VII SA/Wa 1073/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi "D." Sp. J. M. i K. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia odstępstwa od warunków technicznych pojazdów skargę oddala Decyzją z dnia [...] marca 2009r. znak [...] Minister Infrastruktury działając na podstawie art. 67 ust. 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 z późn. zm.) i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32 poz. 262, z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku firmy "D." Sp.j. M. i K. S., nie udzielił odstępstwa od warunku technicznego dla samochodu ciężarowego z przeznaczeniem - wywóz śmieci, marki M., model [...], nr identyfikacyjny [...], w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem, które wpłynęło do organu w dniu 12 czerwca 2008 r. firma "D." Sp.j. M. i K. S. wystąpiła z wnioskiem w sprawie udzielenia odstępstwa od warunków technicznych pojazdów dla samochodu ciężarowego z przeznaczeniem - wywóz śmieci, marki M., model [...], nr identyfikacyjny [...]. Organ podniósł, że warunki dopuszczenia pojazdów do ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, w tym w szczególności warunki techniczne tych pojazdów, określają przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Zgodnie z § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia kierownica w pojeździe o liczbie kół większej niż trzy, którego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości przekraczającej 40 km/h, nie powinna być umieszczona po prawej stronie pojazdu. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 w/w ustawy pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę, a także zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu. Minister Infrastruktury wskazał, że przedmiotowy pojazd jest wyposażony w system bocznego załadunku śmieci. Wsyp odpadów oraz urządzenie do chwytania kontenerów znajduje się bezpośrednio za kabiną kierowcy. Kierowca pojazdu jest jednocześnie operatorem urządzenia. W ocenie organu wykorzystanie pojazdu z kierownicą umieszczoną po prawej stronie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przedmiotowy pojazd wyposażony w kierownicę po prawej stronie, przystosowany do ruchu lewostronnego, nie odpowiada żadnemu z powołanych przepisów i zdaniem organu nie może zostać dopuszczony do ruchu, wobec czego Minister Infrastruktury nie zezwolił na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać przedmiotowy pojazd. Pismem z dnia 19 marca 2009 r. "D." Sp.j. M. i K. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2009 r. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. znak [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując zawartą w niej argumentację. Organ podniósł ponadto, że art. 67 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym pozostawia sprawę decyzji zezwalającej na odstępstwo pojazdu od warunków technicznych do indywidualnej oceny Ministra z uwzględnieniem, iż udzielenie takiego zezwolenia nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Przy wydawaniu decyzji o odstępstwie od warunków technicznych bierze się pod uwagę ogólny interes społeczny wynikający z troski o właściwe zapewnienie ruchu drogowego, ochronę życia i zdrowia wszystkich uczestników tego ruchu, który zestawia się ze słusznym interesem strony. Organ podniósł, że diagnosta przeprowadzający badanie techniczne przedmiotowego pojazdu wystawił zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z wynikiem negatywnym z uwagi na to, że kierownica umieszczona jest po prawej stronie. Minister Infrastruktury podkreślił, że w Polsce obowiązuje ruch prawostronny, a umieszczenie kierownicy po prawej stronie ma decydujący wpływ na pogorszenie bezpieczeństwa na drodze, bowiem utrudnia, a niekiedy nawet uniemożliwia, bezpieczne wykonywanie podstawowych manewrów, jakimi są wyprzedzanie w ruchu drogowym, czy też manewr omijania. Takie usytuowanie kierowcy w pojeździe powoduje zdaniem organu niedostateczną widoczność z miejsca kierowcy. Znajduje się on zbyt blisko prawego pobocza drogi i podczas manewru wyprzedzania nie dysponuje odpowiednim polem widoczności, by móc bezpiecznie wykonać taki manewr. Minister Infrastruktury podkreślił, że art. 67 ust 1 Prawa o ruchu drogowym upoważnia do wydawania indywidualnych zezwoleń na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać pojazdy, jednakże odstępstwo nie może dotyczyć takich wymogów, których niespełnienie może stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009r. złożyła "D." Sp.j. M. i K. S., zarzucając organowi naruszenie art. 6 kpa w zw. z art. 91 ust. 3 i art. 90 ust. 1 Konstytucji, w wyniku wydania decyzji nie uwzględniającej treści dyrektyw nr 77/649/EWG oraz 70/311/EWG. Strona skarżąca podniosła, że dyrektywy nr 77/649/EWG oraz 70/311/EWG dokładnie określają warunki uzyskania homologacji i dopuszczenia do ruchu pojazdów na terenie krajów członkowskich UE, bez względu na to, po której stronie umieszczona jest kierownica. Zgodnie z w/w dyrektywami państwa członkowskie nie mogą odmówić przyznania homologacji EWG lub homologacji krajowej pojazdu z powodów dotyczących układu kierowniczego, jeśli spełnia on wymogi przedstawione w załączniku dyrektywy. Zdaniem strony skarżącej uzasadniając zaskarżoną decyzję wyłącznie w oparciu o kwestie bezpieczeństwa, z całkowitym pominięciem obowiązujących w tym zakresie uregulowań prawa wspólnotowego, organ naruszył art. 90 i art. 91 Konstytucji. Strona skarżąca podniosła ponadto, że pojazd będący przedmiotem sporu został zakupiony w N., gdzie podobnie jak w Polsce obowiązuje ruch prawostronny. Skarżąca spółka w chwili jego zakupu sprawdziła, że tego typu pojazdy w N. (podobnie jak