazując na te okoliczności oraz na przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy, organ stwierdził brak podstaw do zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności. Od decyzji strona złożyła odwołanie z wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu strona podniosła, że jako przewoźnik nie miała wpływu na powstałe naruszenie. W ocenie spółki organ administracji w sposób niedostateczny ustalił i rozważył wystąpienie po jej stronie przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy. Organ winien ustalić czy u załadowcy była waga umożliwiająca dokonanie pomiarów, które pozwalałoby na ustalenie czy załadowany pojazd ma charakter pojazdu normatywnego. Decyzją wymienioną na wstępie GITD, opisując przebieg postępowania, zasady określania kategorii zezwoleń i zastosowane przepisy w sprawie, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego ustalenia kontroli były dokonane prawidłowo i nie budzą wątpliwości przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę. Procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że to na podmiecie wykonującym przejazd spoczywa obowiązek zbadania czy pojazd odpowiada określonym normom. Strona na etapie postępowania I instancji jak i w odwołaniu nie przedstawiła żadnych dowodów, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstałe naruszenia. Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz zwrot kosztów procesu według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem (w tym instrukcją wag), co jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; 2) art. 8 kpa w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę jej poprawności i zignorowanie zarzutu użycia niewłaściwych wag; 3) zasad postępowania administracyjnego wynikających z przepisów art. 7, 8, 9, 10 i 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych; 4) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej (brak rozporządzenia traktującego o zasadach ważenia wagami do pomiarów statycznych); 5) art. 7, 11, 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie mających istotne znaczenie dla sprawy dowodów przedkładanych i wnioskowanych przez stronę; 6) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynika sprawy, w szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, skutkującym przyjęciem, że dowody wskazują na wpływ lub zgodę skarżącej na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego; 7) art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko oraz podniosła, że ważenie dokonane w miejscu kontroli nie odpowiadało podstawowym wymogom przepisów prawa i należy uznać je jako wadliwe, zaś jego wynik nie może posłużyć, jako podstawa do wymierzenia kary pieniężnej. Ponadto w ocenie skarżącej naruszenie powinno zostać zakwalifikowane przez organ na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a jako brak zezwolenia kategorii VII, za które przewidziano karę pieniężną w wysokości 500 zł. W odpowiedzi na skargę GITD wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie zaś do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.). W świetle powyższych przepisów zasadą jest więc zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Skarżący nie kwestionuje, że w dniu kontroli nie posiadał zezwolenia kategorii IV. Sąd podkreśla jednak, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia, a następnie w decyzji wykazać prawidłowość poczynionych w tym względzie ustaleń przy pomocy dostępnych środków dowodowych. Z akt sprawy w ww. względzie wynika, że pomiaru pojazdu członowego, składającego się z dwuosiowego ciągnika i trzyosiowej naczepy, dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C posiadających w chwili dokonywania kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Krakowie wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Ponadto z akt sprawy wynika także, iż procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym. Powyższe ustalenia nie mogą mieć jednak dla rozstrzygnięcia tej sprawy decydującego znaczenia, bowiem istotnym w niej problemem nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. Ocenie przez Sąd tej zaś okoliczności stoi na przeszkodzie niekompletność materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W aktach administracyjnych brak jest podstawowych dokumentów, mających zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia kwestii poprawności przeprowadzonych w toku kontroli pomiarów. Chodzi tu o opracowaną przez producenta instrukcję użytkowania wag użytych do pomiarów w tej sprawie. Sąd stoi bowiem na stanowisku, iż każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania mogły być uznane za rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta tych przyrządów kontrolnych, tj. instrukcją obsługi konkretnej wagi. W analizowanej zaś sprawie nie wiadomo, czy dochowano warunków ważenia przewidzianych w instrukcji obsługi wag SAW 10C. Nie może tego ocenić strona, ani zweryfikować Sąd. Organ w decyzji nie poświęcił bowiem kwestii ważenia należytej uwagi. Nie opisał szczegółowo przeprowadzonej procedury i nie wykazał jej poprawności poprzez odniesienie do zapisów instrukcji użytkowania wag, którymi się posłużył. Powyższa okoliczność oraz brak w aktach instrukcji uniemożliwia więc skontrolowanie prawidłowości warunków ważenia, a zarazem ocenę legalności uzyskanych w ten sposób jego wyników. Ponadto w aktach sprawy powinno znaleźć się świadectwo homologacji wag użytych do pomiarów. Dopiero wówczas możliwe będzie przesądzenie, czy przy użyciu tych wag (w konfiguracji dwóch wag) i w jaki dokładnie sposób można wyznaczać parametry pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika oraz trzyosiowej naczepy, tj. mierzyć naciski osi, tak jak uczyniono to w niniejszej sprawie. Podkreślenia przy tym wymaga, że protokół kontroli ma walor dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Niewątpliwie nie jest to jednak jedyny dowód, który należy przeprowadzić w postępowaniu w sprawie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Okoliczności wynikających z protokołu nie można przyjmować bezkrytycznie, bez odwoływania się do sposobu dokonania ustaleń z protokołu tego wynikających. W tych okolicznościach należało uznać, że zachodzi potrzeba ponownej oceny wyników ważenia uzyskanych przy użyciu wag do pomiarów statycznych opisanych w protokole kontroli. Organ nie wyjaśnił więc sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie ww. przepisów postępowania mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na tym etapie sprawy badanie przez Sąd prawidłowości zastosowania przez organy prawa materialnego byłoby przedwczesne. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.