VI SAB/Wa 7/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jacek Fronczyk Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie wniosku o wydanie decyzji rozstrzygającej o charakterze przedsięwzięcia w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w sprawie; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego A. G. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] sierpnia 2013 r. (data wpływu wniosku do organu [...] sierpnia 2013 r.) skarżący, A. G. wystąpił do Ministra Finansów (dalej organ) o wydanie na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy z 19 listopada 2009 r. – o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej u.g.h.) decyzji rozstrzygającej, czy korzystanie z przedstawionej we wniosku internetowej platformy pewnego brokera dostarczającej instrumenty o nazwie "O." - stanowi udział w grze losowej, zakładzie wzajemnym lub jakiejkolwiek innej formie hazardu wymienionej w art. 2 ust. 1-5 u.g.h. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż działa z zamiarem ewentualnego przyszłego świadczenia usług pośrednictwa pieniężnego dla klientów tej platformy do i z tej platformy. Nadmienił również, że broker zarejestrowany jest poza granicami EU i oferuje wyłącznie instrumenty, które zdaniem brokera, wypełniają definicję "instrumentu finansowego" w myśl obowiązującej w Polsce ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Wyjaśnił, że broker w miejscu swojej rejestracji posiada stosowną legitymację do oferowania takich instrumentów. W ocenie skarżącego, przedstawiony we wniosku instrument "B.", wypełnia definicję instrumentu finansowego pochodnego z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i w związku z tym na mocy art. 7a ustawy Prawo bankowe, organ winien postanowić o odmowie wydania jakiejkolwiek decyzji w trybie ustawy o grach hazardowych, jako, że opisany instrument nie podlega pod jej działanie w ogóle. Pismem z [...] września 2013 r. skarżący uzupełnił ww. wniosek, wskazując swój nowy adres do doręczeń oraz adres stałego pobytu, jak również załączył przepisaną na komputerze treść wniosku z [...] sierpnia 2013 r. Pismem z [...] października 2013 r. organ wezwał skarżącego o sprecyzowania żądania, poprzez wskazanie konkretnego przedsięwzięcia, które ma być przedmiotem rozstrzygnięcia, tj. czy ma to być kwestia korzystania z platformy internetowej pewnego brokera, świadczenie usług pośrednictwa pieniężnego dla klientów platformy internetowej, czy też przedsięwzięcie o nazwie "O.". Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku, gdyby przedmiotem żądania było przedsięwzięcie o nazwie "O.", nie jest możliwa ocena, czy żądanie pochodzi od podmiotu uprawnionego do jego wniesienia i czy skarżący jest uprawniony do występowania i reprezentowania tego podmiotu. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z [...] października 2013 r., skarżący podniósł, że przedsięwzięcie, którego dotyczy wniosek realizowane jest przez podmiot zarejestrowany na terenie państwa Izrael (nr rejestrowy w Ministerstwie Finansów Izraela: [...]). Podmiot ten prowadzi działalność w zakresie oferowania instrumentów pochodnych rynku walutowego. Wskazał również, że wniosek w trybie art. 2 ust. 6 u.g.h. kieruje w związku z pytaniem o legalność korzystania przez obywateli Polski z usług takiego dostawcy, bowiem świadczenie usług pośrednictwa pieniężnego dla klientów ww. platformy może być uznane za pomocnictwo w obchodzeniu zakazu zawartego w art. 29 ust. 2 u.g.h. Wnioskujący oświadczył ponadto, że z uwagi na fakt, że ww. broker takiego instrumentu jeszcze nie wdrożył, jego udział w charakterze dostawcy usług płatniczych z punktu widzenia składanego wniosku jest dopiero jego zamierzeniem. Oświadczył także, że w zakresie złożonego wniosku nie działa jako organizator tego przedsięwzięcia, ale jako podmiot zarejestrowany w Polsce, zamierzający świadczyć obywatelom Polski usługi pośrednictwa pieniężnego do tej instytucji. Postanowieniem z [...] grudnia 2013 r., znak: [...] Minister Finansów po rozpoznaniu wniosku z [...] sierpnia 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu [...] grudnia 2013 r. W dniu [...] stycznia 2014 r. strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Pismem z [...] grudnia 2013 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku z 7 sierpnia 2013 r. Organowi zarzucił naruszenie przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej O.p.), poprzez zaniechanie wymaganych prawem czynności i przekroczenie art. 139 i art. 140 w zw. art. 120, art.121, art. 122 i art. 125 O.p., a w konsekwencji niezałatwienie sprawy w wyznaczonym przez ww. przepisy terminie. Jednocześnie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do podjęcia przepisanego prawem działania, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego. Podkreślił, iż [...] grudnia 2013 r., tj. przed wniesieniem skargi na bezczynność, wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu jest skarga na bezczynność Ministra Finansów, jakiej, zdaniem skarżącego, dopuścił się organ, niezałatwiając w ustawowym terminie, wniosku strony z [...] sierpnia 2013 r. o wydanie rozstrzygnięcia, czy korzystanie z przedstawionej we wniosku internetowej platformy pewnego brokera dostarczającej instrumenty o nazwie "O." - stanowi udział w grze losowej, zakładzie wzajemnym lub jakiejkolwiek innej formie hazardu wymienionej w art. 2 ust. 1-5 u.g.h. Przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi podkreślić należy, iż Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę na bezczynność organu, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, jest sprawą określoną w art. 3 § 2 punkt 1-4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (v. wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r., II GSK 381/10, LEX nr 596787). Zgodnie z art. 3 § 2 punkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4a tego przepisu. Z dyspozycji art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika natomiast, iż jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie (§ 2 art. 52 p.p.s.a.). Jak wcześniej wskazano, przedmiotem skargi jest bezczynność Ministra Finansów polegająca na uchylaniu się od rozpoznania wniosku skarżącego o rozstrzygnięcie w drodze decyzji administracyjnej, czy korzystanie z przedstawionego we wniosku przedsięwzięcia stanowi udział w grze losowej, zakładzie wzajemnym lub jakiejkolwiek innej formie hazardu wymienionej w art. 2 ust. 1-5 u.g.h. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowią m.in. przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie przepisy Ordynacji podatkowej przewidują środek wymuszający, określany jako ponaglenie, który przysługuje do organu podatkowego wyższego stopnia (art. 141 § 1 pkt 1 O.p.) lub do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej (art. 141 §1 pkt 2 O.p.). Obowiązek wykorzystania środka prawnego w postaci ponaglenia nie dotyczy bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego i ministra właściwego do spraw finansów publicznych, ponieważ w ich przypadku nie ma organów wyższego stopnia, do którego można byłoby wnieść stosowne ponaglenie (por. Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego, "Państwo i Prawo", 2011, nr 6, s. 40; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 162). Takie samo stanowisko w powyższej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 1262/11. Jednocześnie wskazał, iż wobec brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a., należy przyjąć, że skargę na bezczynność ministra właściwego do spraw finansów publicznych, wnosi się do sądu administracyjnego bez potrzeby uprzedniego ich wzywania do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe otwiera zatem sądowi drogę do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność Ministra Finansów. W przypadku skargi na bezczynność Sąd kontroluje, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Przy czym zasadnym jest wyjaśnienie, że w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w dniu orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (v. J. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2008, s. 329). Orzekając więc w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności czy też nie. Na gruncie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa wskazać należy, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia gdy organ z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 139 O.p. lub nie dopełni obowiązku wynikającego z art. 140 O.p. a mianowicie nie zawiadomi strony o niezałatwieniu sprawy w określonym terminie podając przy tym uzasadnione przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 125 § 1 O.p.). Wyrażona powyżej zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 139 O.p. którego § 1 stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 140 § 1 O.p. ). Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Naruszenie powyższych norm regulujących terminy rozstrzygania spraw w postępowaniu podatkowym może stać się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wniosek skarżącego z [...] sierpnia 2013 r., inicjujący postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia przez organ w drodze decyzji administracyjnej, czy dane przedsięwzięcie jest grą w rozumieniu ustawy o grach hazardowych wpłynęło do organu [...] sierpnia 2013 r. Pismem z [...] października organ wezwał skarżącego do sprecyzowania treści wnioski. Po otrzymaniu w dniu [...] października 2013 r. stanowiska strony, postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. Powyższe wskazuje, iż od dnia złożenia wniosku do dnia wydania przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania upłynęło ponad cztery miesiące. Z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały podstawy prawne do nie załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w art. 139 § 1 O.p., co oznacza, że organ dopuścił się naruszenia tego przepisu, podobnie jak i art. 140 § 1, art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 O.p. W ocenie Sądu, powyższe wskazują, iż na gruncie niniejszej sprawy organ dopuścił się bezczynności. Bezczynność ta nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak już wcześniej wskazano, postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. organ odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] sierpnia 2013 r., co do załatwienia którego, pozostawał w bezczynności. Powyższe pozwala uznać, że stan bezczynności organu, będący przedmiotem skargi ustał przed zamknięciem rozprawy. Skoro zatem w chwili rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi organ nie pozostaje w bezczynności, to postępowanie sądowe w sprawie bezczynności stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Sąd bowiem nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 p.p.s.a., tzn. nie może zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie aktu administracyjnego lub dokonać czynności. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, Sąd orzekł na zasadzie art. 200 ww. ustawy.