we F.) mogą uzyskać homologację i są dopuszczane do ruchu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę oraz zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy, a także łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu. W myśl § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003r. Nr 32 poz. 262 ze zm.) kierownica w pojeździe o liczbie kół większej niż trzy, którego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości przekraczającej 40 km/h, nie powinna być umieszczona po prawej stronie pojazdu. Przepis ten jest konsekwencją wprowadzonej przepisem art. 16 Prawa o ruchu drogowym zasady, iż w Polsce kierującego pojazdem obowiązuje ruch prawostronny. Zgodnie z art. 67 cytowanej ustawy, stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji, Minister właściwy do spraw transportu może w indywidualnych, uzasadnionych przypadkach zezwolić na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać pojazdy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie prawidłowo Minister Infrastruktury uznał, że nie jest możliwe zezwolenie na odstępstwo od warunków technicznych, w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie. Minister Infrastruktury uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że umieszczenie kierownicy po prawej stronie w warunkach ruchu prawostronnego obowiązującego w Polsce zdecydowanie wpływa na pogorszenie bezpieczeństwa na drodze, gdyż powoduje niedostateczną widoczność z miejsca kierowcy w warunkach wyprzedzania innych pojazdów. Zauważyć w związku z tym należy, iż manewr wyprzedzania musi być poprzedzony upewnieniem się przez kierującego pojazdem, czy ma odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu (art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Bezpieczne wykonywanie manewru wymijania wymusza na kierującym wysunięcie się pojazdem poza obrys pojazdu znajdującego się przed nim, w celu obserwacji drogi przed tym pojazdem i określenia odległości od innych uczestników ruchu, jak również ich prędkości. Nie ulega wątpliwości, że kierowca pojazdu wyposażonego w układ kierowniczy usytuowany po prawej stronie, aby stwierdzić, czy ma dostatecznie dużo miejsca do wyprzedzenia, zmuszony byłby wysunąć się poza obrys pojazdu jadącego przed nim w dużo większym stopniu, niż gdyby prowadził pojazd z kierownicą umieszczoną po lewej stronie. Na jezdniach dwukierunkowych, które przeważają w Polsce, może rodzić to ryzyko zderzenia czołowego z pojazdem nadjeżdżającym z przeciwnej strony. Przedstawione powyżej okoliczności w pełni uzasadniają decyzje Ministra Infrastruktury, który odmawiając zezwolenia na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd - w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie - słusznie uznał, iż powyższe odstępstwo może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Konfrontując ze sobą ogólny interes społeczny wynikający z troski o właściwe zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, ochronę życia i zdrowia wszystkich uczestników tego ruchu z interesem strony, organ trafnie przyznał prymat interesowi społecznemu. W sprawie, w której przez wzgląd na bezpieczeństwo w ruchu drogowym organ odmawia wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd, nie sposób uznać, by czynił to wbrew obowiązującym przepisom. Niewątpliwie w takiej sytuacji interes społeczny sprzeciwia się rozstrzygnięciu pozytywnemu dla strony. Ochrona zdrowia i życia wszystkich uczestników ruchu drogowego leży w interesie społecznym, jest więc szczególnym obowiązkiem organu dbałość o niestwarzanie zagrożeń na drogach przez pojazdy nieprzystosowane do jazdy po prawej stronie jezdni. Auto z kierownicą umieszczoną po prawej stronie konstrukcyjnie nie jest przystosowane do ruchu prawostronnego, jaki odbywa się na drogach Rzeczypospolitej Polskiej, a to powoduje, że poruszanie się takiego pojazdu po drogach naraża na niebezpieczeństwo nie tylko kierującego takim pojazdem, ale także innych użytkowników dróg. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przez organ Dyrektyw unijnych wskazać należy, że zgodnie z art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, państwa członkowskie mogą wprowadzać ograniczenia w swobodnym przepływie towarów, o ile są one usprawiedliwione, np. względami bezpieczeństwa publicznego. Artykuł 30 TWE pozwala państwu członkowskiemu wprowadzić ograniczenia lub zakazy uzasadnione względami moralności i porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi oraz zwierząt lub ochrony roślin, ochrony majątku narodowego, posiadającego wartość artystyczną, historyczną lub archeologiczną, lub też ochrony własności przemysłowej i handlowej. Zauważyć również trzeba, iż ustawodawstwo unijne nie przewiduje obowiązku wdrożenia jednolitych procedur wykonywania badań technicznych, a każde państwo należące do Wspólnoty może zachować odrębne uregulowania mające na celu zapewnienie lub poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2009r. sygn. akt I OSK 63/08). Na gruncie utrwalonego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie budzi wątpliwości, że bezpieczeństwo drogowe i ochrona środowiska naturalnego należą do nadrzędnych względów interesu ogólnego, które mogą uzasadniać utrudnienie w swobodnym przepływie towarów (por. wyrok w sprawie przeciwko Niderlandom z dnia 20 września 2007 r., C 297/05, pkt 77). Mając powyższe okoliczności na uwadze uznać należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odmawiające zezwolenia na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd - w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie – są zgodne z prawem, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.