VII SA/Wa 1018/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędzia WSA, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi D. F. i P. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. B. i D. F., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...], którą organ I instancji umorzył postępowanie wznowieniowe, wszczęte postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., w sprawie zakończonej ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. nakazał D. F. i P. B. rozbiórkę budynku gospodarczego, zrealizowanego bez pozwolenia na budowę na działkach nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w miejscowości [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez D. F. z oraz P. B., utrzymał ww. decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2003/12 oddalił skargę D. F. na ww. decyzję organu odwoławczego. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1508/13 oddalił skargę kasacyjną D. F. od ww. wyroku. Pismem z dnia 2 maja 2016 r. D. F. i P. B. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. wznowił ww. postępowanie administracyjne, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. odmówił uchylenia własnej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania D. F. i P. B. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie organ wskazał na konieczność dokonania ponownej analizy sprawy, w tym pod kątem zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 Kpa. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] umorzył postępowanie wznowieniowe, wszczęte postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., w sprawie zakończonej ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., uznając, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli P. B. i D. F. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując odwołanie wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Organ podniósł, że we wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2016 r. P. B. i D. F. wskazali, że w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję - w postaci decyzji Powiatowej Rady Narodowej w [...], Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] października 1971 r. o pozwoleniu na budowę szklarni i kotłowni, projektu budowlanego i pisma Banku Rolnego w [...] z [...] grudnia 1971 r. - świadczące, że część obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki wybudowana została na podstawie pozwolenia na budowę, co uzasadnia odstąpienie od rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego choćby w części. Wnioskodawcy podnieśli, że fundamenty po wybudowanej w przeszłości kotłowni i mnożarce są fundamentami, o których mowa w decyzji PINB w [...] i które według tej decyzji miały zostać rozebrane. Jako okoliczności, w których skarżący dowiedzieli się o ww. dokumentach wskazano, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. D. F. natknęła się na nie w teczce dotyczącej innego przedsięwzięcia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest sytuacja opisana w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, a więc ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, to termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się o tych okolicznościach faktycznych lub dowodach. Organ zaznaczył jednocześnie, że na wnioskodawcach ciąży obowiązek wskazania przesłanek do wznowienia postępowania oraz udowodnienie, że został zachowany termin, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa. Organ odwoławczy wskazał, że nowym dowodem, na który powołują się skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., jest decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1971 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę budynku szklarni i kotłowni, projekt budowlany i pismo Banku Rolnego w [...] z dnia [...] grudnia 1971 r. Podkreślił, że jak wynika z rozdzielnika ww. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], została ona skierowana przez organ do D. F., podobnie jak pisma Banku Rolnego w [...], natomiast we wniosku o wznowienie postępowania D. F. wskazała, że o istnieniu ww. nowych dowodów dowiedziała się w dniu [...] kwietnia 2016 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że D. F. w żaden sposób nie udowodniła, że o istnieniu ww. nowych dowodów dowiedziała się dopiero 20 kwietnia 2016 r., nie można natomiast przyjąć za datę, w której dowiedziała się o nowym dowodzie, datę odnalezienia tego dokumentu, który faktycznie wnioskodawczyni otrzymała w 1971 r. Organ podniósł ponadto, że P. B. wezwany pismem organu wojewódzkiego z [...] listopada 2016 r. do wskazania, kiedy dowiedział się o zaistnieniu przesłanki wznowieniowej, nie udzielił na nie odpowiedzi. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego należało więc utrzymać w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...], umarzającą postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Odnosząc się do zarzutu odwołania wskazującego, że odnalezienie dokumentów w dniu [...] kwietnia 2016 r. traktować trzeba jako ich "wyjście na jaw", albowiem strona nie mogła ich wcześniej powołać, bo nie miała ich w swojej dyspozycji, organ podniósł, że termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym prawidłowo oceniła znaczenie dowodu/ faktu lub uświadomiła sobie fakt posiadania dowodu. D. F. i P. B. złożyli skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2017 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 148 § 1 Kpa, poprzez bezpodstawne przyjęcie, jakoby znalezienie przez skarżącą w dniu [...] kwietnia 2016 r. decyzji Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1971 r. o pozwoleniu na budowę, projektu budowlanego oraz pisma Banku Rolnego w [...] z [...] grudnia 1971 r. nie stanowiło wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję; 2) bezpodstawne zarzucenie skarżącym nieudowodnienia odnalezienia przez D. F. ww. dokumentów w dniu [...] kwietnia 2016 r., skoro organ mógł dopuścić dowód z przesłuchania stron na te okoliczności; 3) bezpodstawne przypisywanie D. F., jakoby w dniu [...] kwietnia 2016 r. "uświadomiła" sobie fakt posiadania dowodu, podczas gdy do tego dnia nie miała do niego fizycznego dostępu, nie wiedząc, gdzie on jest, przez co uważała go za zaginiony; 4) pominięcie, że skarżący usilnie powoływali się w toku postępowania dotyczącego rozbiórki na przedmiotowe dokumenty, nie mogąc ich jednak faktycznie przedłożyć. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał skargę za zasadną, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 148 i art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2017 r. o umorzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...] lipca 2012 r., wydaną w przedmiocie nałożenia na D. F. i P. B. obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego realizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w [...]. Postępowanie powyższe wszczęte zostało na skutek wniosku D. F. i P. B., którzy pismem z dnia [...] maja 2016 r. zwrócili się o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...] lipca 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wznowił postępowanie. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. organ umorzył postępowanie wznowieniowe, uznając, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu wynikającego z art. 148 § 1 Kpa. Rozstrzygnięcie powyższe Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] marca 2017 r. uznał za prawidłowe. Zdaniem Sądu analiza akt sprawy, jak i argumenty przywołane w obu ww. decyzjach nie pozwalają na zaakceptowanie stanowiska organów co do uchybienia przez skarżących terminowi określonemu w art. 148 Kodeksu. D. F. i P. B. złożyli na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2012 r. pismem z dnia [...] maja 2016 r. (data wpływu do organu – 9 maja 2016 r.). Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazali ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję - w postaci decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z [...] października 1971 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę budynku szklarni i kotłowni, projektu budowlanego oraz pisma Banku Rolnego w [...] z dnia [...] grudnia 1971 r. dotyczącego udzielenia pożyczki na budowę szklarni i kotłowni. W złożonym wniosku D. F. i P. B. wskazali, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. otrzymali upomnienie w sprawie realizacji decyzji rozbiórkowej. W dniu [...] kwietnia 2016 r. podczas poszukiwania w archiwach domowych kontaktu do znajomego przedsiębiorcy budowlanego w celu zlecenia mu rozbiórki, D. F. odnalazła w teczce dotyczącej innego przedsięwzięcia powyższe dokumenty, dotyczące budowy kotłowni i mnożarki. Wnioskujący o wznowienie postępowania podnieśli, że dokumenty te potwierdzają, że część obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki (fundamenty pozostałe po dawnej kotłowni i mnożarce) wybudowana została na podstawie pozwolenia na budowę, co uzasadnia odstąpienie od rozbiórki przedmiotowego obiektu choćby w części. Organy orzekające w sprawie uznały, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez D. F. i P. B. z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 Kpa, który to przepis przewiduje, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko organy wskazały, że P. B. wezwany pismem organu wojewódzkiego z [...] listopada 2016 r. do wskazania, kiedy dowiedział się o zaistnieniu przesłanki wznowieniowej, nie udzielił na nie odpowiedzi. W odniesieniu do kwestii zachowania terminu przez skarżącą organy stwierdziły, że nie można uznać, aby D. F. dowiedziała się o istnieniu ww. dokumentów dopiero w dniu [...] kwietnia 2016 r., bowiem z rozdzielnika ww. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1971 r. wynika, że została ona skierowana przez organ do D. F., również pisma Banku Rolnego w [...] kierowane były do skarżącej. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie można przyjąć za datę, w której skarżąca dowiedziała się o nowym dowodzie, datę odnalezienia dokumentu, który faktycznie D. F. otrzymała w 1971 r. Zauważyć wobec tego trzeba, że sama okoliczność, iż D. F. otrzymała powyższą decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] czy też pismo Banku Rolnego w [...] w 1971 r. nie mogła mieć w okolicznościach niniejszej sprawy wpływu na ocenę kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Podkreślenia wymaga, że skarżący w toku postępowania odwoławczego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] marca 2012 r. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego podnosili, że budynek ten został posadowiony na fundamentach pozostałych po dawnym budynku kotłowni i mnożarki, zrealizowanym legalnie, na podstawie pozwolenia na budowę. W odwołaniu od ww. decyzji z [...] marca 2012 r. wskazano, że pozwolenie na budowę zostało udzielone w latach 1970-1973. Następnie w dniu [...] maja 2012 r. D. F. oświadczyła, że pozwolenie na budowę wydane było przez Urząd Gminy w [...] w latach 1970-1971, jednocześnie wskazując, że nie dysponuje tym dokumentem, ponieważ zaginął. Zauważyć trzeba, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], w ramach zleconego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uzupełniającego postępowania dowodowego, podjął działania w celu ustalenia, czy takie pozwolenie na budowę zostało wydane. Urząd Gminy [...], w odpowiedzi na skierowane w tej kwestii przez PINB w [...] pismo, poinformował jednak, że w zasobach archiwalnych Urzędu nie odnaleziono pozwolenia na budowę udzielonego D. F. w latach 1970-1971. W takiej sytuacji nie można zaakceptować stanowiska organów, że skoro D. F. powzięła wiedzę o istnieniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w momencie jej odbioru, tj. w 1971 r., to wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu. Zauważyć trzeba, że skarżący nie twierdzili, że dowiedzieli się o istnieniu ww. decyzji dopiero w dniu [...] kwietnia 2016 r. Wręcz przeciwnie, już w 2012 r. skarżący wskazywali organom na istnienie tej decyzji, jednocześnie wówczas jej nie przedłożyli, wskazując na jej zagubienie, co uznać trzeba za prawdopodobne, biorąc pod uwagę, że chodzi o decyzję wydaną kilkadziesiąt lat wcześniej. Mimo podjętych prób, decyzji tej nie udało się odnaleźć również organom. Dopiero zatem fizyczne odnalezienie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] – które w świetle oświadczenia skarżących miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2016 r., a której to okoliczności organy skutecznie nie podważyły - pozwoliło D. F. i P. B. na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2012 r. Tym samym brak było podstaw do uznania, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu wynikającego z art. 148 § 1 kpa. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że dokumenty, na które strony powołały się we wniosku o wznowienie postępowania, stanowią nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a jednocześnie nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy za nieprawidłowe uznać zatem należy umorzenie postępowania wznowieniowego, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.).