VI SA/Wa 976/21
WyrokWSA w Warszawie2021-08-25
Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Dorota Dziedzic-Chojnacka, Joanna Wegner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może ponownie rozpoznać sprawę po tym, jak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji oraz decyzje organów administracji, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, i czy w takiej sytuacji możliwe jest nałożenie kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ponownie rozpoznały sprawę po uchyleniu przez NSA wyroku WSA i decyzji organów, ponieważ uchylenie to nastąpiło na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., co oznaczało przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Organy były związane oceną prawną NSA zawartą w wyroku, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., który wskazywał na możliwość nałożenia niższej kary pieniężnej. Ponadto, nie stwierdzono naruszenia przepisów dotyczących wyłączenia odpowiedzialności ani przedawnienia kary.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę za naruszenie przepisów dotyczących nacisku osi napędowej pojazdu. Po wcześniejszych postępowaniach, w tym uchyleniu przez NSA wyroku WSA i decyzji organów z powodu wyroku TSUE, organ pierwszej instancji ponownie rozpoznał sprawę i nałożył karę w niższej wysokości. Przedsiębiorca zaskarżył tę decyzję, argumentując m.in. naruszenie prawa przez ponowne postępowanie i brak podstaw do ukarania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U z 2017 r., poz. 953; dalej: ustawa zmieniająca), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140 ab ust. 1 pkt 3, lit. a, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 z późn. zm.; dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm.; dalej: u.d.p.), po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej: przedsiębiorca, strona, skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: [...]WITD) z [...] stycznia 2020 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 500 zł, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:
W dniu [...] października 2015 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli 2-osiowy samochód marki M. o nr rej. [...]. Pojazdem kierował M. B., który wykonywał krajowy przewóz z ładunkiem artykułów spożywczych (ładunek podzielny) na trasie [...], w imieniu F.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z [...] października 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] stycznia 2016 r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, od której strona złożyła odwołanie.
Organ odwoławczy decyzją z [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, w następstwie czego przedsiębiorca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten wyrokiem z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt. VI SA/Wa 1360/16, oddalił skargę. Od powyższego orzeczenia przedsiębiorca złożył skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt. II GSK 1480/17 uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje: GITD i [...]WITD.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, [...]WITD decyzją z [...] stycznia 2020 r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 500 zł, od której złożył odwołanie. Strona uważała, że decyzja [...]WITD została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż dokonano rozstrzygnięcia w przypadku, gdy sprawa została poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Przedsiębiorca podkreślił, że skoro NSA wyrokiem w sprawie II GSK 1480/17 uchylił wyrok WSA, decyzję GITD oraz wcześniejszą decyzję [...]WITD, to oznaczało, iż obecna decyzja [...]WITD jest nieważna z mocy prawa. NSA nie przekazał bowiem sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a tym samym nie dał organowi administracji publicznej możliwości i wskazań do ponownego zajęcia się sprawą.
Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienionej, tj. Kodeksu postępowania administracyjnego, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a - 96n ustawy zmienionej.
Z kolei na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481) do spraw dotyczących naruszeń: obowiązków lub warunków przewozu drogowego określonych w załączniku nr 3 do ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - sankcjonowanych administracyjnymi karami pieniężnymi, powstałych i ujawnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
GITD przywołał uregulowania art. 64 ust. 1 pkt 1, 2, ust. 2 p.r.d., określających warunki poruszania się pojazdu nienormatywnego, jak: konieczność uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ, obowiązek przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Wyjaśnił też, że zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Kara ta jest nakładana na podmiot wykonujący przejazd, z mocy art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.
Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej z datą ważności do [...] października 2016 r. Dokumenty te zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowcę również poinformowano o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego [...]WITD stwierdził nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego - 11,9 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co dało przekroczenie o 0,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,5 %).
Z przebiegu czynności kontrolnych sporządzono protokół w dniu kontroli.
