VII SA/Wa 102/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. P. oraz małoletniej M. P. reprezentowanej przez matkę E. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. B. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] lok. [...] w W.: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 305 (trzysta pięć) złotych, w tym: tytułem zastępstwa procesowego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 55 (pięćdziesiąt pięć) złotych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu sprawy budowy budynku gospodarczego przez K. W. na działce położonej w R. (dz. nr ew. gr. [...]) nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej [...] WINB decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania K. W. utrzymał w mocy powyższą decyzję. M. P. i małoletnia M. P., reprezentowana przez matkę E. P., złożyły wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...][...] WINB, na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 oraz art. 150 § 1 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...]. Organ I instancji podniósł, że wnioskodawczynie wskazały jako podstawę swego żądania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie z tej przyczyny, że na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ wskazał, że status stron postępowania ww. przysługuje od dnia 6 września 2007 r., kiedy to uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] stwierdzające nabycie spadku po zmarłym w dniu [...] K. W. (dotychczasowym adresacie rozstrzygnięć organów I i II instancji), ze wskazaniem, iż po spadkodawcy dziedziczą (w szczegółowo określonych w ww. postanowieniu częściach) córki J. M., A.A., jak również wnuczki M. P. oraz M. P. (nabycie spadku nastąpiło na podstawie testamentu z dnia [...]). Podniesiono, iż pismem z dnia [...] wnioskujące poinformowały z jakich powodów nie mogły złożyć wniosku o wznowienie postępowania w terminie wcześniejszym (która to czynność ich zdaniem mogła nastąpić dopiero na przełomie maja i czerwca 2008 r.), co spowodowane było koniecznością uregulowania stosunków własnościowych spornej nieruchomości (obecnie jedynymi współwłaścicielkami spornej nieruchomości są M. i M. P.), jak również uzyskaniem sądowego zezwolenia na reprezentowanie małoletniej M. P. przez jej matkę E.P., w sprawach dotyczących uregulowania stanu prawnego nieruchomości zlokalizowanej na działce nr ew. [...] w R. (zob. postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...]) zezwalające E.P. na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego dziecka - prawomocne w dniu 9 sierpnia 2008 r.). Jednak z tego pisma nie wynikało w jakiej dacie wnioskujące dowiedziały się o przesłance do wznowienia postępowania. Organ stwierdził, że nic nie stało na przeszkodzie, by wnioskodawczynie złożyły podanie z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Ponadto, z pisma z dnia [...] wynika, iż co najmniej w tej dacie pełnomocnik M. P. - tj. E. P., pozyskała informację (uchwała Rady Miasta R. Nr [...] z dnia [...], w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R.), która jej zdaniem mogłyby stanowić podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania. Organ stwierdził, że powyższa okoliczność winna była zostać zgłoszona jako podstawa żądania wznowienia postępowania jak tylko córki E.P., tj. M. i M. P. uzyskały status stron postępowania, czyli po dniu 6 września 2007 r. W związku z tym organ stwierdził, iż nie został zachowany termin do złożenia przedmiotowego wniosku określony w art. 148 §1 k.p.a, a strona przy składaniu przedmiotowego podania nie złożyła równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Od powyższej decyzji odwołały się M. P. i małoletnia M. P., reprezentowana przez matkę E. P. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] nr [...][...] WINB, wskazując, iż za podstawę dającą możliwość wznowienia postępowania strony uznały art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., - wyrażający się w tym przypadku, według wnioskodawczyń, faktem dokonania zmiany postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta R. Organ II instancji stwierdził, iż z pisma E. P. z dnia [...], skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. wynika, iż strony już w dacie złożenia ww. pisma dysponowały wiedzą o zmianach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazano, iż zestawienie powyższej daty oraz daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania pozwalało stwierdzić, iż strona uchybiła terminowi do skutecznego złożenia podania o wznowienie przedmiotowego postępowania. Zaznaczono dodatkowo, iż uchwała Rady Miasta R. nr [...] z dnia [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta R. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...], nr [...] i z tą właśnie datą powinno wiązać się termin, w którym strony dowiedziały się o przesłance wznowieniowej. Dziennik Urzędowy Województwa jest bowiem miejscem publikacji aktów prawa miejscowego, z którego datą publikacji uznaje się, że zawarte w nim akty prawne zostały podane do publicznej wiadomości, są powszechnie znane. Organ wyjaśnił, iż pismo z dnia [...] nie mogło być potraktowane przez organ jako wniosek o wznowienie postępowania ponieważ w powyższym piśmie brak było jednoznacznego wskazania żądania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły M. P. i małoletnia M.P., reprezentowana przez matkę E.