VI SA/Wa 976/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2007 r. sprawy ze skargi "E" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej "E." Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 376 (trzysta siedemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent W. orzekł o nałożeniu kary pieniężnej na E. Sp. z o.o. z siedzibą w. W. – zwanego dalej skarżącym – za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w okresie od 29 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. i umieszczenie w nim reklamy jednostronnej o łącznej powierzchni 15,60 m2. Kara pieniężna została wyliczona na kwotę 10 982, 40 zł jako iloczyn powierzchni reklamowej, ustalonej opłaty w wysokości 1,10 zł /m2 dziennie i 64 dni zajęcia terenu powiększonej dziesięciokrotnie. Fakt funkcjonowania tablicy reklamowej w pasie drogi wojewódzkiej o ww. powierzchni bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 29 czerwca 2004 r. przez pracownika Zarządu Dróg Miejskich w W.. W odwołaniu od powyższej decyzji, spółka wniosła o jej uchylenie, wskazując, że od 1 maja 2003 r. posiadała umowę z firmą K. sp. z o.o. na umieszczenie na budynku tablic reklamowych o wymiarach 2,38 x 5,02 m. Do zamontowania tablicy konieczne było wykonanie konstrukcji dla ochrony rynny, który to element spowodował, iż jeden koniec tablicy odstawał od ściany 0,5 m. Odwołująca się wskazała, że po wprowadzeniu w grudniu 2003 r. w ustawie o drogach publicznych rozszerzenia pojęcia "pas drogowy" na przestrzeń ponad drogą, tablica reklamowa znalazła się w pasie drogowym o czym spółka nie została powiadomiona przez organ udzielający zezwolenia na montaż tablic. W ocenie spółki, nie można było zatem zarzucić skarżącej świadomego naruszenia ustawy o drogach publicznych. Ponadto zakwestionowano wysokość nałożonej kary albowiem powierzchnia tablicy wynosi 11,99 m2. Do odwołania dołączono umowę Nr [...] zawartą z firmą K. sp. z o.o. oraz "zgłoszenie montażu tablicy reklamowej" z dnia 24 marca 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 k.p.a. oraz art. 1 i 2 Ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, co do zasadności nałożenia kary pieniężnej, jednakże z uwagi na przedstawione przez stronę dokumenty uznało, że nie zostało wyjaśnione, jaka jest w istocie powierzchnia tablicy reklamowej czy 11,99 m2 jak wskazuje strona, czy też 15,60 m2 jak ustalił organ. W tym stanie rzeczy, za uzasadnione uznało uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji celem wyjaśnienia powyższej okoliczności. Na powyższą decyzję skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 września 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1019/05) stwierdził jej nieważność, wskazując w uzasadnieniu, iż odwołanie od decyzji organu I instancji zostało podpisane przez członka Zarządu skarżącej spółki S. M., podczas, gdy nie miał on uprawnienia do jednoosobowej reprezentacji spółki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. pismem z dnia 8 lutego 2006 r. w trybie art. 64 § 2 wezwało odwołującą się spółkę do podpisania odwołania zgodnie ze wskazaniem zawartym w wyżej cytowanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to brak odwołania został usunięty. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił konieczność szczegółowego wyjaśnienia kwestii powierzchni reklamy. Skarżąca spółka argumentowała bowiem między innymi, iż powierzchnia tablicy reklamowej, której dotyczy postępowanie wynosi nie 15,60 m2 lecz 11,99 m2, przy czym ze zgłoszenia z dnia 24 marca 2003 r. montażu tablicy reklamowej na budynku przy ul. [...] w W. wynika, że jej wymiary wynoszą 5,04 x 2,18 cm2. Prezydent W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzekł o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w kwocie 8 440, 96 zł za zajęcie pasa drogowego drogi wojewódzkiej ul. [...] w rej. Nr [...] bez zezwolenia w okresie od 29 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. i umieszczenie w nim reklamy (jednostronnej) o łącznej powierzchni 11, 99 m2. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 104 k.p.a., § 11 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 1986 r., Nr 6, poz. 33 z późn. zm.) w związku z art. 40 ust. 12 i 13 oraz art. 40 d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 z późn. zm.) oraz art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r., Nr 200, poz. 1953). Organ stwierdził, iż w pasie drogi ul. [...] w rej. Nr [...] funkcjonował nośnik reklamowy o powierzchni 11,99 m2, zamiast określonej w protokole kontroli sporządzonym w dniu 29 czerwca 2004 r. powierzchni 15,60 m2. Fakt ten potwierdzały dokumenty złożone przez stronę tj. kopia umowy nr [...] z dnia 1 maja 2003 r. zawartej pomiędzy nią a Wspólnotą Mieszkaniową [...] ul. [...] oraz zgłoszenie montażu tablicy reklamowej w Delegaturze Biura Naczelnego Architekta Miasta w [...] dokonane w