Organ przytoczył treść art. 41 ust. 1 u.d.p. dopuszczającego na drogach publicznych ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015r. poz. 802) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 41 ust. 1 u.d.p. droga krajowa nr [...] w miejscowości T. została zaliczona do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Jednakże w dniu [...] marca 2019 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-127/17 w sprawie skargi Komisji Europejskiej przeciwko Rzeczpospolitej Polskiej o stwierdzenie na podstawie art. 258 TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w pkt 69 orzekł, że " (...) wynikające z prawa polskiego ograniczenia w dostępie do polskiej sieci dróg pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53 dopuszczalnym wartościom nacisku osi, są sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze tej dyrektywy w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy (...)".Zgodnie z pkt 3.1 tego załącznika maksymalny dopuszczalny nacisk pojedynczej osi tych pojazdów wynosi 10 t, również w przypadku osi nienapędowej, a zgodnie z pkt 3.4 tego załącznika maksymalny dopuszczalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t."
Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 1480/17, kierując się ww. wyrokiem TSUE, uznał, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przeprowadzona została przez Sąd I instancji z naruszeniem art. 3 i art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw do ustanawiania w prawie krajowym tak określonego dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu (10 t), jako warunku przemieszczania się po polskich drogach krajowych stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynoszący 11,9 t, potwierdzał przekroczenie maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu w relacji do ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do dyrektywy nr 96/53/WE poziomu 11,5 t, a więc przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu o nie więcej niż 10 %, co oznacza brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł, lecz kary niższej, a mianowicie kary 500 zł. W tej sytuacji ocena o braku zgodności z prawem zaskarżonego wyroku w omawianym zakresie implikowała również wniosek o wydaniu kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WITD z naruszeniem prawa materialnego.
Stwierdzony podczas kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 11,9t. Organ I instancji przyjął, że należy zastosować powyższy wyrok TSUE, zgodnie z którym droga krajowa nr [...] w miejscowości T. stanowi drogę o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 t. Wobec tego doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi o 0,4 t (przekroczenie o 3,5 %). W ustalonym stanie faktycznym kare pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, którego warunki wydania określono w lp. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. Dlatego kara pieniężna wynosi 500 zł.
Organ odwoławczy podniósł przede wszystkim, że NSA wyrokiem sygn. akt. II GSK 1480/17 uchylił zaskarżony WSA oraz decyzję GITD oraz poprzedzającą ją decyzję [...]WITD. Przyczyną uchylenia przez NSA wyroku i ww. decyzji był wyrok TSUE w sprawie C - 127/17. Wyrok ten został uwzględniony podczas ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego. GITD też zauważył, że podstawą wyroku NSA był m.in. art. 188 i art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. Oznaczało to, w konsekwencji przekazanie przez NSA sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy też wskazał, że NSA nie zastosował instytucji umorzenia postępowania administracyjnego, co dopuszcza art. 145 § 3 p.p.s.a. Dlatego działanie [...]WITD polegające na ponownym rozpatrzeniu sprawy po uchyleniu wyroku WSA oraz decyzji GITD oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WITD, organ odwoławczy uznał za słuszne i w zgodzie z przepisami prawa.
W opinii GITD, niniejsza sprawa administracyjna nie została uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną i nie wydano w niej nowej decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Zarzuty strony uznał za chybione.
Organ odwoławczy zgodził się, że zgodnie z przepisami k.p.a. strona może żądać stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Decyzja [...]WITD zaś nie jest decyzją ostateczną w przedmiotowej sprawie, gdyż strona wniosła odwołanie do organu nadrzędnego. Zatem ewentualny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji będzie przysługiwał stronie od wydanej w sprawie decyzji GITD. Zaznaczył także, że w sprawie organ prowadził zwykłe postępowanie odwoławcze, które ma pierwszeństwo przed trybami nadzwyczajnymi. Zatem zarzut naruszenia art. 156 k.p.a. uznał za nieuzasadniony.
Organ podniósł następnie, że z treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III -VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniami jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. Stosownie do art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Ponownie rozpoznając sprawę, GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d. W rozpatrywanym przypadku przewożono artykułu spożywcze, których nie sposób uznać za drewno, czy za ładunek sypki. W związku z powyższym nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.
Odnosząc się do pozostałych okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, GITD wyjaśnił, że p.r.d. nie definiuje pojęcia "należytej staranności", czy "braku wpływu", w związku z czym w zakresie należytej staranności należy posiłkować się regulacjami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 z późn. zm.; dalej: k.c.), szczególnie art. 355 § 1 i 2 k.c. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.
Zdaniem GITD, również strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, kierując się treścią art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. czyli podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.
W tej sytuacji według GITD odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, a kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem. Między zachowaniem strony, a stwierdzonym naruszeniem istniał normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym.
Zdaniem GITD, organ I instancji nie naruszył przepisów k.p.a., a ponadto wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, respektując zasadę z art. 8 k.p.a. Zatem organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną w wysokości 500 zł nałożył zgodnie z przepisami.
Z powyższą decyzją nie zgodził się przedsiębiorca i wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosił o uchylenie w całości, jako wydanych z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżanej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...]WITD z [...] stycznia 2020r. Błędnego zastosowania art. 145 p.p.s.a. upatrywał w niedostrzeżeniu przez organy ITD braku podstawy prawnej do ukarania za przypisane mu przekroczenie, albowiem obowiązujące przepisy prawne wykluczają możliwość ponownego postępowania administracyjnego. Ponadto z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., wnosił o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które wiązać będą organ.
Na podstawie art. 119 p.p.s.a. wnosił o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym bez przeprowadzania rozprawy. W przypadku orzekania w trybie zwykłym, wnosił o rozpoznanie sprawy również pod jego nieobecność.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Dlatego Sąd, mając na uwadze zgodne stanowisko skarżącego i organu, na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga przedsiębiorcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed oceną skargi w niniejszej sprawie, należy zauważyć, że po wydaniu skarżonej decyzji, weszła w życie z dniem 26 stycznia 2021 r. ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 54), która w art. 17 ust. 1 uregulowała, że do postępowań przed sądami administracyjnymi dotyczących decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za brak zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII, o którym mowa w art. 64d ust. 1 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych prawomocnym orzeczeniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei w ust. 2 tego samego art. ujęto, że w przypadku postępowań przed sądami administracyjnymi w sprawie nałożenia kary pieniężnej za brak zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII, o której mowa w art. 64d ust. 1 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych prawomocnym orzeczeniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przekroczenie dopuszczalnej wartości na oś, na podstawie którego określa się wysokość kary pieniężnej, o której mowa w art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, ustala się jako różnicę między naciskiem pojedynczej osi napędowej danego pojazdu poruszającego się po drodze lub jej odcinku a dopuszczalnym naciskiem osi określonym w lp. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, co też zastosowano.
Zatem prawidłowo organy zastosowały przepisy p.r.d. obowiązujące w dacie kontroli.
Kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów obu instancji ma wyrok NSA wydany w sprawie II GSK 1480/17. Wyrokiem tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w sprawie VI SA/Wa 1360/16, uchylił zaskarżoną decyzję GITD oraz poprzedzającą ją decyzję [...]WITD. Jako podstawę powyższego rozstrzygnięcia powołał art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw.
z art. 135 p.p.s.a.
Przepis art. 188 p.p.s.a. stanowi, że NSA w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. mówi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zdaniem Sadu, GITD prawidłowo odwołał się do skutków zastosowania wspomnianych przepisów, szczególnie art. 188 p.p.s.a., że dokonano uchylenia wyroku WSA, obu decyzji organów ITD, a tym samym sprawa powróciła do ponownego rozpatrzenia przez [...]WITD.
Należy wyjaśnić, że zastosowanie art. 188 p.p.s.a. będzie możliwe bez względu na treść formułowanych zarzutów w skardze kasacyjnej. Ważne jest, aby NSA, uznając ich zasadność, stwierdził równocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Oznacza to, że NSA rozpoznaje skargę, jeżeli zasadność skargi kasacyjnej obliguje do uchylenia zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. Wyjaśnienie istoty sprawy należy odnosić do stanu po uwzględnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, wówczas dopiero możliwe jest merytoryczne załatwienie sprawy, tj. prawomocne zakończenie postępowania sądowoadminstracyjnego (por. B. Dauter w: Dauter B.,Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, opubl.: LEX/el. 2021, komentarz do art. 188, pkt 4). Stwierdzenie przez NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, pozwala temu sądowi na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Skoro NSA na mocy art. 188 p.p.s.a. ma możliwość rozpoznania skargi (czyli w tym zakresie czyni to jak sąd pierwszej instancji), to tym samym w zakresie postępowania sądowego drugoinstancyjnego mieści się również możliwość usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga, czyli może też stosować art. 135 p.p.s.a., co wyrokiem w sprawie II GSK 1480/17 uczynił, uchylając nie tylko decyzję GITD, ale i decyzję [...]WITD.
Podkreślić trzeba, że NSA, stosując art. 188 p.p.s.a., w odniesieniu do skargi (skierowanej do WSA) postępuje jak sąd I instancji, stosując m.in. art. 145 czy art. 151 p.p.s.a.
Najczęściej reformatoryjne orzekanie przez Naczelny Sąd Administracyjny będzie możliwe, gdy do wyjaśnienia istoty sprawy niezbędne jest dokonanie prawidłowej wykładni prawa materialnego albo jego właściwego zastosowania.
Skoro NSA, stosując art. 188 p.p.s.a., rozpoznaje skargę, to ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu NSA wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. (Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie) w zw. z art. 193 p.p.s.a. (Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.).
Odnosząc powyższe do kontrolowanej sprawy, skoro NSA w sprawie II GSK 1480/17 po uchyleniu wyroku, odwołując się do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił obie decyzje ITD i nie zawarł w tym zakresie innych rozstrzygnięć, orzekł kasacyjnie, co oznaczało, że organ I instancji miał ponownie rozpatrzyć sprawę. Jednocześnie na mocy art. 153 p.p.s.a. [...]WITD, jak i GITD, a po wniesieniu skargi- także obecny skład orzekający byli związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku NSA). Należy podkreślić, ze nie wystąpiły okoliczności, które wyłączyłyby stosowanie art. 153 p.p.s.a.
Wobec tego należało ustalić, czy organy: [...]WITD oraz GITD wykonały zalecenia NSA. Zdaniem składu orzekającego organy zastosowały się do oceny prawnej NSA. Zakres rozpoznania sprawy przez organy został ograniczony do kwestii wykładni i zastosowania prawa materialnego. Przedsiębiorca bowiem w skardze kasacyjnej do NSA nie kwestionował oceny stanu faktycznego dokonanej przez WSA, czyli zaakceptował przyjęty przez WSA stan faktyczny. Należy zaznaczyć, że na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (czego nie stwierdził).
Naczelny Sąd Administracyjny zaś w wyroku (jego uzasadnieniu na ostatniej stronie) jednoznacznie wypowiedział się, że wystąpiły podstawy do nałożenia kary niższej, tj. kary 500 zł (s.14 uzasadnienia).
Wobec wyżej przedstawionych reguł, ocena ta wiązała rozpatrujące sprawę ponownie organy ITD, a także skład orzekajacy
Nie doszło więc do naruszenia art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. w zw. z art. 153 p.p.s.a.
Przedsiębiorca w skardze kasacyjnej nie podnosił także naruszenia tych przepisów, które byłyby podstawą do wyłączenia jego odpowiedzialności, choćby art. 140aa ust. 4 p.r.d. Organy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy badały, czy wystąpiły okoliczności wskazane w tym przepisie, ale nie dopatrzyły się ich, a skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. Dlatego organy i obecnie WSA były z uwagi na treść art., 183 § 2 p.p.s.a. związane oceną prawną zawartą w wyroku WSA w sprawie VI SA/Wa 1360/16 (skarga kasacyjna nie dotyczyła tej kwestii).
Nie wystąpiły też przesłanki z art. 189g § 1 k.p.a. (Administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa), z powodu wystąpienia przesłanki z art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a., stanowiącego, że bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego albo sądu powszechnego właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej, albo odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, oddalenia skargi kasacyjnej, albo uchylenia przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy (§ 5 pkt 1 tego samego art. k.p.a.).
W tej sytuacji między czerwcem 2016 r. a 12 czerwca 2019 r. termin przedawnienia był zawieszony.
Dlatego na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło