VI SAB/Wa 20/17
WyrokWSA w Warszawie2017-07-28
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Ewa Frąckiewicz, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Nadzoru Finansowego dopuściła się bezczynności i przewlekłości w postępowaniu o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej, i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził przewlekłość postępowania prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego, uznając, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie, skarga na bezczynność została odrzucona z uwagi na prawomocne osądzenie tej kwestii w poprzednim postępowaniu. Sąd uznał, że długie okresy przerw między czynnościami organu, wielokrotne wyznaczanie i niedotrzymywanie terminów, a także błędne pozostawienie wniosku bez rozpoznania, świadczą o rażącej przewlekłości.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłość Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej. Wniosek złożono w styczniu 2014 r., a decyzję wydano w listopadzie 2015 r. Skarżący zarzucili organowi naruszenie zasad praworządności, szybkości postępowania i pogłębiania zaufania obywateli. W poprzednim postępowaniu sąd stwierdził bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, jednak skarga na przewlekłość została odrzucona. W obecnej sprawie sąd odrzucił skargę na bezczynność, ale stwierdził rażącą przewlekłość postępowania.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza przewlekłość prowadzonego postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. odrzuca skargę na bezczynność; 4. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2017 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w P., G. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P., M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. oraz N. Sp. j. z siedzibą w P. na bezczynność i przewlekłość Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie wydania zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej 1. stwierdza przewlekłość prowadzonego postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. odrzuca skargę na bezczynność; 4. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego solidarnie na rzecz P. Sp. j. z siedzibą w P., G. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P., M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. oraz N. Sp. j. z siedzibą w P. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 21 listopada 2015 r. P. Spółka jawna, 2. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (po przekształceniu G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa), 3. M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna (po przekształceniu M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa), 4. N. Spółka jawna – założyciele M. z siedzibą w P. wnieśli do WSA w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Komisji Nadzoru Finansowego, domagając się stwierdzenia, że bezczynność tego organu, jak i przewlekłość prowadzonego postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa i o zasądzenie kosztów postępowania od organu na ich rzecz.
W skardze wskazali, iż wnioskiem z dnia 2 stycznia 2014 r. wystąpili do Komisji Nadzoru Finansowego o wydanie zezwolenia na prowadzenia działalności ubezpieczeniowej w Grupach 8 i 9 Działu II zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej. Dopiero decyzją z dnia [...] listopada b.r. zostało wydane rozstrzygnięcie merytoryczne w tejże sprawie. W ocenie skarżących takie postępowanie organu przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku w sposób oczywisty urągało podstawowym - ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, w szczególności zasadom: praworządności, szybkości postępowania, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W uzasadnieniu skargi wskazali na szczegóły przebiegu postępowania administracyjnego, następnie wskazali na orzecznictwo sądów administracyjnych, wyróżniające odrębnie instytucję bezczynności i przewlekłości prowadzonego postępowania administracyjnego.
Rozpoznający poprzednio sprawę Sąd na rozprawie sąd (8 kwietnia 2016 r.) dostrzegając, iż analogiczna sprawa toczyła się przed tutejszym Sądem pomiędzy tymi samymi stronami, pod sygn. akt: VISAB/Wa 65/15, przeprowadził dowód ze skargi wniesionej w powyższej sprawie. Wyrok wraz z uzasadnieniem jest dostępny w bazie orzeczeń CBOiS. W powyższej sprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. zapadł wyrok, w którym stwierdzono, że w sprawie miała miejsce bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, umorzono postępowanie w pozostałym zakresie oraz zasądzono od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania. Wyrok nie jest jeszcze prawomocny.
Jak ustalił WSA w Warszawie w powyższym wyroku, a co stanowi również stan faktyczny sprawy niniejszej po złożeniu wniosku z dnia 16 grudnia 2013 r. (wpływ do organu: 2 stycznia 2014 r.) o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w Grupach 8 i 9 Działu II zgodnie z załącznikiem do ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 950 z późn. zm.), podjęte były następujące działania oraz czynności w sprawie.
Wezwaniem z 11 lutego 2014 r. organ wezwał skarżących do uzupełnienia braków formalnych wniosku. 25 lutego 2014 r. wpłynęła do organu odpowiedź skarżących na to wezwanie.