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy oraz o orzeczenie o wznowieniu postępowania. Wskazały przede wszystkim, iż organ błędnie ustaliły datę kiedy wnioskodawczynie dowiedziały się o przesłance do wznowienia postępowania, organ nie odniósł się do podnoszonych przez wnioskodawczynie faktów, a szczególnie, że z pisma z dnia [...] w wynikało, że podnoszą nowe okoliczności, a zatem to pismo organ powinien potraktować jako wniosek o wznowienie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, rozstrzyga w granicach sprawy, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej i uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy lub też naruszenia przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że w postępowaniu administracyjnym naruszone zostało prawo procesowe w stopniu, który mógł wpłynąć na końcowy wynik sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeśli postępowanie, w którym zapadła taka decyzja, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad prawnych (por. B. Adamiak - B. Adamiak / J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wyd. 8, s. 627). Zaliczane jest do jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, ponieważ jego celem jest kontrola prawidłowości decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu. Wznowienie postępowania uregulowane zostało całościowo w powoływanej wyżej ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z przytoczonego uregulowania wynika zatem, iż strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ orzekający w sprawie zobowiązany jest natomiast z urzędu zbadać zachowanie tego terminu. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania - art. 149 § 3 k.p.a. Dlatego też, aby strona mogła wnieść podanie o wznowienie postępowania ze skutkiem prawnym, winna udowodnić okoliczności wskazujące na dotrzymanie tych terminów, a organ zaś winien dokonać oceny tych dowodów. Jednakże w razie powzięcia wątpliwości przez organ co do okoliczności sprawy, a szczególności wskazania przez stronę przesłanki wznowienia, w oparci o art. 9 k.p.a. obowiązkiem organu jest wyjaśnienie stronie skutków jej działań lub zaniechań, tak aby nie poniosła ona uszczerbku prawnego na skutek nieznajomości prawa. W razie potrzeby organ winien udzielić właściwych wskazówek, tak aby zagwarantować stronie możliwe najpełniejsze zrealizowanie jej uprawnień procesowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż organy orzekające w niniejszej sprawie błędnie ustaliły, iż skarżące wniosły podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu, a ustalenia swoje poczyniły w odniesieniu do pisma, które uznały za jedyny wniosek o wznowienie z dnia [...]. Z akt sprawy jednak wynika, że skarżące reprezentowane wówczas przez matkę E. P. wystąpiły z wnioskiem o wznowienie postępowania pismem z dnia [...], w którym wskazały, iż pojawiły się nowe okoliczności w postaci Uchwały Rady Miasta R. Skarżące w załączeniu przedstawiły pismo Urzędu Miasta z dnia [...], z którego dowiedziały się, że nastąpiła zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta R., co miało istotne znaczenie dla wydanego przez organ nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Wskazanie nowych okoliczności w sprawie połączone z żądaniem jej ponownego rozpoznania w pełni odpowiada przesłance ujętej w art. 145 § ust. 5 k.p.a. W ocenie Sądu pismo to należało zatem potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania, w razie zaś wątpliwości co do charakteru tego pisma, zgodnie z treścią art. 9 k.p.a. organ po udzieleniu stronie stosownych pouczeń winien ustalić charakter tego wniosku. W sprawie tej organ nie wykonał dyspozycji art. 9 k.p.a. oceniając, iż pismo to nie ma charakteru wniosku o wznowienie. Organy nie dokonały zatem prawidłowej interpretacji treści pisma z dnia 2 kwietnia 2007 r.. w którym skarżące wyraźnie wskazały na nowe okoliczności w sprawie domagając się jej ponownego rozpoznania. Jak wskazał organ w uzasadnieniu decyzji, skarżące wiedziały o nowych okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania już co najmniej w dacie składania pisma z dnia 2 kwietnia 2007 r. Gdyby zatem organy dokonały prawidłowej interpretacji treści pisma z dnia 2 kwietnia 2007 r. to wówczas należałoby uznać, że skarżące zachowały miesięczny termin do wniesienia podania. Z chwilą bowiem powzięcia wiadomości tj. z treści pisma z dnia 5 marca 2007r. Urzędu Miasta R. o zmianie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skarżące z zachowaniem miesięcznego terminu tj. w dniu 2 kwietnia 2007 r. złożyły do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w R. podanie o wznowienie postępowania. Wprawdzie skarżące nie sprecyzowały jednoznacznie, że wnoszą o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją to jednak obowiązkiem organu było podjecie działań mających na celu ustalenie, jakie były intencje i zamiary skarżących, składających powyższe pismo. Artykuł 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta została doprecyzowana w innych przepisach k.p.a., m.in. w art. 6, 10, 77 § 1, 80, przepisy te mają zaś zasadniczy wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę dokonania subsumcji pod stosowną normę prawną. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy nie przeprowadziły należycie postępowania naruszając tym samym art. 7, 9, 77, 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 k.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na względzie powyższe wskazówki oraz uwagi i uwzględni je przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżących o wznowienie postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.