VI SA/Wa 958/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-08
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Aneta Lemiesz, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły okres podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, uwzględniając faktyczne prowadzenie tej działalności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej dokonały niepełnych i nierzetelnych ustaleń faktycznych, które nie mogły być podstawą do wydania decyzji o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a nie tylko z wpisu do ewidencji. Organy nie zbadały wystarczająco kwestii faktycznego zaprzestania działalności w 2005 roku, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która uchyliła decyzję organu I instancji i orzekła, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2005 r. Skarżąca twierdziła, że prowadziła działalność gospodarczą od 1999 r. do czerwca 2004 r. i wniosła o umorzenie sprawy z uwagi na trudną sytuację życiową. Organy administracji ustaliły różne okresy prowadzenia działalności, a skarżąca podniosła zarzuty dotyczące niepełnych ustaleń faktycznych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015 r.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ") decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ("Dyrektor Oddziału") z [...] czerwca 2015 r., nr [...], stwierdzającej, że Pani K. W. ("skarżąca") od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 11 lutego 2015 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że Pani K. W. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następujących okolicznościach.
Pismem z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z wnioskiem o rozstrzygnięcie w drodze decyzji o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez Panią K. W. Ponadto z wniosku ZUS wynikało, że Pani K. W. posiadała uprawnienia do świadczenia emerytalnego od dnia 1 stycznia 1999 r.
Dyrektor Oddziału, decyzją nr [...], z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdził, że Pani K. W. od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 11 lutego 2015 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Od powyższej decyzji Pani K. W. wniosła odwołanie do Prezesa NFZ.
Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu wydał wskazaną na wstępie decyzję, w uzasadnieniu której wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji zastosowanie miały przepisy trzech kolejnych ustaw, tj. art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, ze zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ" oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963, ze zm.), zwaną dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń", które obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
We wskazanym okresie obowiązywały również kolejno trzy ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski, zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324, ze zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., zwanej dalej: "ustawą o działalności", w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, ze zm.) zwanej dalej: "ustawą prawo działalności" i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829), zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności", zgodnie z którymi dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (według ustawy o działalności po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).
Definiując znaczenie pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie wykonywania" działalności gospodarczej Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności, przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo działalności, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Równocześnie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, prowadzonej w formie elektronicznej przez ministra właściwego do spraw gospodarki.
Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) wprowadził do ustawy o swobodzie możliwość zawieszenia działalności gospodarczej.
Prezes NFZ wskazał, że w stanie prawnym przed 20 września 2008r., nie istniała formalno-prawna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej.
Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06) organ uznał, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi, więc o niedopuszczalność korygowania okresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów przeciwnych dla nieuwzględnienia twierdzeń strony.
Organ wskazał, że w okolicznościach sprawy z informacji zawartych w CEiDG wynika, iż Pani K. W. prowadziła działalność gospodarczą od dnia 1 września 1996 r. oraz, że zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej dnia 1 stycznia 2006 r., z datą wykreślenia wpisu z rejestru dnia 12 lutego 2015 r.
Prezes NFZ wskazał, że okoliczności te potwierdza zgromadzona w sprawie dokumentacja. Do pisma z dnia [...] sierpnia 2015 r. Pani K. W. dołączyła zaświadczenia wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za łata 1999-2005. Zgodnie z uzyskanymi zaświadczeniami, za rok 1999 do urzędu skarbowego wpłynęło zeznanie podatkowe PIT-32, za 2000 r., 2001 r., 2003 r. oraz 2004 r. do urzędu skarbowego wpłynęły zeznanie podatkowe PIT-36, natomiast za 2002 r. oraz 2005 r. do urzędu skarbowego wpłynęły zeznanie podatkowe PIT-37. Załączone zaświadczenia nie stoją w sprzeczności ze złożonymi przez Panią K. W. wyjaśnieniami. Do pisma z dnia [...] września 2015 r., Pani K. W. dołączyła pismo od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...], potwierdzające fakt, iż Pani K. W. figurowała w bazie urzędu skarbowego jako podatnik prowadzący działalność gospodarczą w okresie od 1999 r. do 2004 r.
W skardze do WSA w Warszawie skarżąca podniosła, że od 1999 r. do czerwca 2004 r. prowadziła działalność gospodarczą "Stymulowanie pamięci, inteligencji i koncentracji uwagi".
Skarżąca wskazała ponadto na zły stan zdrowia syna, trudną sytuację finansową oraz wniosła o umorzenie sprawy.
Do skargi zostały dołączone w kserokopiach następujące dokumenty: zaświadczenie z Sądu Rodzinnego w [...] o ubezwłasnowolnieniu Pana P. W. i ustanowieniu opiekuna - Pani K. W., postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] z dnia [...] lutego 2017 r., pismo Pani K. W. do [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie unieważnienia wszystkich umów zawartych przez syna Skarżącej (Pana P. W.), pismo Pani K. W. do Banku [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie unieważnienia i anulowania umowy zawartej dnia [...] marca 2017 r. przez syna Skarżącej (Pana P. W.), wezwanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] skierowane do ZUS do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury z dnia [...] lipca 2016 r., wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zawiadomienie ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. w którym wskazano, iż w związku z zajęciem świadczenia Pana P. W., wysokość świadczenia od 1 marca 2017 r. wynosi 882, 56 zł, pismo z dnia [...] marca 2017 r. z komisariatu Policji w [...] dotyczące przesłania materiałów dot. wyłudzenia kredytu z zawiadomienia Pani K. W., pismo z Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., w którym wskazuje się, iż Pani K. W. figuruje w bazie tamtejszego urzędu jako podatnik prowadzący działalność gospodarczą od 1999 r. do 2004 r. oraz, że w zeznaniach podatkowych za poszczególne lata ww. okresu wykazywano stratę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skargę Pani K. W. należało uwzględnić i - w konsekwencji - uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
Uzasadniając ww. stanowisko wskazać należy, że organ prawidłowo określił ramy prawne rozpoznawanej sprawy. Wyznaczają je bowiem przepisy trzech kolejnych ustaw regulujących obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, tj. ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.).
