VII SA/Wa 1071/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia Zwykłego Z. o zmianę postanowienia Sądu z dnia 14 października 2013 r. w sprawie ze skargi Stowarzyszenia w B. (w likwidacji) oraz Stowarzyszenia Zwykłego Z. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej pozwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia : odmówić Stowarzyszeniu Zwykłemu Z. zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2013 r. Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu Zwykłemu Z. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt II OZ 1049/13 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. W dniu 8 stycznia 2014 r. (daty stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął ponowny wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, które potraktowano jako wniosek o zmianę postanowienia Sądu z dnia 14 października 2013 r. w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepisy ww. ustawy przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a) lub częściowym (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oznacza to, że wnioskujący musi udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś niewypełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 1 ww. ustawy skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Oceniając sytuację finansową Stowarzyszenia uznano, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę postanowienia Sądu z dnia 14 października 2013 r. i przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego do Sądu w dniu 8 stycznia 2014 r. formularza wynika, że Stowarzyszenie nadal nie posiada żadnych środków na prowadzenie działalności oraz nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, ruchomości. Stowarzyszenie nadal nie posiada konta bankowego. Członkowie Stowarzyszenia nadal nie uiszczają składek członkowskich, chociaż takie źródło finansowania działalności przewidzieli jego założyciele. Z nadesłanego regulaminu oraz zaświadczenia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] wynika, że Stowarzyszenie Z. z siedzibą w B. jest stowarzyszeniem zwykłym wpisanym do ewidencji stowarzyszeń od dnia [...] pod nr [...]. Stosownie natomiast do treści art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. To, że działalność Stowarzyszenia opiera się na pracy społecznej członków nie oznacza, że jest ono zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności regulaminowej, w zakresie w którym wchodzą również sprawy sądowe, które zazwyczaj wymagają ponoszenia kosztów. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie chcąc realizować cele regulaminowe, np. poprzez wszczynanie postępowań przed sądami administracyjnymi, powinno w pierwszej kolejności podjąć odpowiednie działania w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych np. poprzez podjęcie uchwały o pobieraniu składek członkowskich bądź też w przypadku ustalenia składek, ale w niewystarczającej wysokości poprzez podwyższenie wysokości składek lub też zwiększeniu liczby członków (obecnie składa się z trzech członków), bądź też przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową. Przychody zerowe Stowarzyszenia w 2012 r. oraz w 2013 r. świadczą o tym, że Stowarzyszenie nadal nie zapewniło sobie stałego źródła dochodów oraz nie podjęło żadnych kroków zmierzających do zapewnienia środków na prowadzenie działalności regulaminowej. Zwolnienie natomiast strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy strona sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne. Stwierdzono zatem, że sytuacja finansowa przedstawiona przez Stowarzyszenie w nadesłanym do Sądu w czerwcu 2013 r. formularzu w stosunku do tej jaką przedstawiło w nadesłanym do Sądu w styczniu 2014 r. formularzu, nie uległa żadnej zmianie. Tym samym, Stowarzyszenie nie wykazało, że z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z dokonanej natomiast analizy wynika, że przyczyny te leżą po stronie wnioskodawcy i polegają na braku aktywności w zorganizowaniu środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Brak jest zatem okoliczności uzasadniających zmianę wydanego przez Sąd w październiku 2014 r. postanowienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.