dniu 24 marca 2003 r. Tym samym, mając na względzie, iż opłata za 1 dzień umieszczenia tablicy reklamowej na drodze wojewódzkiej naliczana na podstawie § 10a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. wynosiła 1,10 zł/m2 powierzchni reklamy, podstawa do wyliczenia kary za okres od dnia 29 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. ustalona została w wysokości 844,09 zł jako iloczyn dni zajęcia pasa drogowego pod nośnik reklamowy, powierzchni nośnika reklamowego 11, 99 m2 i dziennej opłaty w wysokości 1,10 zł/m2. Zgodnie natomiast z § 11 ust. 1 ww. Rozporządzenia wysokość kary pieniężnej wynosi dziesięciokrotność powyższej opłaty tj. 8 440, 96 zł. W odwołaniu powyższej decyzji skarżąca spółka podniosła, iż została ona wydana w wyniku błędnej wykładni przepisu § 11 ust. 3 w zw. z § 11 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. Zdaniem odwołującej się spółki nie udowodniono w osnowie przesłanki samowolności działania strony, pomijając dwie istotne kwestie świadczące na korzyść strony, tj. podpisaną między stroną a administratorem budynku umowę z dnia 1 maja 2003 r. dotyczącą najmu ściany budynku celem umieszczenia reklamy przy ul. [...] róg ul. [...] w W. oraz zgłoszenie faktu instalacji reklamy w Delegaturze Biura Naczelnika Architekta Miasta [...] dokonane w dniu 24 marca 2003 r. stosownie do wymogów prawa budowlanego. W ocenie spółki powyższe fakty w sposób oczywisty świadczą o braku samowolności strony, która wypełniła wszelkie nakazane prawem wymogi w odniesieniu do umieszczenia reklamy na ścianie budynku. Co więcej, skarżąca spółka, podkreśliła, że zastosowała się niezwłocznie do żądania organu i usunęła reklamę do dnia 31 sierpnia 2004 r., co także powinno wpłynąć na ocenę przesłanki samowolności działania strony. W jej ocenie zaskarżona decyzja pominęła także fakt, iż ustawodawca zmienił z dniem 9 grudnia 2003 r. art. 4 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086) w ten sposób, że dotychczasową wspólną definicję drogi lub pasa drogowego rozumianego jako wydzielony pas terenu zastąpił oddzielnymi definicjami pasa drogowego i drogi (zmiana ustawą o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. z 2003 r., Nr 200, poz. 1953), zgodnie z którą to definicją pas drogowy obejmuje także przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu. Tym samym, poprzednie brzmienie definicji pasa drogowego wyłączało z zakresu stosowania ustawy o drogach publicznych stan faktyczny stwierdzony w niniejszym postępowaniu, a brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oraz krótki termin vacatio legis pozwalają stwierdzić, że w niniejszej sprawie dla zdarzeń powstałych pod rządami starego prawa należy stosować prawo stare. Zgodnie z zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadą ochrony praw nabytych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i w oparciu o art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych oraz § 1 pkt 3 i § 4 ust. 1 i 3 Uchwały Nr XXXI/666/2004 Rady W. z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze W., z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dz. Urzęd. Woj. Maz. Nr 148, poz. 3717 z późn. zm.) w związku z art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych, wymierzyło odwołującej się spółce karę za zajęcie pasa drogowego drogi wojewódzkiej ul. [...] w rej. nr [...] bez zezwolenia w okresie od dnia 29 czerwca 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r. i umieszczenie w nim reklamy jednostronnej o pow. 11,99 m2 w wysokości 19 184 zł, wynikającej z iloczynu całkowitej powierzchni reklamy (11,99 m2), ustalonej opłaty w wysokości 2,50 zł/m2 dziennie i 64 dni zajęcia terenu, powiększonej dziesięciokrotnie. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji w sposób nieuzasadniony powołał w podstawie prawnej decyzji art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych zgodnie z którym do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Tak ukształtowany stan prawny w sposób jednoznaczny określa, że przepisy dotychczasowe, tj. ustawę o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 grudnia 2003 r. stosuje się do postępowań administracyjnych wszczętych przed tą datą. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, postępowanie zostało wszczęte dopiero pismem z dnia 25 listopada 2004 r., doręczonym w dniu 20 grudnia 2004 r., a więc już pod rządami ustawy znowelizowanej. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przy obliczaniu kary błędnie oparł się na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 1986 r. Nr 6, poz. 33 z późn. zm.), które to rozporządzenie, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych utraciło moc obowiązującą z dniem 10 grudnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze mając na względzie brak norm intertemporalnych w zakresie wymierzania kary za samowolne zajęcie pasa drogowego, uznało, iż w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji publicznej, a więc przepisy Uchwały Nr XXXI/666/2004 Rady W. z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze W., z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dz. Urzęd. Woj. Maz. Nr 148, poz. 3717 z późn. zm.), w której (Załącznik nr 3) przewidziano stawkę dzienną za umieszczenie reklamy w pasie drogowym drogi wojewódzkiej w wysokości 2,50 zł. Tym samym prawidłowa wysokość kary za zajęcie pasa drogowego winna wynosić 19 184 zł, co wynika z iloczynu całkowitej powierzchni reklamy (11,99 m2), ustalonej opłaty w wysokości 2,50 zł/m2 dziennie i 64 dni zajęcia terenu, powiększonej dziesięciokrotnie. Organ podkreślił również, iż dla prawidłowości wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego nie ma znaczenia fakt, że spółka legitymowała się umową najmu ściany budynku w celu umieszczenia reklamy oraz, że dokonała w organie architektoniczno-budowlanym zgłoszenia wymaganego przepisami Prawa budowlanego. Dla zasadności bowiem wymierzenia kary znaczenie ma jedynie, czy podmiot, który umieszcza w pasie drogowym reklamę, posiada do tego stosowne zezwolenie zarządcy drogi. Organ administracji publicznej ma obowiązek wymierzyć karę pieniężną niezależnie od tego, czy reklama została usunięta niezwłocznie po otrzymaniu wezwania ze strony zarządcy drogi. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skarżąca spółka zarzuciła naruszenie: a) art. 7 i 77 k.p.a. wyrażający się błędnym ustaleniem okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie w sprawie: w szczególności poprzez brak wykazania przez organ faktu zajęcia pasa drogowego przez skarżącego, b) § 11 ust. 3 w zw. z § 11 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. poprzez jego błędną wykładnię: w szczególności niewłaściwą subsumcję § 11 ust. 4 wzmiankowanego rozporządzenia tj. zwrotu "zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia" do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, c) art. 139 k.p.a. poprzez naruszenie zakazu reformationis in peius wobec braku stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji Prezydenta W., d) art. 40 ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędną wykładnię i nieuwzględnienie w procesie wykładni, że działanie skarżącego nie miało cech samowoli. e) art. 42 Konstytucji RP poprzez zastosowanie odstępstwa od zasady lex severior retro non agit. Przede wszystkim w ocenie skarżącego nie udowodniono w toku postępowania administracyjnego, czy reklama umieszczona na ścianie budynku, może znaleźć się w przestrzeni pasa drogowego. Skarżący w żadnym razie nie przyznał tego faktu, gdyż w toku postępowania administracyjnego po wezwaniu organu usunął reklamę i w kierowanych do organu pismach wskazywał, iż nawet jeśli do jakiegokolwiek zajęcia pasa drogowego doszło, okoliczność ta była niezamierzona. Organ natomiast nie poczynił w tym względzie jakichkolwiek ustaleń, nie ustalił nawet prawidłowej powierzchni reklamy, co zostało w toku instancji podniesione przez stronę skarżącą. Odnośnie zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius skarżąca wskazuje, że zarówno w podstawach działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego ani treści decyzji nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa decyzji organu I instancji, a mimo tego skarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana na niekorzyść strony odwołującej się. Skarżąca podkreśla, iż zajęcie pasa drogowego w niniejszej sprawie miało miejsce jeszcze pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych i przed wejściem w życie uchwały Rady Miasta wzmiankowanej powyżej. Tym samym, jeśli uznać zgodnie z podglądami sądownictwa administracyjnego, że opłata z tytułu zajęcia pasa drogowego jest karą administracyjną, to przy jej wymierzaniu należy brać pod uwagę zasady prawne dotyczące ogólnie stosowania sankcji represyjnych wobec jednostki. Jedną z takich zasad jest, wynikający z art. 42 Konstytucji RP, zakaz wstecznego działania ustawy wprowadzającej lub zaostrzającej odpowiedzialność karną. Strona skarżąca zaznaczyła, iż zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zakres stosowania art. 42 Konstytucji obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzeniem kar wobec jednostki, także wówczas, gdy kary te nie są wymierzane przez sądy. W skardze powtórzono również ujęte uprzednio w odwołaniu zarzuty braku wykazania przez organ, że działanie skarżącej spółki było samowolne, czyli wbrew istniejącym zakazom, z lekceważeniem prawa i z pełną świadomością jego pogwałcenia. W odpowiedzi na skargę organ uznał za bezzasadny zarzut braku ustalenia, czy reklama znajdowała się w pasie drogowym, bowiem w obowiązującym stanie prawnym bezsporne jest, że pas drogowy obejmuje nie tylko sam grunt, ale także przestrzeń nad jego powierzchnią. Skoro zatem granice pasa drogowego wyznaczał koniec chodnika dla pieszych, który przylegał do ściany budynku, na którym umieszczona została reklama, oznacza to, że w sytuacji choćby jej minimalnego odstawania od ściany budynku, znajdowała się ona w pasie drogowym i jako taka powinna mieć stosowne zezwolenie zarządcy drogi. Organ podkreślił, iż dla zasadności wymierzenia kary za umieszczenie w pasie drogowym reklamy bez zezwolenia zarządcy drogi wystarczające jest ustalenie, że reklama znalazła się w pasie drogowym i że takowe zezwolenie nie zostało wydane. Nie jest konieczne udowodnienie podmiotowi odpowiedzialnemu za umieszczenie reklamy, że działał w sposób zawiniony. W ocenie organu bezzasadny jest również zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius, gdyż decyzja organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia wysokości kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego została wydana w oparciu o nieobowiązujące przepisy, a więc z rażącym naruszeniem prawa. Powoływanie się na sam fakt braku wyraźnego stwierdzenia w zaskarżonej decyzji wystąpienia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające dla uznania tego zarzutu za zasadny, decydujący jest bowiem obiektywny stan rzeczy, a więc ustalenie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nieuprawnione jest również, zdaniem organu, powoływanie się w niniejszej sprawie na art. 42 Konstytucji RP, gdyż kara administracyjna za samowolne zajęcie pasa drogowego nie stanowi sankcji karnej. Doszukiwanie się zatem analogii w zastosowaniu zasad określonych w art. 42 Konstytucji dla postępowania administracyjnego, którego skutkiem jest kara pieniężna, jest nieuzasadnione. Brak przepisów przejściowych w zakresie stosowania stawek opłat (a przez to i kar) za umieszczenie reklamy w pasie drogowym skutkuje po stronie organu koniecznością zastosowania ogólnych reguł wykładni prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej p.p.s.a.), sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji (postanowień), a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje m.in. w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), zaś stwierdzenie jej nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) W wykonywaniu tej kontroli Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, iż niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów każdorazowo bada, czy zakwestionowany skargą akt nie narusza prawa (art. 134 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe kryteria stwierdzić należy, że skarga jest zasadna co do zarzutu naruszenia zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 139 k.p.a. Naruszenie art. 139 k.p.a. oznacza, że organ odwoławczy złamał ogólny zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Dopuszcza on bowiem taką możliwość wyłącznie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Respektowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym należy uznawać za jedną z istotnych cech demokratycznego państwa prawnego (teza 1 wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. III ARN 33/93, LEX nr 10913), a pozostaje poza sporem, że rozstrzygnięcie odwołania strony przez organ II instancji - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zostało wydane na niekorzyść strony. Jak wskazał tut. Sąd w wyroku z dnia 24 marca 2005 r. pod pojęciem rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 139 k.p.a. mieszczą się wszelkie przypadki kwalifikowanego naruszenia prawa wymienione w art. 145 § 1, 145a § 1 i 156 § 1 k.p.a. (VI SA/Wa 1149/04, LEX nr 189182), zaś żadnej z nich organ odwoławczy nie wskazał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podało ani w podstawie prawnej, ani w motywach uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż zachodzą przesłanki stosowania reformatio in peius, określone w art. 139 k.p.a., które jak wyżej wskazano, mogą być zastosowane tylko w wyjątkowych wypadkach - wymienionych w tym przepisie. Uchybienia tego nie konwaliduje treść odpowiedzi na skargę. Brak wskazania przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 139 k.p.a. i zmianę decyzji na niekorzyść strony powoduje, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa jest w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Innymi słowy w sytuacji orzekania na niekorzyść odwołującej się strony, organ odwoławczy był obowiązany wskazać w uzasadnieniu decyzji lub postanowienia, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w tym przepisie. Obowiązek podania podstawy prawnej i faktycznej takiego rozstrzygnięcia wynika z zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji odwoławczej, organ II instancji ponownie rozpatrzy odwołanie uwzględniając jego zakres. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji, bowiem zaszły przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.