VI SO/Wa 3/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Śledzik Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. i A. W. o wyłączenie wszystkich Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od udziału w sprawie ze skargi M. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w części dotyczącej wydobywania kopalin bez wymaganej prawem koncesji postanowił: oddalić wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Pismem procesowym z dnia 6 października 2010 r. M. W. i A. W. (skarżący) złożyli wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od udziału w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 896/06 ze względu na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów. Wyłączeniu mieli podlegać Sędziowie: Małgorzata Niedobylska, Grzegorz Panek, Maria Serafin – Kosowska, Tomasz Smoleń, Barbara Stukan-Pytlowany, Jacek Surmacz, Kazimierz Włoch, Zbigniew Czarnik, Krystyna Józefczyk, Magdalena Józefczyk, Ewa Partyka, Maria Piórkowska, Robert Sawuła, Jerzy Solarski, Stanisław Śliwa, Ewa Wojtyna, Małgorzata Wolska, Joanna Zdrzałka. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że skarga dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego wydobywania kopaliny bez wymaganej prawem koncesji przez P. S.A. w D. (obecnie "P.") ze żwirowni "C." i gruntu skarżących. Wnioskodawcy podnieśli, iż Prezes wspomnianej Spółki J. G. jest spokrewniony z Prezesem Sądu Rejonowego w D. D. R. i Wiceprezesem Sądu Apelacyjnego w [...]. Z. R., którzy mogą wpływać na wydawane decyzje administracyjne i orzeczenia Sądów w sprawach, których podmiotem jest P. S.A. w D., toczących się przed sądami w obszarze właściwości Sądu Apelacyjnego w [...], jak również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Okoliczność ta uzasadnia wniosek o wyłączenie wszystkich Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od orzekania w sprawach Spółki, w interesie której dopuszczono się szeregu nieprawidłowości w Starostwie Powiatowym w D.. Nieprawidłowości dokonane na rzecz Spółki dotyczyły prowadzenia dokumentacji geodezyjnej działek Spółki w postaci podrobienia map, przesuwania granic oraz nielegalnej eksploatacji kruszywa przez Spółkę ze żwirowni "C." i z gruntu skarżących. Zdaniem skarżących, wyłączenie wskazanych sędziów od rozstrzygania w sprawie zapewni bezstronność orzekania. Wnioskodawcy wskazali, że w dotychczas prowadzonych postępowaniach przed Starostwem Powiatowym w D., Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, bezpodstawnie pozbawiono ich przymiotu strony w postępowaniu zainicjowanym ich wnioskiem oraz cofnięto pełnomocnika z urzędu, co uniemożliwiło skarżącym reagowanie na brak obiektywizmu sędziów i rażące naruszanie przepisów postępowania, które nie jest prowadzone w oparciu o materiał dowodowy i przepisy prawa. W opinii skarżących, wpływ na postępowanie mają przedstawiciele Spółki, którzy stoją ponad prawem w związku z istniejącymi powiązaniami rodzinnymi i towarzyskimi z sędziami sądów podlegających Sądowi Apelacyjnemu w [...]. W ocenie skarżących, przekazanie sprawy innemu Sądowi , pozostającemu poza wpływami Sądów Apelacyjnych w [...] i [...] stworzyłoby lepsze warunki dla sprawiedliwego oraz bezstronnego procesu. Wnioskodawcy nie wyjaśnili, dlaczego mają zastrzeżenia co do bezstronności sędziów sądów leżących w obszarze właściwości Sądu Apelacyjnego w [...]. W związku z wnioskiem skarżących, sędziowie, których wyłączenia zażądano złożyli w dniu 27 października 2010 r. oświadczenia, stosownie do art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."). W oświadczeniach podali, że nie zachodzą po ich stronie przyczyny wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt II SA/Rz 896/06, o których mowa w art. 18 i art.19 p.p.s.a. Oświadczenia nie złożyły: sędzia Jolanta Ewa Wojtyna przebywająca na urlopie dla poratowania zdrowia oraz sędzia Krystyna Józefczyk – oddelegowana do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art.18 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Z przepisu tego wynika, że wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy ustawy, w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 18 p.p.s.a. (wyłączenie bezwzględne), ale również na wniosek strony (uczestnika postępowania) lub sędziego w sytuacji zaistnienia okoliczności w nim wskazanych (wyłączenie względne). Jak wynika z treści art. 19 p.p.s.a. określenie tzw. przesłanek względnych nastąpiło poprzez użycie ogólnego sformułowania zaistnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności danego sędziego w konkretnej sprawie. Oznacza to, że będą to wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń, co do bezstronności sędziego, przy rozstrzyganiu danej sprawy, w tym także okoliczności objętych art. 19 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego, tj. być jedynie uprawdopodobniona. Ponadto okoliczność ta może wystąpić zarówno w trakcie, jak i jeszcze przed wszczęciem danego postępowania. Wyjaśnić także należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie, musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata wiary w bezstronność sędziego, wynikająca z nadmiernej wrażliwości lub przeczuleń strony. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania do bezstronności sędziego. Wobec powyższego wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się także z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. W rozpatrywanej sprawie skarżący, jako okoliczność uzasadniającą wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wskazali na powiązania rodzinne jakie zachodzą pomiędzy Prezesem P. S.A. w D., które jest uczestnikiem postępowania w sprawie a pracownikami Starostwa Powiatowego w D., Sędziami Sądu Rejonowego w [...] oraz Sądu Apelacyjnego w [...]. Zdaniem wnioskodawców, sędziowie ci ze względu na możliwość wydawania orzeczeń w sprawach Spółki, mogą również wpływać na rozstrzygnięcia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Należy przy tym zauważyć, że skarżący wobec wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zgłosili te same zarzuty. Argumenty strony należy uznać za chybione. Ze wskazanego stanu sprawy nie wynika, aby pomiędzy pracownikami organu oraz sędziami wspomnianych Sądów istniały powiązania osobiste , ekonomiczne bądź jakakolwiek podległość służbowa lub zależność, w tym instancyjna, która mogłaby wpływać na brak obiektywizmu sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w rozpatrywanej sprawie. W świetle art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP występują dwie gałęzie sądownictwa: powszechne i administracyjne, od siebie niezależne. Ustrój, organizację i tryb działania każdego z pionów sądownictwa regulują odrębne ustawy. Należy zauważyć, ze nie Starosta D., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] uznało, że M. W. i A. W. nie mieli legitymacji strony w toczącym się postępowaniu. Decyzja ta jest przedmiotem skargi złożonej przez wymienionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w dniu 16 września 2006 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym) w toczącym się dotąd postępowaniu o sygn. akt II SA/Rz 896/06. Z kolei co do zarzutu bezprawnego cofnięcia skarżącym pełnomocnika z urzędu, należy zauważyć, że rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2010 r. w składzie jednoosobowym, któremu przewodniczył sędzia NSA Ryszard Bryk. W rozpoznawanym wniosku o wyłączenie sędziów skarżący nie wskazali tego sędziego. Ponadto, powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez wnioskodawców i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II GZ 104/10 uchylił to rozstrzygnięcie. Sąd ten zauważył, że w przypadku, gdy strona rezygnuje z pełnomocnika (co w niniejszej sprawie nastąpiło kilkakrotnie), a właściwy organ adwokatury odmawia wyznaczenia nowego pełnomocnika, dalsze czynności procesowe będą odbywać się wyłącznie przy udziale samej strony. Oznacza to, że Sąd podejmować będzie dalsze czynności przy udziale samych skarżących, bez udziału pełnomocnika z urzędu, wskutek zachowania samych zainteresowanych (kilkukrotnego wypowiadania pełnomocnictw adwokatom ustanowionym z urzędu). Należy jednocześnie zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie przystąpił do merytorycznego rozpoznania skargi z uwagi na przeszkody formalne, wynikłe po stronie skarżących. Jedną z przyczyn był wcześniejszy wniosek M. W. z dnia 6 czerwca 2008 r. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie: Joanny Zdrzałki, Roberta Sawuły i Ryszarda Bryka. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wyłączenia wyżej wymienionych sędziów od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 896/06. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II GZ 273/08 oddalił zażalenie M. W. na powołane orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2008 r. Należy podkreślić, że wnioskodawcy w rozpatrywanym obecnie wniosku nie wykazali, dlaczego wskazane przyczyny wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podnieśli dopiero po 4 latach toczącego się postępowania i aby o tych przyczynach dowiedzieli się dopiero w trakcie niniejszego postępowania. Wnioskodawcy nie wskazali również powodów, aby sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przestali być obiektywni w trakcie toczącego się postępowania przed tym Sądem. Nie wykazali przede wszystkim, że okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie są realne. Subiektywne przekonanie wnioskodawców o braku bezstronności sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nie jest wystarczające. Konieczne było wskazanie powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności każdego z sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a który to warunek nie został spełniony przez skarżących. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.