VI SAB/Wa 19/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Z. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie powiadomienia inwestorów o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przedsiębiorstwa składowego postanawia: odmówić przyznania K. Z. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. K. Z. (dalej też jako skarżący lub wnioskodawca) wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Jedynymi dochodami rodziny są emerytura skarżącego w kwocie 3 257 złotych oraz świadczenie przedemerytalne otrzymywane przez jego żonę w kwocie 998 złotych. Skarżący podkreślił, że wraz z żoną utrzymują [...] wnuczkę. Jako składniki majątku skarżący wymienił mieszkanie o powierzchni 32 m kw, garaż oraz samochód marki [...] (czteroletni). Skarżący przedstawił również wyciągi z dwóch rachunków bankowych, jednego należącego do niego a drugiego do żony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). Z analizy przedstawionych faktów i okoliczności wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż skarżący nie będzie w stanie zapewnić rodzinie minimum warunków socjalnych. Skarżący i jego żona uzyskują stały dochód z tytułu emerytury i świadczenia przedemerytalnego łącznie w kwocie 4 255 złotych netto miesięcznie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (p. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Na skarżącym i jego żonie nie ciążą przy tym zobowiązania pieniężne, które w zauważalny sposób obniżałyby możliwość przeznaczenia na bieżące wydatki rodziny środków otrzymywanych z tytułu emerytury i świadczenia przedemerytalnego. Odnosząc się zarazem do kwestii utrzymywania przez skarżącego i jego żonę wnuczki, podkreślić należy, że skarżący został wezwany do wyjaśnienia kwestii pokrywania kosztów utrzymania wnuczki przez jej rodziców. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego, pomoc jaką z żoną udzielają synowi, związana jest z koniecznością spłaty przez syna pożyczki oraz przebywaniu na zwolnieniu lekarskim synowej. Skarżący jednakże nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny, czy rodzice wnuczki partycypują w kosztach utrzymania córki. Jednakże przyjmując nawet całkowite utrzymanie wnuczki przez skarżącego i jego żonę oraz uwzględniając wskazane przez niego konieczne miesięczne wydatki, stwierdzić należy, że w przypadku uiszczenia kosztów sądowych, nie znajdzie się on w sytuacji, w której nie będzie dysponował środkami na zabezpieczenie bieżących potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Dodatkowo zauważyć należy, że skarżący uiścił w niniejszej sprawie wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 100 złotych w dniu [...] roku. Tym samym na obecnym etapie postępowania sądowego nie ma żadnych wymagalnych od skarżącego kosztów sądowych, od uiszczenia których uzależnione byłoby rozpoznanie jego skargi. Koszty takie mogłyby pojawić się dopiero po wydaniu w sprawie orzeczenia, przy czym w takim przypadku skarżącemu przysługiwałoby prawo do złożenia wniosku o zwolnienie od nich. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.