VI SAB/Wa 77/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Rady Miasta [...] W. w przedmiocie podjęcia uchwały w sprawie wyboru ławnika 1. zobowiązuje Radę Miasta [...] W. do wydania w terminie 30 dni uchwały w sprawie kandydatury T. W. na ławnika Sądu Okręgowego – [...] w [...]; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. T. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku VAT i kwotę 17 (siedemnaście) złotych uiszczonej opłaty skarbowej, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Syg. akt VI SAB/Wa 77/09 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. T. W., zwany dalej skarżącym, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Rady [...] W. w przedmiocie podjęcia uchwały w sprawie wyboru na ławnika Sądu Okręgowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż jego żądanie uzasadnia wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1067/09. Podniósł, iż wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w dniu [...] października 2009 r., a organ pozostaje nadal bezczynny. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów wg norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż w dniu [...] czerwca 2007 r. T. W. dokonał zgłoszenia swojej kandydatury na ławnika z propozycją do orzekania w Sądzie Okręgowym w [...], [...]. Wypełniając obowiązek wynikający z art. 162 § 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych daje jako p.u.s.p., Rada [...] W. zasięgnęła na temat kandydata informacji od właściwych organów Policji. Zespół opiniujący kandydatury na ławników sądów powszechnych, na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2007 r., przyjął wewnętrzny regulamin pracy Zespołu. Zgodnie z ust. 2 tego regulaminu kandydaci, odnośnie których wpłynął negatywny wywiad środowiskowy z policji, zostają automatycznie wyeliminowani z kandydowania na funkcję ławnika, ponieważ nie spełniają przesłanki posiadania nieskazitelnego charakteru. W trakcie posiedzenia Zespołu opiniującego kandydatury na ławników sądów powszechnych, w dniu [...] lipca 2007 r., Zespół poddał pod głosowanie odrzucenie kandydatury T. W. W głosowaniu, większością głosów "za", kandydatura została odrzucona, z powodu nie spełniania wymogów z art. 158 § 1 pkt 2 i 6 p.u.s.p. W dniu [...] października 2007 r. Rada W. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego w [...], [...]. Uchwała ta, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, została zaskarżona przez T. W. do sądu administracyjnego. Postępowanie sądowe zostało zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1067/09, oddalającym skargę kasacyjną T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2214/07. Organ podniósł, iż nie podziela stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w stosunku do skarżącego, którego kandydatura została odrzucona decyzją Zespołu opiniującego kandydatury na ławników do sądów powszechnych, Rada [...] W. pozostaje w bezczynności, bowiem kandydatura skarżącego ani opinia Zespołu o nim, nie zostały przedstawione radzie i poddane pod głosowanie. W ocenie Rady [...] W. nie spełnienie przez kandydata na ławnika przesłanek określonych w Prawie o ustroju sądów powszechnych, zarówno negatywnych, określonych w art. 159, jak i pozytywnych, określonych w art. 158, wyłącza możliwość kandydowania w wyborach, tym samym zarzut bezczynności w przedmiocie poddania pod głosowanie kandydatury skarżącego na ławnika należy uznać za bezzasadny. Organ dodał, iż zgodnie z art. 168 p.u.s.p. uzupełnienie listy ławników następuje na wniosek Prezesa Sądu Okręgowego co oznacza że Rada [...] W. nie może z własnej inicjatywy, bez odpowiedniego wniosku, podejmować uchwały w sprawie wyboru ławników do jakiegokolwiek sądu. Rada nie może też podjąć ponownie uchwały w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego w [...], [...], ponieważ zakończone postępowanie sądowo-administracyjne nie doprowadziło do stwierdzenia nieważności tej uchwały. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę precyzując, iż skarżący wnosi o zobowiązanie organu do podjęcia w terminie 30 dni uchwały w przedmiocie kandydatury skarżącego na ławnika Sądu Okręgowego w [...] [...] na lata 2008-2011. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W świetle obowiązujących przepisów prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w zakresie skarg na bezczynność organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Właściwość Sądu dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. A zatem z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak -Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga na bezczynność organu może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do powyższych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony, albo z przyczyn niezależnych od organów (art. 35 k.p.a.). W każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Taki sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Uregulowanie zawarte w tym przepisie daje sądowi administracyjnemu podstawę do uwzględnienia skargi na bezczynność tylko w przypadku istnienia jej w dacie orzekania, bowiem przepis ten uprawnia do wydania orzeczenia o zobowiązaniu organu administracji do wydania określonego aktu albo dokonania czynności wówczas, gdy organ administracji pozostaje w zwłoce w ich wydaniu w dacie wyrokowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 29 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1067/09. Stwierdzić należy, iż kandydatura skarżącego na ławnika do orzekania w Sądzie Okręgowym w [...], [...] została zgłoszona Radzie [...] W., jednakże uchwałą Zespołu opiniującego kandydatury na ławników sądów powszechnych podjętą na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2007 r. została odrzucona. Zespół ten uznał, że skarżący nie spełnienia przesłanek określonych w art. 158 § 1 pkt 2 i 6 p.u.s.p. tj. że nie jest osobą o nieskazitelnym charakterze oraz nie jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do wykonywania funkcji ławnika. Zgodnie z art. 160 § 1 p.u.s.p. ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów - w głosowaniu tajnym. Mimo tej regulacji kandydatura skarżącego nie została w ogóle przekazana Radzie pod głosowanie, która - jako organ właściwy w sprawach wyboru ławników - powinna podjąć uchwałę aprobującą lub odrzucającą tą kandydaturę. Podkreślić należy, iż jedynym organem właściwym w sprawach dotyczących wyboru ławników jest rada gminy (art. 160 § 1 p.u.s.p.). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu zgłaszania radom gmin kandydatów na ławników oraz wzoru karty zgłoszenia (Dz. U. Nr 50, poz. 370) zgłoszenia kandydatów na ławników dokonuje się na karcie zgłoszenia. Przepisy tego rozporządzenia określają szczegółowo, jakie dokumenty powinny zostać dołączone do karty zgłoszenia. Zgłoszenia kandydatów, które nie spełniają wymogów określonych w ustawie i rozporządzeniu, lub które wpłynęły do rady gminy po upływie terminu określonego w art. 162 § 1 ustawy, pozostawia się bez biegu (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Z przepisu tego wynika, iż etapem wstępnym wyborów ławników jest ocena zgłoszeń kandydatów pod względem formalnym, której wynikiem może być pozostawienie przez radę gminy niektórych zgłoszeń bez biegu. Kandydaci, których zgłoszenia spełniają wymogi formalne podlegają dalszej ocenie pod względem spełnienia przez nich przesłanek materialnoprawnych wymienionych w art. 158 i 159 p.u.s.p. W tym celu rady gmin zasięgają informacji o kandydatach na ławników od właściwych organów Policji (art. 162 § 4 p.u.s.p.). Oceny zgłoszeń kandydatów pod względem formalnym oraz oceny kandydatów pod względem spełniania przez nich ustawowych przesłanek wymienionych w art. 158 i 159 p.u.s.p. dokonuje zespół, który przed przystąpieniem do wyborów powołuje rada gminy (art. 163 § 2 p.u.s.p.). Zespół ten pełni wyłącznie funkcję pomocniczą i opiniodawczą. Jest on powołany przede wszystkim do dokonania oceny zgłoszeń kandydatów pod względem formalnym, a więc do sprawdzenia, czy zgłoszenia spełniają wymogi określone w ustawie i rozporządzeniu, czy zawierają odpowiednie załączniki, a także czy wpłynęły do rady gminy w ustawowym terminie. Zespół ten powinien ponadto zebrać informacje o kandydatach (w tym informacje przekazane przez organy Policji) potrzebne do ustalenia czy dane osoby spełniają przesłanki materialnoprawne, aby móc pełnić funkcję ławnika. Przepis art. 163 § 2 p.u.s.p. wyraźnie stanowi, iż kompetencją i zarazem obowiązkiem zespołu jest przedstawienie na sesji rady gminy opinii o zgłoszonych kandydatach, w szczególności w zakresie spełnienia przez nich wymogów określonych w ustawie. Oznacza to, że wszystkie kandydatury na ławników, które zostały zgłoszone radzie gminy powinny być przedstawione na sesji temu organowi, z tym, że zespół opiniodawczy powinien wskazać w swojej opinii, które zgłoszenia kandydatów nie spełniają wymogów formalnych i z jakich względów oraz którzy kandydaci i z jakich powodów - w ocenie zespołu - nie spełniają materialnoprawnych przesłanek określonych w art. 158 i art. 159 ustawy. Natomiast to radni w głosowaniu tajnym, po zapoznaniu się z opiniami zespołu, podejmują decyzję, czy dany kandydat powinien brać udział w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej. Zespół opiniujący ma za zadanie jedynie sporządzić opinie o kandydatach i przedstawić je radnym, którzy w głosowaniu tajnym sami podejmują decyzję, czy opinia wystawiona o konkretnym kandydacie przekonuje ich co do posiadanych przez kandydata kwalifikacjach, czy też stwierdzą, że dana osoba nie może pełnić tak ważkiej roli w polskim sądownictwie, jaką jest rola ławnika (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 września 2007 r. II SA/Go 472/07, Lex nr 340127). Tak więc uchwały zespołu opiniującego kandydatów na ławników w sprawie odrzucenia kandydatur nie spełniających przesłanek ustawowych nie wywołują żadnych skutków prawnych, gdyż nie są to uchwały organu właściwego do podejmowania rozstrzygnięć w sprawach dotyczących wyboru ławników. Zarówno kandydatura skarżącego, odrzucona decyzją Zespołu opiniującego kandydatury na ławników sądów powszechnych, jak i opinia Zespołu o tym kandydacie nie zostały przedstawione Radzie, zgodnie z art. 163 § 2 p.u.s.p. Kandydatura skarżącego nie była w związku z tym przedmiotem głosowania radych na sesji Rady [...] W. Żaden przepis ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych nie stanowi, iż rady gminy powinny dokonać wyboru ławników jedną uchwałą dotyczącą wyboru łącznie takiej liczby ławników, jaka została zgłoszona radzie przez prezesa właściwego sądu okręgowego. Uchwała w przedmiocie wyboru ławnika może być podjęta przez radę gminy w stosunku do każdego kandydata oddzielnie. W zaistniałym stanie faktycznym sprawy skarżący może zatem domagać się rozpatrzenia jego kandydatury przez Radę [...] W. zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych i podjęcia w tym zakresie uchwały. W ocenie Sądu analizowana pod kątem zgodności z prawem skarga T. W. zasługuje na uwzględnienie albowiem organ – wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie podjął w stosunku do skarżącego uchwały aprobującej bądź odrzucającej jego kandydaturę do pełnienia funkcji ławnika. Reasumując powyższe, wobec niezałatwienia przez organ administracji publicznej sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. skargę należało uznać za zasadną. W tej sytuacji Rada [...] W. zobowiązana jest do podjęcia stosownej uchwały w sprawie kandydatury skarżącego na ławnika Sądu Okręgowego, [...] w [...]. Z powyższych względów na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach Sąd postanowił w myśl art. 250 p.p.s.a.