Postanowieniem z [...] marca 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego zawiadomiła skarżących o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy wynoszącego 6 miesięcy od dnia doręczenia tegoż postanowienia. W uzasadnieniu wskazano na szczególnie skomplikowany charakter sprawy.
1 kwietnia 2014 r. organ skierował do skarżących wezwanie do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących wniosku.
Przy pismach z 17 kwietnia 2014 r. i 19 maja 2014 r. skarżący przedstawili wyjaśnienia w sprawie.
2 czerwca 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego wezwała skarżących do przedstawienia dalszych wyjaśnień dotyczących brzmienia statutu TUW.
Przy piśmie z 23 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżących przedstawił wyjaśnienia jednocześnie modyfikując wniosek w zakresie składu zarządu TUW.
26 czerwca 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego ponownie wezwała skarżących do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących m.in. regulaminu tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Przy piśmie z dnia 14 lipca 2014 r. strona przedstawiła wyjaśnienia i poprawki dokumentacji.
Pismem z dnia 23 lipca 2014 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących o możliwości ostatecznego wypowiedzenia się w sprawie (art. 10 § 1 k.p.a.).
8 sierpnia 2013 r. udostępniono pełnomocnikowi strony akta postępowania administracyjnego.
Pismem z 11 sierpnia 2014 r. strona zmodyfikowała treść wniosku w zakresie osoby, która miałaby stanowić jednoosobowy zarząd TUW, jednocześnie przesłano zaktualizowany projekt Statutu.
Pismami z 3 września 2014 r. organ zwrócił się o udzielenie informacji dotyczących zatrudnienia osoby proponowanej na członka zarządu TUW.
Postanowieniem z [...] września 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego zawiadomiła skarżących o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy wynoszącego 4 miesiące od dnia doręczenia tegoż postanowienia. Ponownie wskazano na szczególnie skomplikowany charakter sprawy.
W pismach z 12 września 2014 r. organ otrzymał odpowiedzi dotyczące informacji o zatrudnieniu proponowanego członka zarządu TUW.
19 września 2014 r. KNF zwrócił się o kolejne informacje w tej sprawie.
23 września 2014 r. organ wezwał o złożenie kolejnych pisemnych wyjaśnień dotyczących m.in. powodów modyfikacji wniosku w zakresie osoby powoływanej na prezesa zarządu TUW.
7 października 2014 r. przedstawili odpowiedź na to wezwanie.
Postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. Komisja Nadzoru Finansowego ponownie zawiadomiła skarżących o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy wynoszącego 3 miesiące od dnia doręczenia tegoż postanowienia.
W uzasadnieniu wskazano na precedensowy charakter sprawy oraz konieczność wnikliwej i starannej analizy dokumentów.
23 marca 2015 r. organ działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych wniosku przez przedłożenie planu działalności zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy w zakresie określenia źródeł finansowania środków w wysokości minimalnego kapitału gwarancyjnego i marginesu wypłacalności.
Pismami z dnia 4 kwietnia 2015 r. i 9 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżących odpowiedział na to wezwanie.
16 kwietnia 2015 r. organ działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. powiadomił skarżących o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
27 kwietnia 2015 r. skarżący wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z 26 maja 2015 r. Komisja Nadzoru Finansowego uznała wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za niezasadne.
Pismem z 11 czerwca 2015 r. Komisja Nadzoru Finansowego poinformowała skarżących, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania uznaje za niewywołujące skutków prawnych, w efekcie czego postępowanie administracyjne nadal jest prowadzone.
6 lipca 2015 r. organ ponownie wezwał skarżących do przedstawienia pisemnych wyjaśnień w sprawie.
Skarga na bezczynność KNF została wniesiona w dniu 19 czerwca 2015 r. (sprawa VISAB/Wa 65/15).
W toku postępowania sądowoadministracyjnego została podjęta decyzja
z dnia [...] listopada 2015 r., która została wzięta pod uwagę przy wydawaniu wyroku w sprawie powyższej (wyrok z dnia 16 grudnia 2015 r.), co wynika z treści jego uzasadnienia.
