VII SA/Wa 1001/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. i K. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2015 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. i K. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić J. K. i K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych J. K. i K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] kwietnia 2015 r. (data stempla urzędu pocztowego) skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...]. Do wniosku dołączone były wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Z nadesłanych formularzy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i nie mają nikogo na utrzymaniu. Posiadają dom w O. o powierzchni 60 m2, mieszkanie o powierzchni 29 m2 w W. oraz samochód osobowy rocznik 2009 r. o wartości 45 000 zł. Na ich dochody składają się emerytura J. K. w wysokości 1611 zł i emerytura K. K. w wysokości 2142 zł. Na lekarstwa wydają miesięcznie ok. 150 zł. Z uwagi na chorobę skarżący musi stosować dietę lekkostrawną. Dom opalają gazem, co w okresie zimowym podnosi koszty utrzymania o ok. 700 zł miesięcznie. Zarządzeniem z dnia [...] maja 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości otrzymywanych emerytur; wskazanie, czy skarżący uzyskują dochody z tytułu najmu mieszkania w. W., a jeśli tak, w jakiej wysokości; nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; wskazanie i udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu / mieszkania. W zakreślonym terminie skarżący nadesłali odpowiedzi, z których wynika, że K. K. otrzymuje emeryturę w kwocie 2144,58 zł, zaś J. K. – 1639,87 zł, zatem łącznie 3784,45 zł. Ponoszone miesięczne koszty (po podzieleniu kosztów kwartalnych i ponoszonych co dwa miesiące na miesięczne) to: polisy – 59,70 zł i 129,90 zł, woda i odprowadzanie ścieków – 81,13 zł, gaz – od 721 zł w miesiącach zimowych do 59,70 zł w miesiącach letnich, energia elektryczna – 176 zł, telefon i internet – 34,94 zł oraz 133,21 zł, podatek od nieruchomości – 48,33 zł, opłata za mieszkanie w W. – 179,57 zł. Skarżący oświadczyli, że nie wynajmują mieszkania znajdującego się w. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Razem z kosztami leków, wynikającymi z wniosku o przyznanie prawo pomocy, suma ponoszonych przez skarżących kosztów stałych w miesiącach zimowych wynosi 1713,78 zł, zaś w letnich – 1052,48 zł. Pozostałą kwotę, tj. od 2070,67 zł do 2731,97 zł, przeznaczać mogą na żywność, środki czystości i odzież, które to koszty przy dwóch osobach nie powinny przekraczać 1500 zł. Z przedstawionego rozliczenia wynika, że skarżący są w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Ponadto skarżący posiadają mieszkanie, które mogliby wykorzystać w celu uzyskania dodatkowych dochodów. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że okoliczność posiadania majątku, w szczególności prawa własności nieruchomości, wyłącza co do zasady możliwość zwolnienia strony z kosztów sądowych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 2015 r., I OZ 1366/15; z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 383/15; z dnia 2 października, sygn. akt II OZ 1012/14). Należy podkreślić, że obowiązkiem strony jest ponoszenie kosztów sądowych, a owe koszty stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i są dochodem Skarbu Państwa. Odstępstwo od wskazanej reguły jest możliwe w wyjątkowych sytuacjach, a mianowicie wówczas gdy strona przy dołożeniu największej staranności i poczynionych oszczędności w wydatkach, nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W ocenie Sądu, uczestniczka postępowania nie znajduje się w takiej szczególnej sytuacji i jest on w stanie opłacić koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.