VI SO/Wa 9/15

Dnia 17 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek p o s t a n a w i a odmówić D. S. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...]. D. S. (dalej też jako wnioskodawca) w dniu 30 listopada 2015 roku złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek. W uzasadnieniu wskazał, że nie otrzymał przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję a o fakcie, że decyzja zapadła dowiedział się w dniu 28 listopada 2015 roku z pisma organu. Wnioskodawca podkreślił, że z racji wykonywanego zawodu przebywa poza domem i nie jest w stanie kontrolować przychodzących na jego adres przesyłek sądowych. Wyjaśnił nadto, że nie może mieć pretensji do schorowanych rodziców w wieku powyżej osiemdziesięciu lat, że nie dostarczyli mu wszystkich listów. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd zważył, co następuje: Art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) wprowadził zasadę, iż czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3 cyt. przepisu). Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie, siedmiodniowy termin zakreślony dla dokonania czynności, jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu, został zachowany. Wnioskodawca o uchybieniu terminu do złożenia skargi dowiedział się z pisma organu w dniu 29 listopada 2015 roku a w dniu 30 listopada 2015 złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania powyższej czynności. W zakreślonym w wezwaniu Sądu terminie uzupełnił nadto brak formalny wniosku o przywrócenie terminu składając samą skargę. Z akt sprawy wynika przy tym, że zaskarżoną decyzję odebrał w dniu 16 lipca 2015 roku pełnoletni domownik – pani A. K. Odnosząc się natomiast do uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu, stwierdzić należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003r., II SA 4162/01, Monitor Prawniczy 2003, nr 8, s. 340). Przywrócenie uchybionego terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), bądź nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998r. I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127). Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż wnioskodawca nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powołał się on bowiem z jednej strony na nieobecność w miejscu zamieszkania spowodowaną wyjazdami służbowymi, a z drugiej na fakt nieprzekazania mu przesyłki sądowej przez rodziców w podeszłym wieku. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie wskazują na brak winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu. Wyjazdy wnioskodawcy nie miały bowiem charakteru nagłego, niespodziewanego, nie dającego się przewidzieć. O braku winy można mówić natomiast gdy strona nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie jest w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Tymczasem wyjazdy służbowe w oczywisty sposób były do przewidzenia i przy dołożeniu należytej staranności – jakiej należy wymagać od strony – pozwalały na podjęcie działań zapobiegających zaistniałej sytuacji. Oczywistym jest przy tym, iż wnioskodawca miał świadomość toczącego się postępowania administracyjnego, związanego immanentnie z odbiorem korespondencji obwarowanej określonymi rygorami. Winien więc, przewidując konsekwencje swojej nieobecności w miejscu zamieszkania, dochować szczególnej staranności w zapewnieniu takiego sposobu odbioru przesyłek, aby być w stanie dochować wyznaczonych terminów do dokonania określonych czynności procesowych, chociażby poprzez ustanowienie pełnomocnika, który byłby upoważniony do podejmowania tych czynności. Warto zaznaczyć, że zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym normuje Rozdział 8 K.p.a., zatytułowany "Doręczenia", stanowiąc w art. 39, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W przypadku osób fizycznych zasadą jest doręczanie pism w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 K.p.a.). Doręczenie może nastąpić także za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pod warunkiem jednak, że spełnione zostaną przesłanki przewidziane w art. 391 § 1 K.p.a. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, przy zastosowaniu warunków określonych w przepisach art. 43 i 44 K.p.a. W myśl art. 46 § 1 K.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Z kolei zasady doręczeń przesyłki przez operatora pocztowego regulują przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529) oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r., poz. 545). Zgodnie z art. 3 pkt 23 ww. ustawy, przesyłka rejestrowana jest to przesyłka przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczona za pokwitowaniem odbioru. W myśl art. 37 ust. 1 i 2, przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia: 1) adresatowi: a) do jego oddawczej skrzynki pocztowej, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych, b) w placówce pocztowej, jeżeli podczas próby doręczenia przesyłki pocztowej adresat był nieobecny pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej albo doręczenie za pomocą oddawczej skrzynki pocztowej nie jest możliwe, c) w miejscu uzgodnionym przez adresata z operatorem pocztowym; 2) przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce pocztowej; 3) osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce pocztowej, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem. Stosownie do art. 38 ust. 1, operator pocztowy może przyjąć od adresata pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym". Wnioskodawca zatem miał możliwość skorzystania z takich rozwiązań, które gwarantowałyby mu bezpieczeństwo w zakresie odbioru przesyłek, w szczególności, jeżeli miał świadomość, że pod jego nieobecność będą doręczane w trybie zastępczym jego rodzicom, jako domownikom. Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie podając rzeczywistej daty odbioru, nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminowi. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 43 K.p.a., odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie niebędącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Strona ponosi więc konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. Zatem wnioskodawca, mając świadomość podeszłego wieku rodziców i związanych z tym potencjalnych komplikacji odnośnie przekazywania mu przez nich przesyłek, a jednocześnie akceptując ten tryb doręczania mu korespondencji, nie może powoływać się na powyższą okoliczność jako przyczynę uchybienia terminu. Wobec uznania, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.