Jak stanowiły przepisy art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były wówczas osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. - czyli obowiązującym w stanie faktycznym sprawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były wówczas osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.
Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązującym do 19 września 2008 r. - obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Zatem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby, które prowadziły działalność gospodarczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.
We wskazanym okresie obowiązywały także kolejno trzy ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski, zawierające podobne unormowania, tj. w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i w art.14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U z 201 u i Nr 220, poz. 1447 ze zm.), zgodnie z którymi dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (według ustawy o działalności gospodarczej - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).
Reasumując, w każdym przedstawionym wyżej stanie prawnym obowiązek w zakresie ubezpieczeń zdrowotnych powiązany był z objęciem ubezpieczeniami społecznymi, które z kolei związane jest m.in. z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jest związane wprost z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.
Sąd orzekający podzielił w sprawie pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym odnośnie stanu prawnego obowiązującego w zakresie ubezpieczeń zdrowotnych przed 20 września 2008 r. zawarty m. in. w wyroku NSA z dnia 24 lutego 2015 r., II GSK 2411/13, w którym Sąd odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z 11 lutego 2010 r., I UK 221/09, tj. że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a zatem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującej wyłączenie z tego ubezpieczenia, decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności.
Zatem wpis do ewidencji działalności gospodarczej wprawdzie rodzi domniemanie faktyczne podjęcia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w dacie z ewidencji tej wynikającej, niemniej ustalenie takich okoliczności samo przez się nie zwalnia organów administracji publicznej - w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach - z obowiązku podjęcia wszelkie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zadaniem organów w tej sprawie było więc ustalenie, kiedy działalność gospodarcza przez skarżącą była prowadzona. Rolą strony było zaś ewentualne wykazanie, że w spornym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej, zatem nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu ani zdrowotnemu.
W tej sprawie skarżąca konsekwentnie twierdziła, że działalność gospodarczą prowadzała w okresie 1999 r.- maj/czerwiec 2004 r. Organ I instancji ustalił zaś, że w okolicznościach sprawy taka działalność była prowadzona w okresie 1999 r.- 11 lutego 2015, a organ odwoławczy, że o prawie 10 lat krócej, czyli, że do 31 grudnia 2005 r.
W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają stanowiska żadnego z organów, wspierają zaś argumentację skarżącej.
I tak, w aktach znajduje się zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2015 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], z którego wynika, że Pani K. W. figuruje w bazie Urzędu Skarbowego [...] jako podatnik prowadzący działalność gospodarczą w okresie 1999-2004. W aktach są także zaświadczenia o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne lata 1999-2005. Z zaświadczeń tych wynika również, że podstawę rozliczeń podatkowych skarżącej w ww. okresie stanowiły składane przez nią zeznania podatkowe. I tak, PIT - 32 złożono za rok 1999, PIT - 36 za rok 2000, PIT - 36 za rok 2001, PIT - 37 za rok 2002, PIT - 36 za rok 2003, PIT - 36 za rok 2004 oraz PIT - 37 za rok 2005.
Na podstawie ww. dokumentów, prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącą w latach 1999 - 2004, zdaniem Sądu, zostało wykazane. Na zaprzestanie tej działalności w połowie 2004 r. brak dowodów w aktach.
Sporne jest zaś ustalanie podlegania przez Panią K. W. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzania pozarolniczej działalności gospodarczej przez cały 2005 r. Po pierwsze, tego okresu nie wskazano w ww. zaświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], po drugie za ten rok skarżąca złożyła PIT-37, a na tym druku - co do zasady -rozliczają się z fiskusem osoby, które deklarują wynagrodzenia i zarobki rozliczane za pośrednictwem płatników (czyli najczęściej pracownicy i renciści oraz emeryci). Należało zatem sprawdzić, jakie zasady obowiązywały w tym zakresie w 2005 r.
Żaden z organów do tej kwestii jednak się nie odniósł, ani nie ocenił w tym zakresie dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Sąd nie może zaś - za organ - dokonywać ustaleń, które służyłyby merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Sąd nie może bowiem zastąpić organu w wykonaniu obowiązków z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., a to w myśl zasady, że Sąd nie czyni własnych ustaleń w sprawie, tylko ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka ocena Sądu możliwa jest jednak tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i odniesienia się do wszystkich kwestii materialnoprawnych istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa wymienionych w decyzji jako podstawa prawna podjętego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji Sąd uznaje, że w tej sprawie organy dokonały niepełnych i nierzetelnych ustaleń faktycznych, które nie mogły być podstawą do wydania decyzji w sprawie skarżącej o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Wydając decyzje organy dopuściły się przede wszystkim mogącej mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń strony skarżącej. Naruszenie ww. przepisów mogło zaś mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem organu I instancji będzie dokonanie ponownych ustaleń w wskazanym wyżej zakresie - tym razem z uwzględnieniem stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym wyroku - którym należy potem dać wyraz w uzasadnieniu decyzji i - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - wskazać fakty, które organ uzna za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, oraz podać przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., postanowiono jak sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło