VI SAB/Wa 18/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L., W. L., T. L., L. L. na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy przyłączeniowej postanawia odrzucić skargę Skarżący – A. L., W. L., T. L., L. L., pismem z dnia [...] lutego 2011 r. skierowanym do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej jako organ, Prezes URE) zgłosili "zwłokę R. Sp. z o.o. w zawarciu umowy przyłączeniowej w celu przyłączenia budynku hotelu W. po przebudowie" a także wskazali na "bezprawne uzależnienie możliwości wykonania postanowień prawomocnego pozwolenia na budowę od zawarcia umowy kolizyjnej, a następnie uzależnienie zawarcia tej umowy kolizyjnej od ustanowienia dla R. Sp. z o.o. służebności dla stacji tymczasowej i kolejnej służebności dla stacji docelowej" Organ pismem z dnia [...] lutego 2011 r., wezwał na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 261 § 1 kpa do sprecyzowania żądania, tj. czy jest to wniosek o rozstrzygnięcie sporu w trybie art. 8 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne oraz do nadesłania pełnej dokumentacji prowadzonej korespondencji z przedsiębiorstwem energetycznym wraz ze schematami instalacji urządzeń elektroenergetycznych. W związku z brakiem odpowiedzi ze strony skarżących, pismem z dnia [...] marca 2011 r. organ poinformował skarżących o pozostawieniu bez rozpoznania ich podania z dnia [...] lutego 2011 r. Organ przesłał także skarżącym stanowisko R. Sp. z o. o. odnośnie zarzutów podniesionych przez skarżących we wcześniej prowadzonej między tymi podmiotami korespondencji. W dniu [...] marca 2011 wpłynęła do organu odpowiedź skarżących na wezwanie z dnia [...] lutego 2011 r. W zaistniałych okolicznościach organ uznał, iż skarżący dotrzymali terminu określonego w art. 64 § 2 kpa a pismo z dnia [...] lutego 2011 r. uznał za wniosek o rozstrzygnięcie sporu, w trybie art. 8 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne. Pismem z dnia [...] marca 2011 r. organ skierował do stron zawiadomienie o wszczęciu z dniem [...] marca 2011 r. postępowania administracyjnego w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy zawarcia przez R. Sp. z o. o. umowy przyłączeniowej. Pismem z dnia [...] marca 2011 r. skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa URE w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego umowy przyłączeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 i 4a. Ponadto, jak stanowi art. 3 § 3 p.p.s.a. - sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Według definicji zawartej w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.), dalej k.p.c., sprawami cywilnymi sensu largo są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a także inne sprawy (w tym z zakresu stosunków o charakterze publicznoprawnym), do których na podstawie ustaw szczególnych stosuje się przepisy tego kodeksu. Na gruncie przytoczonej definicji rozróżnić należy zatem sprawy cywilne w znaczeniu materialnoprawnym, to jest wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, które pozostają nimi niezależnie od tego, jaki organ jest właściwy do ich rozpoznania, oraz sprawy cywilne w znaczeniu formalnym, wynikające z innych stosunków prawnych (sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz określone jako "inne sprawy"), które nie będąc sprawami cywilnymi ze swej istoty, uzyskują taki charakter na skutek poddania ich rozpoznaniu przez sądy powszechne (nie zaś administracyjne) na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, iż nie każda sprawa dotycząca działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 3 p.p.s.a. może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Jeżeli bowiem będzie istniał przepis szczególny, stanowiący o właściwości sądu powszechnego, to bezwzględu na charakter sprawy – będzie podlegać kognicji tego sądu. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Zaznaczyć przy tym należy, iż skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (patrz: Andrzej Kabat "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz" Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska, Warszawa, 2006 r., str. 30). Skarga na bezczynność organu przysługuje zatem w sytuacji, w której organ zobligowany jest do wydania aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a i pomimo ciążącego na nim obowiązku pozostaje w zwłoce. Tym samym nie każda sprawa dotycząca bezczynności organu administracji publicznej podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Sprawy z zakresu administracji publicznej nie obejmują bowiem tych działań, które rodzą bezpośrednio skutki cywilnoprawne (patrz. Andrzej Kabat "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz" Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska, Warszawa, 2006 r., str. 28 i postanowienie NSA sygn. akt I SA 264/1997) Wskazać należy, iż. uprawnienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do wydawania rozstrzygnięć w zakresie rozstrzygania w sprawach spornych dotyczących odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci zawiera art. 8 ust. 1 - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89 poz. 625 z późn. zm.). Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy do postępowania przez Prezesem URE stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 30 ust. 2 oraz ust. 3 omawianej ustawy od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki służy odwołanie do Sądu Okręgowego w W. – sądu ochrony konkurencji i konsumentów. Postępowanie to toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Przedmiotowe postępowanie uregulowane jest w Rozdziale 4 zatytułowanym "Postępowanie w sprawach z zakresu z regulacji energetyki" Działu IVa zatytułowanego "Postępowanie w sprawach gospodarczych" k.p.c. Jak już wyżej wskazano, z unormowań art. 177 i 178 Konstytucji RP wynika domniemanie właściwości sądów powszechnych, które znajduje potwierdzenie w art. 184 Konstytucji. Konstrukcja prawna sprawy cywilnej oparta jest na kryterium materialnoprawnym, tj. charakteru danego stosunku prawnego i na kryterium formalnym, wyrażającym się w przekazaniu określonej sprawy do zakresu działania sądów powszechnych. W sensie materialnoprawnym sprawami cywilnymi są sprawy, w których ochrona prawna jest przewidziana ze względu na stan prawny oraz prawa i obowiązki podmiotów stosunków prawnych o charakterze równorzędnym. Natomiast, jeżeli źródłem roszczenia jest stosunek administracyjnoprawny, to sprawa nie ma charakteru cywilnego według kryterium materialnoprawnego, choć może podlegać rozpoznaniu na podstawie k.p.c. jako sprawa cywilna. Przesądzającym elementem wskazującym na stosunek administracyjnoprawny jest występowanie organu państwowego lub społecznego wobec innego uczestnika, z pozycji wykonywania władzy zwierzchniej, w ramach zarządzającej działalności Państwa (patrz: postanowienie SN z dnia 4 kwietnia 2003 r., sygn. akt III CZP 11/03, LEX nr 78812). Jednakże, gdy dana sprawa administracyjna została poddana pod kognicję sądu powszechnego, staje się ona sprawą cywilną w oparciu o kryterium formalno-prawne, ze wszelkimi płynącymi z tego konsekwencjami (patrz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt II GPS 6/09). Należy przy tym podnieść, iż zakres przedmiotowy skargi na bezczynność organu administracji publicznej, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej możliwe jest więc w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych niż określonych w pkt 1-3 aktów i czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem wymienionych w art. 5 p.p.s.a. spraw, w których sądy administracyjne nie są właściwe. W tej sytuacji uznać należy, iż sądy administracyjne nie są właściwe rzeczowo do rozpatrywania spraw związanych z decyzjami wydawanymi przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie określonym w art. 35 ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne, a tym samym nie są właściwe w przedmiocie rozpatrywania skarg na bezczynność organu w zakresie rozpoznania sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy przyłączeniowej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.