Skarga w obecnie rozpoznawanej sprawie wpłynęła w dniu 21 listopada 2015r., a zatem po nowelizacji art. 149 p.p.s.a. (co nastąpiło z dniem 15 sierpnia 2015 r.), po uprzednim wezwaniu KNF do usunięcia naruszenia prawa (co nastąpiło pismem z dnia 7 września 2015 r.). Pismem z dnia 18 listopada 2015 r. KNF nie podzielił zarzutów skarżących.
Odnosząc się do skargi wniesionej do WSA w Warszawie KNF wniósł:
1) w zakresie domniemanej bezczynności – o odrzucenie skargi, a z ostrożności procesowej oddalenie skargi, względnie o uznanie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
2) w zakresie domniemanej przewlekłości postępowania – o oddalenie skargi,
a z ostrożności procesowej o uznanie, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2016r. sygn. akt VI SAB/Wa 98/15 odrzucił skargę na bezczynność, stwierdził przewlekłość prowadzonego postępowania oraz
że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły P. Sp. j. w P., G. Sp. z o.o. Sp.k. w P., M. Sp. z o.o. Sp.k. w P. oraz N. Sp. j. w P., wnosząc o jego uchylenie w części dotyczącej punktu 3 odnośnie orzeczenia (stwierdzenia), że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarżące spółki wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w części i w konsekwencji powyższego wydanie orzeczenia, że przewlekłość postępowania przeciwnika skargi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku
w części dotyczącej stwierdzenia, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca
z rażącym naruszeniem prawa oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2017r. sygn. akt II GSK 4472/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, uznając za trafny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Ponownie orzekający w sprawie Sąd na wstępie zauważa, że sprawa była już przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie bezczynności i Sąd ten, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r. – w sprawie sygn. akt VISAB/Wa 65/15 orzekł, że bezczynność Komisji Nadzoru Finansowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2017r. sygn. akt II GSK II GSK 1738/16 - Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżących.
W dacie orzekania w powyższej sprawie, jej stan był analogiczny, jak
w sprawie kontrolowanej obecnie, albowiem w dacie wyrokowania była już wydana decyzja kończąca postępowanie w sprawie zapoczątkowanej wnioskiem skarżących z dnia 2 stycznia 2014 r. (data wpływu do organu) o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej przez M. w grupach 8 i 9 Działu II zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej.
Zarówno przedmiotem skargi, jak i wyroku w powyższej sprawie, była instytucja bezczynności, jaka miała miejsce w okresie od daty wpłynięcia powyższego wniosku, do daty wydania decyzji tę sprawę kończącą, czyli [...] listopada 2015 r.
Wobec powyższego orzekający ponownie Sąd stwierdza że obecnie wniesiona sprawa w zakresie, w jakim skarżący domagają się stwierdzenia bezczynności KNF, jest sprawą, która została już prawomocnie osądzona i zachodzi ujemna przesłanka ponownego merytorycznego orzekania w tej samej sprawie (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.) uzasadniająca odrzucenie skargi na bezczynność.
Jednocześnie za uzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące skargi
w przedmiocie przewlekłości prowadzonego przez KNF postępowania.
W przeciwieństwie do bezczynności, której główną cechą jest przekroczenie ustawowych terminów rozpoznawania spraw administracyjnych, przewlekłość polega na możliwości przypisania organowi niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono
w rozsądnym terminie, zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia, czyli po prostu zbędnych, nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), wówczas gdy organ podejmuje co prawda czynności w sprawie, ale czyni to pozornie, w znacznych odstępach czasu, a także
w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych
i uzasadnionych przyczyn takiego działania, z którą to właśnie sytuacją mamy bez wątpienia do czynienia w niniejszej sprawie - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną (vide: wyrok WSA w Łodzi z 07.03.2012 r., sygn. II SAB/Łd 2/12; wyrok WSA w Warszawie z 18.07.2013 r., sygn. I SAB/Wa 275/13).
Przewlekłość obejmować będzie więc opieszałe, pozorne, niesprawne
i nieskuteczne działania organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona
w terminie krótszym, przy nieuzasadnionym obiektywnie przedłużaniu terminu załatwiania, a w tym nieuzasadnionym powstrzymywaniu się przez organ od wydania decyzji lub uchylanie się od rozstrzygnięcia sprawy.
W przypadku przewlekłego prowadzenia postępowania nie ma przepisu określającego ścisłe kryteria przewlekłości, dlatego ocena, czy w danym przypadku mamy do czynienia z przypadkiem rażącym powinna być dokonana w świetle zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a. Przewlekłość będzie miała
z pewnością charakter rażący, jeżeli poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok WSA w Poznaniu z 11.10.2013 r., sygn. II SAB/Po 69/13, tak jak to ma miejsce w tej sprawie.
Przenosząc powyższe wywody prawne na grunt rozpatrywanej sprawy, ponownie orzekający w sprawie Sąd doszedł do przekonania, że w świetle wyżej opisanego stanu faktycznego, należy stwierdzić, iż bez wątpienia przy tak nieterminowym i przewlekłym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, oczywiście oprócz ewidentnego naruszenia przepisów art. 37 § 1 k.p.a., naruszono
zdecydowaną większość ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj., jak to już wyżej wskazano zasady: praworządności, szybkości postępowania, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Nieprzestrzeganie bowiem przez Komisję Nadzoru Finansowego maksymalnych terminów ustawowych wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a., tj. naruszenie zasady praworządności, o której mowa w art. 6 k.p.a., i naruszenie przy prowadzeniu tegoż postępowania zasad,
o których mowa w art. 8 i 12 § 1 k.p.a., niedochowanie należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, by zakończyło się w rozsądnym terminie, przeprowadzanie przez Komisję czynności pozbawionych dla sprawy znaczenia, czyli po prostu zbędnych, nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy, wykonywanie czynności pozornych, w znacznych odstępach czasu, przedłużanie przez organ zakończenia postępowania i nieustanne wyznaczanie nowych terminów zakończenia sprawy bez konkretnego podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania, co prowadzi przecież do bardzo znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną, a tym samym nieuzasadnione uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy - jak ma to bez wątpienia miejsce w tejże rozpatrywanej sprawie, świadczy właśnie nie tylko o oczywistym nieterminowym rozpatrzeniu sprawy, ale przede wszystkim o przewlekłości postępowania Komisji w tejże sprawie.
Ponadto fakt pozostawienia wniosku bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r.), a następnie wycofanie się przez organ
z tego sposobu zakończenia sprawy, skutkowało zarówno bezczynnością, jak
i przewlekłością postępowania administracyjnego. Z pewnością nie było to działanie ani racjonalne, ani celowe. Długie przerwy między podejmowanymi działaniami organu oraz kilkukrotne wyznaczanie terminów zakończenia sprawy, co do zasady przez organ niedotrzymywane, również nie mogą być zakwalifikowane jako celowe czynności, zmierzające wprost do załatwienia sprawy w formie decyzji.
Bez znaczenia dla oceny przewlekłości miała podnoszona przez organ okoliczność, że sprawa była bardzo skomplikowana. Zauważyć należy, że sprawy dotyczące wniosków o wydanie zezwoleń na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z natury rzeczy mają charakter szczególnie skomplikowanych. Dotyczą one w istocie dopuszczenia nowego podmiotu do oferowania usług ubezpieczeniowych, którego to podmiotu bezpieczeństwo i wiarygodność finansowa jest gwarantowane przez państwo, wykonujące w tym zakresie swoje zadania poprzez Komisję. Gwarancje te obejmują proces licencyjny (rozpatrywanie wniosku o wydanie zezwolenia) oraz bieżący nadzór nad podmiotem, który uzyskał zezwolenie. Przez wzgląd na rzeczone gwarancje wydanie zezwolenia musi być poprzedzone szczegółową analizą przymiotów założycieli zakładu ubezpieczeń, jak również planów co do funkcjonowania nowego podmiotu i jego organizacji. Stopnia skomplikowania takich spraw dowodzi bardzo szeroki katalog dokumentów, jakie należy załączyć do wniosku o wydanie zezwolenia, jak również obszerność i stopień skomplikowania treści zawartych w tych dokumentach (nawet wówczas, gdy - jak w przypadku małych tuw - niektóre pojedyncze dokumenty nie są wymagane). Okoliczność ta powoduje, że w praktyce w dokumentach takich częste są błędy oraz nieścisłości. W celu ich wyeliminowania, działając w myśl zasady budowania zaufania strony postępowania do organu nadzoru, podejmowane są przez organ nadzoru działania zmierzające do pozyskania od wnioskodawcy stosownych wyjaśnień oraz umożliwienia mu skorygowania popełnionych błędów.
W konsekwencji sprawy omawianego rodzaju nie mogą być z obiektywnych przyczyn załatwiane w standardowych terminach wyznaczonych przepisami procedury administracyjnej. Nie uzasadnia to jednak nadmiernego przedłużania prowadzonego postępowania.
Wydanie przez organ, którego przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem skargi, nie powoduje, iż postępowanie sądowoadministracyjne stało się zbędne w całości. Art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowił w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r., że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że rozstrzygając skargę na bezczynność sąd może podjąć trzy rozstrzygnięcia - dotyczące zobowiązania organu do dokonania czynności, dotyczące ustalenia tego czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz dotyczące wymierzenia organowi grzywny.
W przypadku bezprzedmiotowości nałożenia na organ zobowiązania do dokonania czynności z uwagi na jej wykonanie (tutaj wydanie przez KNF decyzji), Sąd winien rozstrzygnąć pozostałe kwestie, a więc, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważyć czy istnieją podstawy do orzeczenia grzywny.
Zdaniem Sądu ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na stwierdzenie,
że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie II GSK 832/13, za rażące naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania.
O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Rażące naruszenie prawa
w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. dotyczyć może w szczególności zawartych
w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zasadnicze znaczenie mają terminy określone w art. 35 k.p.a., które jednak mogą być przedłużone w stosownym trybie. Zgodnie z art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Za rażące naruszenie tych przepisów można zatem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. Zgodnie z art. 36 § 1 i § 2 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W związku z tym rozstrzyganie na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. powinno uwzględniać między innymi czy organ skorzystał z instytucji uregulowanej w art. 36 k.p.a. oraz czy ewentualne wyznaczanie przez organ administracji kolejnych terminów załatwienia sprawy było usprawiedliwione konkretnymi, obiektywnymi przeszkodami uniemożliwiającymi terminowe zakończenie postępowania.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie przewlekłe prowadzenie bezczynność Komisji Nadzoru Finansowego miała charakter rażący. Do stwierdzenia tego upoważnia Sąd kilka czynników.
Po pierwsze sam upływ czasu między złożeniem wniosku (2 stycznia 2014 r.), a wydaniem decyzji (17 listopad 2015 r.). Po wtóre znaczne okresy przerw między kolejnymi czynnościami organu, które skłaniają do stwierdzenia, że przynajmniej przez część tego czasu organ pozostawał bezczynny np. pierwsze wezwanie do usunięcia braków formalnych organ skierował do strony 11 lutego 2014 r. po upływie ponad miesiąca od daty wniesienia wniosku w sprawie. Organ trzykrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy, terminy te były odległe – 6, 4 i 3 miesiące, żaden z tych terminów nie został przez Komisję Nadzoru Finansowego dotrzymany.
Po wydaniu postanowienia z [...] stycznia 2015 r. organ kolejną czynność podjął dopiero 23 marca 2015 r.
Taki sposób procedowania organu stał w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
Nade wszystko jednak o rażącym charakterze zarówno bezczynności jak
i przewlekłości Komisja Nadzoru Finansowego w przedmiotowej sprawie świadczy pozostawienie wniosku bez rozpoznania pismem z 16 kwietnia 2015 r. Sam organ
w toku dalszego postępowania i odpowiednio w odpowiedzi na skargę uznał tę czynność za błędną i nie wywołującą skutków prawnych. Niemniej czynność ta mogła również doprowadzić do nieprawidłowego zakończenia postępowania w sprawie i w sposób oczywisty rażąco naruszała prawa strony do załatwienia sprawy w sposób zgodny z normami prawa (art. 7 k.p.a.), co zdaniem Sądu powoduje konieczność stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postepowania przez Komisję Nadzoru Finansowego w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd doszedł natomiast do przekonania, że wymierzanie organowi grzywny,
o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. jest w niniejszej sprawie niecelowe, albowiem
skarżący nie wnosili o wymierzenie grzywny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 149 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak na wstępie, orzekając o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło